Door:
Guido Deuzeman

24 januari 2019

Categorieën

Tags

Guido Deuzeman ©free

Nu we richting de uitvoering van het Parijs-akkoord komen begint wereldwijd de druk toe te nemen. Belangrijkste reden, volgens Guido Deuzeman: Karl Marx is voorgoed terug op het wereldtoneel. Maakte hij met Piketty al een glansrijke rentree, de klimaatcrisis lijkt het ultieme verdelingsvraagstuk. Das Kapital, maar dan in een nieuw jasje: Das Klima.

En toen trokken, na twee weken onderhandelen, netwerken en twitteren, de kruitdampen na de mondiale klimaattop in Katowice weer op. Hadden de activisten, zoals de 15-jarige Greta Thunberg in een confronterende speech, weer laten weten zwaar teleurgesteld te zijn over het gebrek aan ambitie.

En terecht. Willen we immers de 1,5 graad opwarming als limiet in zicht houden, dan moeten landen eigenlijk nu al hun doelen aanscherpen. Maar waren veel politici, gezien de politieke realiteit van een tegenwerkende VS en Rusland en een verdeeld Europa, redelijk tevreden met het resultaat: een aangescherpt Rulebook voor de uitvoering van het Parijs- akkoord in 2020.

Ook terecht. Maar frustrerend is het wel, deze twee werelden die maar niet dichter bij elkaar komen. Nu we richting de uitvoering van het Parijs-akkoord komen begint wereldwijd de druk toe te nemen. Belangrijkste reden: Marx is voorgoed terug op het wereldtoneel. Maakte hij met Piketty al een glansrijke rentree, de klimaatcrisis lijkt het ultieme verdelingsvraagstuk. Das Kapital, maar dan in een nieuw jasje: Das Klima.

De oplossingen zijn er, de vraag is nu wie er voor gaat betalen en wie daarvoor de middelen heeft. Wie er de meeste vervuiling heeft veroorzaakt en wie er nu en in de toekomst het meeste last van de gevolgen van klimaatverandering zal hebben. Dat speelt op nationaal niveau waar de gele hesjes de zaak op scherp zetten, maar ook op internationaal niveau. Het gaat gewoon weer om internationale solidariteit.

Grote vervuilers en de gewone man

In ons eigen land zien we een cynisch politiek spel ontstaan rond het klimaatakkoord. De rechtse regeringspartijen zeggen voor “de gewone man” op te komen, vinden dat die niet te veel op kosten gejaagd moet worden door de plannen in het akkoord. De plannen die ze zelf mede hebben vormgegeven, maar zij geven liever de schuld aan de “linkse drammers” of de “groene elite”.  Wat ze niet doen is vervolgens uitleggen aan hun “gewone man” hoe de rekening dan betaald moet worden. Als je de gemiddelde Nederlander wilt ontzien zit er immers niets anders op dan de grote vervuilers, industrie en grote bedrijven, meer te laten meebetalen aan de klimaattransitie.

Logisch ook, zou je zeggen, daar hoef je geen communist voor te zijn. Maar de grote vervuilers willen die rechtse partijen nou net ontzien. En dat maakt hun optreden zelfs onverantwoordelijk. De burger is niet gek en krijgt hierdoor alleen nog maar minder vertrouwen in de politiek, het draagvlak neemt juist af.

Ondertussen merken mensen in het traditionele “Zuiden” al de eerste ernstige gevolgen van klimaatverandering. En zullen zij ook in de toekomst de meest extreme gevolgen blijven ondervinden. Mijn Afrikaanse collega’s bij Solidaridad zien dat nu al in de praktijk en lieten in zaaltjes tijdens de klimaattop zien hoe boeren daar zich moeten aanpassen aan klimaatverandering en waarom wij inzetten op klimaatslimme landbouw. En zo zullen andere Ngo’s ook nu al overal ter wereld de strijd aangaan met de veroorzakers en gevolgen van klimaatverandering.

Das Kapital schreef Marx in de tweede helft van de 19e eeuw. Toen de industrialisatie echt goed op gang kwam in een vrije markt in het Westen. Dat bracht ons natuurlijk een voor de menselijke geschiedenis ongekende vooruitgang en rijkdom. Het wrange is alleen dat allereerst Piketty al liet zien dat de ongelijkheid qua vermogen, op de correctie in de naoorlogse decennia na, even groot bleef als rond 1900. En dat die enorme Westerse vooruitgang vervolgens ook heeft geleid tot een ecologische crisis van ongekende omvang waar het “Zuiden” nu al de gevolgen van ondervindt.

De 100 miljard die vanaf 2020 elk jaar binnen het Parijs-akkoord van het Westen naar de armere landen gaat om zich te helpen wapenen tegen klimaatverandering is in dat licht niet overdreven veel. De rijkste 26 mensen van de wereld, die evenveel bezitten als de armste helft van de mensheid, zouden dat als filantropische gift al makkelijk op kunnen brengen. Het is zorgelijk dat die 100 miljard nog lang niet opgebracht lijkt te worden door de welvarender landen.

We dreigen zo terecht te komen in een race to the bottom. De gele hesjes en gewone man die uiteindelijk bedrogen uitkomen en aan de andere kant steeds meer voor natuurrampen vluchtende mensen. Als politici en grote vervuilers nu niet opstaan en hun verantwoordelijkheid nemen loopt ons huidige systeem vast en wordt de wereld voor de generaties na ons een steeds minder mooie plek. We weten ondertussen dat revoluties meestal niet zo goed aflopen. En hoe zou die er tegenwoordig ook uit moeten zien? Je hoopt dat die revolutie anderhalve eeuw na Das Kapital plaatsvindt in de boardrooms van het kapitaal en in de fractiekamers, dat Das Klima daar hoog op de agenda komt te staan.

Guido Deuzeman is public affairs manager voor Solidaridad, publicist en werkte voorheen in de politiek, onder andere als politiek assistent van de staatssecretaris voor Infrastructuur en Milieu.

Je hebt een veilige omgeving nodig om te veranderen

Door Marc Broere | 23 juni 2019

Wat houdt dat nu precies in: meer zeggenschap van het Zuiden in de internationale ontwikkelingsagenda? Flexibel en vrij besteedbaar geld voor zuidelijke organisaties, maar vooral ook: aandacht voor machtsstructuren. ‘Dit gaat niet alleen over geld, maar vooral over mensen in staat stellen te doen wat voor hun op dat moment belangrijk is. Dat is eigenaarschap!’

Lees artikel

Tip 1 aan Kaag: ‘Laat noordelijke organisaties verplicht samenwerken met zuidelijke partners’

Door Lizan Nijkrake | 20 juni 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Hajer Sharief, medeoprichter van Together We Build It, een ngo die werkt aan jongeren-en vrouwenparticipatie in Libië’s vredesproces.

Lees artikel

‘Het gedrag van ontwikkelingsorganisaties lijkt op het orkest van de Titanic: doorspelen en doen alsof er niets aan de hand is’

Door Fons van der Velden | 18 juni 2019

De macht van het geld en van connecties spelen in particuliere ontwikkelingssamenwerking helaas nog steeds een doorslaggevende rol, betoogt Fons van der Velden. Dat belemmert een écht gelijkwaardige relatie met zuidelijke partners, terwijl juist daarin de sleutel tot legitimiteit en succes schuilt.

Lees artikel