Door:
Eva Nakato

8 juni 2020

Categorieën

Tags

Alleenstaande vaders zijn in tegenstelling tot alleenstaande moeders een nieuw fenomeen in Oeganda. Met de komst van de moderniteit zijn sommige vaders voor de uitdaging gesteld hun kinderen eigenhandig op te voeden. Maar kunnen ze dat wel? Lees de eerste column van onze nieuwe columnist Eva Nakato.

Eva Nakato (foto Mark Williams Wasswa)

Na een aantal jaren in de diaspora besloot Isaac Rucci, een zakenman en voorzitter van de vereniging voor Oegandese gospelartiesten, naar zijn thuisland terug te keren. Hij was samen met zijn dochters, de ene net twee geworden en de ander was vier, en hoopte dat zijn vrouw vlug zou volgen. Maanden later begon hij afspraken en vergaderingen na vier uur ’s middags af te zeggen, zodat hij langer bij zijn dochters kon zijn.

Het daagde hem eindelijk: hij was op het alles veranderende pad van het alleenstaand vaderschap beland. Hij hoorde nu de hiaten in te vullen die de afwezige moeder had achtergelaten; met zijn dochters spelen, hun bezoek aan de kapper niet vergeten, het avondeten klaarmaken, ’s nachts opstaan om de jongste te voeden en met hen praten over hoe hun lichaam verandert, als ze opgroeien.

Nieuw fenomeen

In mijn land Oeganda is de alleenstaande vader een vrij nieuw fenomeen. Het was altijd aan de moeder om de kleine kinderen te verzorgen. Zelfs als ze waren verlaten door hun moeder, bracht men hen meteen onder bij een tante. Maar met de komst van de moderniteit zijn sommige vaders voor de uitdaging gesteld hun kinderen eigenhandig op te voeden, van wie Isaac Rucci een goed voorbeeld is.

Andersom waren de meeste moeders zonder twijfel daartoe in staat bij afwezigheid van de vader. De grote prijsvraag is nu: kunnen de vaders het ook? Kunnen ze de moeders verslaan in de wereld van het opvoeden? Tijd om het uit te zoeken.

In een traditioneel Afrikaanse omgeving was de rolverdeling tussen de seksen helder. Van de vrouw werd verwacht dat ze het huishouden deed; water en brandhout halen, koken en de kinderen wassen en aankleden. De man moest zorgen voor het voedsel en de veiligheid. Opgesomd: de kinderen waren vaker bij hun moeder dan bij hun vader. Is dat een antwoord op de vraag waarom alleenstaande vaders eerder de krant halen dan alleenstaande moeders?

Nooit instorten

Om de een of andere reden verwacht de Afrikaanse samenleving veel van de vrouw. Guma makazi is een Loegandees gezegde dat het uitdrukt: dat een vrouw altijd sterk moet zijn, dat je als Afrikaanse vrouw nooit hoort in te storten, zelfs niet in een levensgevaarlijke situatie. Oké, nu weten we waarom er zoveel succesverhalen zijn over alleenstaande vrouwen en hun kinderen!

Goed zo! Goed zo! En nu stellen we ons voor hoe een gewone dag van een alleenstaande vader op het platteland van Oeganda eruitziet. Hij staat vroeg op, om vijf uur. De eerste halte is de keuken, om het ontbijt te maken, dat de kinderen daar zullen vinden voordat ze naar school gaan. Tot zijn schrik is er geen druppel water meer te vinden; de kinderen hebben ermee gedoucht voordat ze gingen slapen. Hij peinst over een oplossing, de meest dichtbije waterbron is een put vijf kilometer verderop. Hij kijkt om zich heen en ziet dat de opslagplaats voor hout leeg is. Ineens begint het buiten te miezeren. Zijn hartslag gaat omhoog, terwijl er kleine zweetdruppeltjes op zijn gezicht verschijnen. Nou, wat zal de man vervolgens doen, nu de guma makazi-goden duidelijk niet voor hem zijn bedoeld? Dat mag jij zelf bedenken!

Een laatste punt, een kwestie van kinderbijslag. Er waren zorgwekkende berichten over sommige alleenstaande moeders die hun kinderen strategisch inzetten om hun ex-partners meer geld afhandig te maken, om hun eigen verspillende levensstijl te financieren. Kan een man de moeder van zijn kinderen ook zorgeloos tot een bijdrage verplichten?

Dat is het dilemma voor de Afrikaanse man: hij is opgevoed tot broodwinner van het gezin. Zijn vroegere geliefde om alimentatie vragen zou betekenen dat zijn relevantie als man volstrekt zou verdwijnen. Hij verwacht te worden uitgejouwd door niet alleen zijn medemannen, maar ook door de vrouwen, als hij het ondenkbare deed. Dus hem resteert niets anders dan zich ‘te vermannen’ en de last te dragen. Wel, hij heeft het zelf zover laten komen!

Alle heisa terzijde: hulde voor de alleenstaande vaders die hun best doen de door afwezige moeders ontstane leegte op te vullen. Het is tenslotte beter één ouder te hebben dan geen!

Eva Nakato is activiste op het gebied van HIV/Aids en seksueel geweld. Daarnaast is ze peer mentor, actrice en oprichter van Aiden Crafts, een start-up op het gebied van kunst en handwerk. Voor haar jongerenwerk werd Nakato in 2019 onderscheiden met de Youth Service Award in Nairobi. Je kunt Aiden Crafts volgen op Facebook en Instagram.

Foto alleenstaande vader met kind: Martha Nalukenge

De erfenis van vier bevlogen vrouwelijke ministers

Door Paul Hoebink | 07 juli 2020

Vier vrouwelijke ministers van Ontwikkelingssamenwerking sloegen eind vorige eeuw de handen ineen met de ‘Utstein-4’. De Nederlandse Eveline Herfkens was een van hen. Wat hebben zij samen bereikt? Herfkens’ long time partner in life and work poogt in zijn nieuwste boek de balans op te maken, maar raakt verstrikt in de feiten.

Lees artikel

‘Opgeven is erger dan verliezen’

Door Marc Broere | 29 juni 2020

Carolyne Ndalilah, directeur van de spraakmakende Keniaanse jongerenorganisatie TYSA, helpt jongeren zichzelf én de uitdagingen van hun gemeenschap te leren kennen. ‘Wat onze samenleving nodig heeft, zijn jongeren die voorbij de dag van morgen denken; die het als een uitdaging zien het onmogelijke uit te proberen.’

Lees artikel

In coronatijd schiet de noodhulpsector terug in oude reflexen

Door Sarah Haaij | 18 juni 2020

Noodhulp moet effectiever en meer lokaal worden georganiseerd, sprak de internationale gemeenschap in 2016 af. Voortaan zou een kwart van het hulpgeld zo direct mogelijk naar lokale partners gaan. De kloof met de praktijk is ‘schokkend’: o,1 procent van het corona-noodhulpgeld gaat rechtstreeks naar lokale ngo’s, voor wie inspraak en toegang tot fondsen tijdens de pandemie nog moeilijker lijkt te worden.

Lees artikel