© Gigi Ibrahim | Flickr

© Gigi Ibrahim | Flickr

 

Het gaat slecht met de Egyptische economie. Maatregelen om de economie te hervormen hebben geleid tot prijsstijgingen die de Egyptische bevolking hard treffen. Toch waren er afgelopen vrijdag ondanks maandenlange aankondigingen om op 11/11 tegen het economische beleid van de regering te demonstreren maar weinig protesten. De aangekondigde ‘revolutie van de armen’ werd gekenmerkt door zware veiligheidsmaatregelen, willekeurige arrestaties van activisten en invallen bij mensenrechtenorganisaties. Ondanks stelselmatige mensenrechtenschendingen heeft Egypte sinds oktober een zetel in de VN-Mensenrechtenraad.

 

Economische crisis

Al vanaf augustus werd er op sociale media opgeroepen om op 11 november te demonstreren tegen het economische beleid onder president Abd al-Fattah al-Sisi. De timing van de aangekondigde demonstraties werd des te urgenter na de devaluatie van de Egyptische pond door de Egyptische Centrale Bank, acht dagen voor de geplande protestacties. Sinds president Sisi in 2013 de macht overnam van de moslimbroederschap, is de waarde van de Egyptische pond ten opzichte van de dollar gehalveerd.

Egypte kampt sinds de omverwerping van president Hosni Mubarak in 2011 met teruglopende inkomsten uit de toerismesector, een van de belangrijkste pijlers van de Egyptische economie en de voornaamste inkomstenbron voor buitenlandse valuta. Na een periode van herstel in 2015 belandde de Egyptische toerismesector op een dieptepunt na het neerstorten van een Russisch burgervliegtuig vorig jaar oktober, waarbij alle 224 inzittenden om het leven kwamen. De verdenking van een terroristische aanslag maakte dat verschillende luchtvaartmaatschappijen hun vluchten naar de Egyptische vakantieresorts aan de Rode Zee stopzetten.

De terugloop van inkomsten uit toerisme heeft geleid tot een groot tekort aan buitenlandse valuta in Egypte. Hierdoor kan het land minder importeren, hetgeen resulteert in prijsstijgingen en tekorten. De devaluatie van de Egyptische pond valt bovendien in een periode waarin de regering een aantal subsidies op basisproducten terugschroeft, een belangrijke vereiste voor een lening van 12 miljard dollar van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Mede hierdoor verdubbelden de prijzen voor brandstof overnacht. Daarnaast zijn inmiddels zelfs in chiquere wijken in Cairo bepaalde basisproducten, zoals suiker, moeilijk verkrijgbaar.

 

Protestacties 11/11

Aangezien de economische problemen veel Egyptenaren direct in hun levensonderhoud raken, was de situatie in de aanloop naar 11 november, de vrijdag van de ‘revolutie van de armen,’ gespannen. Volgens Mada Masr, een van Egypte’s weinige onafhankelijke nieuwsorganisaties, waren op de dag zelf in de grote steden belangrijke pleinen en aanlooproutes afgezet door politie en het leger. De veiligheidsdiensten hadden eerder al bekende activisten en islamisten gearresteerd, en kantoren van mensenrechtenorganisaties en kritische mediabedrijven aan huiszoekingen onderworpen.

De verwachte grote demonstraties bleven echter uit in de hoofdstad Cairo. Wel was er sprake van verschillende kleinere demonstraties verspreid over het land, waarvan de grootste plaatsvond in de tweede stad Alexandrië. Landelijk werden tenminste 56 demonstranten gearresteerd, aldus Mada Masr. De demonstraties van afgelopen vrijdag kwamen echter qua schaal niet in de buurt van de laatste grotere demonstraties afgelopen april, toen ondanks zware veiligheidsmaatregelen enkele duizenden demonstranten op de been kwamen om tegen de overdracht van twee Rode Zee eilandjes aan Saudi-Arabië te protesteren.

Een van de redenen die Mada Masr noemt voor het uitblijven van demonstranten, is dat er veel onduidelijkheid bestaat over wie er precies achter de oproepen zit. De oproep werd in eerste instantie gedaan door de Harakat al-Ghalaba (Beweging van de Armen), een vooralsnog onbekende groep. Geen van de gevestigde oppositiepartijen steunden de oproep, behalve de verboden moslimbroederschap. De Egyptische autoriteiten beschouwen de moslimbroederschap als een terroristische organisatie. Volgens staatsmediabedrijf al-Akhbar waren degenen die afgelopen vrijdag gearresteerd waren verbonden aan de moslimbroederschap, dit valt echter moeilijk te controleren.

Egypte heeft sinds de machtsovername van president Sisi in 2013 een bijzonder restrictieve protestwet. Volgens Human Rights Watch zijn de straffen die op ongeoorloofd demonstreren staan buiten proportie, en is de wet dermate vaag geformuleerd dat het de politiediensten ruim baan geeft om grof geweld toe te passen bij het uiteendrijven van protestacties.

 

Toetreding VN-Mensenrechtenraad

De oproep kwam in een jaar van zware en toenemende repressie in Egypte. Volgens Amnesty International worden kritische journalisten en mensenrechtenactivisten geïntimideerd en lastiggevallen, en krijgen ze arbitraire uitreisverboden opgelegd. In Egyptische gevangenissen worden gevangenen stelselmatig gemarteld en eindeloos zonder aanklacht in predetentie vastgehouden. Daarnaast worden mensenrechtenorganisaties onder druk gezet door invallen en de bevriezing van fondsen.

In een rapport van afgelopen juli noemt Amnesty ook de praktijk van gedwongen verdwijningen, een tactiek van de veiligheidsdiensten waarbij studenten, politieke activisten en demonstranten zonder aanklacht gearresteerd en geruime tijd vastgehouden worden, zonder dat hun familie enig bericht ontvangt waar zij het gearresteerde familielid kunnen vinden, of dat deze nog leeft. Gemiddeld verdwijnen er dagelijks drie tot vier mensen op deze manier, aldus Amnesty.

Desondanks behaalde Egypte in oktober tijdens verkiezingen voor de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties een zetel voor de periode 2017-2020. Egypte wist tijdens geheime stemmingen een meerderheid te behalen voor een van de zetels die gereserveerd zijn voor Afrikaanse landen. De verkiezing van Egypte tot de VN-Mensenrechtenraad werd in een gezamenlijke uitspraak van acht internationale mensenrechtenorganisaties bekritiseerd. Naast Egypte wonnen ook China, Cuba en Saudi-Arabië zetels tot de raad.

De VN-Mensenrechtenraad is opgericht ‘voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten,’ aldus het charter van de raad. Met de toetreding van vier landen die bekend staan om stelselmatige mensenrechtenschendingen komt de geloofwaardigheid van de raad en haar vermogen om haar doelstellingen tot uitvoering te brengen ernstig in het geding.

Arjan Breukel

Arjan Breukel is recent afgestudeerd als arabist en Midden-Oostendeskundige en schrijft voor de redactie van Vice Versa over actualiteiten in het Midden-Oosten.

#Free Bobi Wine

Door Selma Zijlstra | 20 augustus 2018

De Oegandese zanger-politicus Bobi Wine is vorige week gearresteerd en gemarteld. Hij vormt een grote bedreiging voor president Museveni omdat hij de stem van de jongeren vertegenwoordigt die verandering willen.  Selma Zijlstra, oud-redacteur van Vice Versa, heeft een bijzondere band met Wine en zijn vrouw Barbie. In dit persoonlijke blog vertelt ze over de man achter de rapper, die momenteel vecht voor zijn leven. En vraagt zich af wat de internationale gemeenschap kan doen.

Lees artikel

Als een derde met hiv kampt

Door Vice Versa | 24 juli 2018

Swaziland kent het hoogste percentage seropositieve inwoners ter wereld. Sinds 2011 probeert het nieuwe infecties te voorkomen door meer te testen en direct hiv-remmers voor te schrijven. Het koninkrijk wil dienen als voorbeeld voor aidsbestrijding in Afrika. ‘Het is geen kostenpost, het is een investering in de toekomst.’

Lees artikel

De strijd om patenten  

Door Manon Stravens | 20 juli 2018

Sinds de schaamteloze rechtszaak van Big Pharma tegen Nelson Mandela in 1998 is veel ten goede veranderd: voor tientallen ontwikkelingslanden zijn generieke en dus veel goedkopere aidsmedicijnen nu voorhanden. Juriste Ellen ’t Hoen riep een ‘patentpool’ in het leven, dat intellectueel eigendom beheert en licenties uitgeeft. Ze vindt dat het mechanisme ook op andere essentiële medicijnen toepasbaar is. ‘Het is een ongelooflijke gemiste kans’, zegt ’t Hoen, ‘als we dat verzuimen.’

Lees artikel