Door:
Irene de Vries
Irene de Vries

1 maart 2018

Categorieën

Tags

Morgen is het precies een jaar geleden dat She Decides werd gelanceerd op een conferentie in Brussel, het antwoord van Nederland op Donald Trumps Global Gag Rule. Irene de Vries huivert van de globale anti-abortus ontwikkelingen, maar geniet tegelijkertijd van de activistische tegenwind die hiermee oplaait.

‘Je zult je misschien wel afvragen als je hier binnenkomt: is dit een spreekkamer of een kapel?’ Ik hoef niet eens om me heen te kijken. De heilige relikwieën dringen zich vanuit alle hoeken van de ruimte aan mij op. De bijbel ligt prominent op het bureau van de gynaecoloog die mij zojuist met deze woorden welkom heet. Daarnaast een boekje ‘vragen en antwoorden over abortus’. Hij heeft zich duidelijk voorbereid op mijn komst.

Ik ben in Kenia voor een bezoek aan de nationale vereniging van gynaecologen, die met support van hun internationale moedervereniging, hun capaciteit willen versterken in de pleitbezorging voor veilige abortus. Naar schatting vinden er jaarlijks bijna een half miljoen onveilige abortussen plaats in Kenia. Vrouwen die zich uit wanhoop, nadat ze ongewenst zwanger zijn geworden, wenden tot obscure praktijken waar ze verkeerde medicatie krijgen of met ongeoorloofde scherpe objecten als breinaalden en takken een einde proberen te maken aan de zwangerschap. De gevolgen zijn desastreus: hevige bloedingen, infecties, ernstige verwondingen aan de interne organen, blijvende onvruchtbaarheid en de dood van een vrouw, van een moeder, een echtgenote, een dochter, een zus, een meisje dat naar school ging, iemand die nog een hele toekomst voor zich had liggen. Waarschijnlijk wordt zo’n 10-15% van de hoge Keniaanse moedersterfte veroorzaakt door onveilige abortus.

Oplossing

De oplossingen lijken voor de hand te liggen: toegang tot anticonceptie, voorlichting en vrouwenemancipatie om het aantal ongewenste zwangerschappen naar beneden te brengen. En mocht ze dan toch zwanger worden, tegen haar wil in, door het falen van anticonceptie, door de lastige positie waarin zij zich bevindt als een man zich aan haar opdringt, door onoplettendheid omdat we allemaal mensen zijn, dan is daar die mogelijkheid om op een veilige manier, zonder oordeel, een einde te kunnen maken aan de zwangerschap. We weten uit ervaring en onderzoek dat landen waar veilige abortus toegankelijk is, de moedersterfte drastisch gereduceerd wordt. Een case is gauw gemaakt zou je zeggen.

Zou je zeggen… want ondanks de logische redenering zijn er invloedrijke mensen die de realiteit en bewijsvoering klakkeloos opzij schuiven. Donald Trump bijvoorbeeld. Of de gynaecoloog in wiens ‘kapel’ ik mij nu bevind. Religie hoeft geen reden te zijn om je tegen abortus te verzetten. Althans dat is het niet voor veel andere religieuze dokters die ik spreek en die de voorziening van veilige abortus wel degelijk ondersteunen. Maar religie wordt wel vaak aangegrepen voor een moraliserend verhaal waarin het leven van de ongeboren vrucht de hoofdtoon voert. Het leven van de moeder, laat staan de zelfbeschikking over haar lichaam en de keuze om kinderen te krijgen wanneer zij dat wil, lijkt daarin ondergeschikt.

Verdeeldheid

Onder bepaalde omstandigheden is abortus toegestaan in Kenia. Een deel van de gezondheidswerkers staat hierom te juichen en voelt zich comfortabel met die situatie. Maar de meningen zijn zo sterk verdeeld dat er ook mensen zijn die er nog steeds alles aan doen om te voorkomen dat vrouwen een abortus kunnen krijgen. Ik praat met professionals die zeggen moedersterfte tot nul terug te willen brengen, maar elke discussie over de provisie van veilige abortus doodslaan, ondanks de realiteit dat er altijd vrouwen zullen zijn die voor een abortus kiezen, indien niet veilig dan maar onveilig. ‘Als ik een abortus weiger en de vrouw gaat vervolgens naar een kwakzalver dan is dat haar keuze. Mocht zij daaraan overlijden, so be it’. Maar hoe strookt dit dan met nul moedersterfte? En zo praten we in kringetjes.

En dan zijn daar nog de professionals die neutraal zijn of misschien een beetje openstaan voor de optie van abortus, maar uit angst voor veroordelingen van collega’s of de politie er toch maar verre van blijven. Ik snap het wel. Toen ik in Zambia woonde kwam de schoonmaakster eens naar me toe met een ongewenste zwangerschap. Wat een stap om zo’n probleem te delen met een werkgever, maar kennelijk was ik de enige in haar wijde omgeving bij wie ze dit probleem durfde neer te leggen. Na een uitgebreid gesprek ging ik naar een grote stad om abortuspillen voor haar te halen. Ik voelde me een drugdealer en heb wakker gelegen van de zorgen of alles wel goed zou gaan. En dan wist ik nog waar ik mee bezig was, in Nederland had ik die pillen al zo vaak verstrekt. Wat als je hier geen ervaring mee hebt en eigenlijk niet zeker weet of dat wat je doet wel legaal is?

Lange weg

Het moge duidelijk zijn, er is nog een lange weg te gaan. De meningen in de wereld, in een land, onder professionals zijn hopeloos verdeeld. Maar terwijl de conservatieven hun moraliserende verhaal afsteken en de geldkranen sluiten, laait er een activistische wind op. Een wind die in de jaren voorheen misschien wel een beetje was gaan liggen. Het werk rond abortus trekt weer aan, mensen willen een tegengeluid, zijn bereid hun nek uit te steken, willen zich verenigen en nieuwe investeringen maken. Dolle mina’s anno 2018, de strijd is nog niet gestreden, we gaan ervoor.

Kom op vrijdagmiddag 16 maart naar het tweede Global Health café, over adolescenten en Seksuele Reproductieve Gezondheid Rechten. Voor meer informatie: https://hetnieuwe.viceversaonline.nl/events/global-health/

Irene de Vries

Irene de Vries is Arts Internationale Gezondheidszorg en Tropengeneeskunde (AIGT) en Medisch Antropoloog. Zij werkte als arts op Curaçao en in Zambia en is momenteel adviseur maternale en neonatale gezondheid bij KIT Health.

 

Als een derde met hiv kampt

Door Vice Versa | 24 juli 2018

Swaziland kent het hoogste percentage seropositieve inwoners ter wereld. Sinds 2011 probeert het nieuwe infecties te voorkomen door meer te testen en direct hiv-remmers voor te schrijven. Het koninkrijk wil dienen als voorbeeld voor aidsbestrijding in Afrika. ‘Het is geen kostenpost, het is een investering in de toekomst.’

Lees artikel

De strijd om patenten  

Door Manon Stravens | 20 juli 2018

Sinds de schaamteloze rechtszaak van Big Pharma tegen Nelson Mandela in 1998 is veel ten goede veranderd: voor tientallen ontwikkelingslanden zijn generieke en dus veel goedkopere aidsmedicijnen nu voorhanden. Juriste Ellen ’t Hoen riep een ‘patentpool’ in het leven, dat intellectueel eigendom beheert en licenties uitgeeft. Ze vindt dat het mechanisme ook op andere essentiële medicijnen toepasbaar is. ‘Het is een ongelooflijke gemiste kans’, zegt ’t Hoen, ‘als we dat verzuimen.’

Lees artikel

De twee verhalen over aids

Door Joris Tielens | 19 juli 2018

Ruim dertig jaar aidsbestrijding slaagde goeddeels in het bedwingen van de epidemie èn leert ons wat nodig is om de ziekte ten einde te brengen. Maar de wet van de remmende voorsprong geldt: er is veel vooruitgang door behandeling, maar preventie is verwaarloosd. Bovendien dreigt het succesverhaal te vroeg de mondiale financiering te verkleinen, met mogelijk desastreuse gevolgen. Gevraagd: politieke wil.

Lees artikel