Door:
Guido Deuzeman

21 november 2018

Afgelopen jaar maakte Guido Deuzeman de overstap van de politiek naar het maatschappelijk middenveld. Hij kwam terecht in een sector die  wat in haar schulp gekropen was. Voor Vice Versa zal hij met regelmaat een column schrijven over zijn inburgering in de sector en de cruciale vraagstukken waar we voor staan.

Guido Deuzeman

Drie jaar geleden, eind november 2015, was ik als politiek assistent van de toenmalige staatssecretaris Dijksma aanwezig bij de onderhandelingen voor het klimaatakkoord in Parijs. Trots, want het bleek uiteindelijk een historisch akkoord. Daar hoorde ik Obama zeggen dat “wij de eerste generatie zijn die de impact van klimaatverandering voelen, en de laatste generatie zijn die er wat aan kan doen”.

Drie jaar later laat het laatste rapport van het IPCC, de klimaatonderzoekers van de VN, zien hoe urgent die woorden nog steeds zijn. “De komende jaren zijn waarschijnlijk de belangrijkste in onze geschiedenis”, zei Debra Roberts, de voorzitter van het IPCC, bij het verschijnen van het rapport vorige maand. Het voorspelt dat als we nu niet snel rigoureuze maatregelen nemen om de opwarming tegen te gaan, dit in 2050 mogelijk voor zo’n 200 miljoen mensen zal betekenen dat ze ontheemd zullen raken en dat het voor ongelooflijk veel menselijk lijden zal zorgen. En het wrange is dat de mensen in die landen die het nu al zwaar hebben, bijvoorbeeld in Afrika en Azië, ook als eerste weer die gevolgen zullen ondervinden. Het internationale “framework” dat het klimaatakkoord opleverde heeft de afgelopen drie jaar gewoon nog tot veel te weinig concrete actie geleid. En juist nu komen wereldwijd politieke krachten aan de macht die ook voor het klimaat geen goed nieuws zijn.

Daadkracht tegen honger en armoede

In de strijd tegen armoede en honger is er de afgelopen periode wel opmerkelijk veel concrete vooruitgang geboekt, bijvoorbeeld in Azië. Toch lijkt dat nu tot stilstand te komen, zo gaf de VN-voedselorganisatie FAO onlangs aan. Uit hun onderzoek bleek dat ondanks de snelle economische groei in Azië en het Stille Oceaangebied nog een half miljard mensen daar honger lijden. De strijd is dus nog lang niet gestreden. Straks zijn er op de wereld 10 miljard monden te voeden, die samen met de massale trek naar de steden een andere gigantische opgave van onze tijd vormen. Ook in de strijd tegen honger en armoede vormen de Sustainable Development Goals een uitstekend raamwerk. Positief is dat deze SDG’s steeds prominenter en vaker terugkomen in het maatschappelijk debat en door organisaties wereldwijd als leidraad worden gebruikt. Maar ook hier gaat het uiteindelijk om de daden.

Een gigantische, gezamenlijke opgave dus voor overheden, bedrijven en ngo’s. Inmiddels werk ik voor zo’n maatschappelijke organisatie, voor Solidaridad. Wij werken vanuit regiokantoren over de hele wereld aan duurzame en klimaatbestendige productieketens, van cacao en koffie tot textiel en goud. Met boeren, mijnwerkers en fabrieksarbeiders maar ook met overheden en bedrijven. De manier waarop wij als wereld nu produceren en consumeren is immers niet houdbaar, put onze aarde uit. Klimaatverandering versnelt dat proces en maakt de omstandigheden voor kleine boeren en arbeiders alleen maar zwaarder.

Burgervrijheden ingeperkt

Ik trof na mijn overstap een ngo- sector aan die mede door de Oxfam-affaire wat in zijn schulp gekropen leek. Waar elkaar scherp houden en soms concurreren op dezelfde subsidies of projecten kunnen botsen met de noodzaak om krachten te bundelen voor het goede doel. De uitdagingen waar de wereld nu voor staat en de opkomst van die destructieve krachten vragen echter misschien wel meer dan ooit om een krachtig en zelfverzekerd maatschappelijk middenveld. Als overheden en bedrijfsleven niet snel genoeg handelen of de verkeerde kant op gaan, vormen maatschappelijke organisaties de tegenkracht. Tegelijkertijd wordt hun ruimte ingeperkt. Daarom is het zo goed dat afgelopen weekend maatschappelijke organisaties als onderdeel van de wereldwijde #TogetherWe Speak- campagne met één stem protesteerden tegen de inperking van vrijheden van burgers en maatschappelijke organisaties. Tegen de toenemende bedreigingen en moorden op bijvoorbeeld vakbondsleiders in Latijns-Amerika, of journalisten als Jamal Khashoggi en eerder dit jaar Jan Kuciak in Slowakije.

Crunchtime voor collectieve actie

De komende jaren zijn cruciaal, het is crunchtime. Een kritieke periode waarin bepalende actie vereist is. Of zoals ik onze minister Kaag laatst hoorde zeggen: “The SDG clock is ticking.” Ik zal in deze column de komende tijd deze kritieke periode volgen, een periode met veel bepalende vragen: wordt de Klimaattop eind dit jaar in Katowice het moment van de waarheid waar zovelen naar verlangen? Gaan bedrijven, zonder wie we de Sustainable Development Goals nooit halen, de duurzame draai definitief maken? Weet Afrika naast alle uitdagingen ook de mogelijkheden te benutten voor een groene landbouwrevolutie?  En lukt het ons om vrouwen wereldwijd in hun kracht te zetten en hun potentieel in te zetten voor economische ontwikkeling en voorspoed?

Ik zat de speech nog eens terug te lezen die Obama hield bij de start van de klimaatonderhandelingen in Parijs 2015: “één van de vijanden die we tijdens deze conferentie moeten bestrijden is cynisme. De notie dat we niks kunnen doen tegen klimaatverandering. De vooruitgang die we boeken moet ons hoop geven, hoop die zijn oorsprong vindt in collectieve actie.”

Cynisme is nooit een optie.

 

Guido Deuzeman is public affairs manager voor Solidaridad, publicist en werkte voorheen in de politiek, onder andere als politiek assistent van de staatssecretaris voor Infrastructuur en Milieu.

Een klimaatlijst voor Kaag

Door Joris Tielens | 13 september 2019

Stoppen met subsidies en exportkredieten voor fossiele brandstoffen, het beprijzen van CO2 en het tegengaan van belastingontduiking door de fossiele industrie. Het zijn een aantal zaken waarvoor minister Kaag internationaal moet pleiten tijdens de klimaattop in New York op 23 september, volgens de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV).

Lees artikel

De vergeten klimaattafel

Door Joris Tielens | 04 september 2019

Het klimaatakkoord is veelbesproken, maar de helft van de ‘Nederlandse’ CO2-uitstoot blijft onderbelicht: die in het buitenland. Valt klimaatverandering te beperken door geen subsidies meer te geven aan de fossiele industrie, door meer klimaatdiplomatie? Heleen de Coninck en Marcel Beukeboom kijken voorbij de grenzen.

Lees artikel

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel