Door:
Marc Broere

31 oktober 2018

Tags

Ook Nederlandse ondernemers zijn getroffen door de onlusten in Nicaragua. Voor Harm van Oudenhoven geldt dat de verkoop van producten van zijn chocoladefabriek in Matagalpa met 80% is afgenomen. Hoe blijf je overeind in een dergelijke crisis? En wat doe je als de ene helft van je personeel president Ortega door dik en dun steunt en de andere helft de familiedictatuur zat is?

Een pionier is hij, op het gebied van private sectorontwikkeling in lage inkomenslanden. Harm van Oudenhoven begeeft zich zijn hele professionele leven al op het grensvlak van ontwikkelingssamenwerking en ondernemen. Als ontwikkelingswerker woonde en werkte hij in onder andere Ethiopië en El Salvador, en ondernemen doet en deed hij in Sri Lanka en Nicaragua. Hij zette een koffiefabriek op in Sri Lanka die nog steeds bestaat en heeft alweer ruim 14 jaar een kleine chocoladefabriek in de Nicaraguaanse stad Matagalpa. Met zijn plannen voor El Castillo del Cacao (de fabriek heeft de vorm van een klein kasteel) won Van Oudenhoven in 2006 de Business in Development Challenge in Nederland, als beste ondernemingsplan tegen armoede. Hoewel hij inmiddels weer in Nederland woont pendelt Van Oudenhoven nog regelmatig op en neer naar Nicaragua voor het bedrijf dat hij samen heeft met een Chileense en Nederlandse zakenpartner. Maar ook voor hem hebben de recente ontwikkelingen in Nicaragua grote invloed.

 

Hoe gingen de zaken voordat in april de onlusten in Nicaragua uitbraken?

‘Met El Castillo del Cacao ging het de laatste jaren steeds beter. De lokale verkoop van chocoladerepen groeide stevig, vooral in de supermarkten en op toeristische plekken door het hele land. Met 12 mensen permanent in dienst en nog 2 parttimers was het vooruitzicht zeer positief. De chocolade zou op korte termijn haar intrede doen bij een derde supermarktketen. Dagelijks kwamen er toeristen bij de fabriek voor een proeverij en een wandeling door het kasteel en onze tuin. Verder waren er gevorderde plannen voor uitgebreide cacao- en chocolade tours, gericht op kleine chocolade makers uit Europa en de Verenigde Staten. De verkoop aan het buitenland beloofde ook nieuwe mogelijkheden.’

 

Wat was de positieve impact die je met het bedrijf had op de lokale omgeving?

‘We hebben al jaren een zeer goede groep mensen in dienst, een aantal al sinds 2004. De mogelijkheden voor een vast dienstverband en een stabiel inkomen is vooral voor onopgeleide mensen in Matagalpa zeer welkom. Daar heeft het bedrijf aan bijgedragen. Natuurlijk hebben we ook goede relaties met de cacaoboeren en cacaocoöperaties in het gebied. El Castillo is in vergelijking met de multinationals een kleine inkoper, maar het is lokaal én een gewaardeerd chocolademerk. Mensen uit Nicaragua nemen het vaak mee naar het buitenland, dat hebben we bij de Tax-Free winkels op het vliegveld wel gemerkt.

‘Ook zijn vele anderen ons voorbeeld gaan volgen. In de laatste jaren waren er steeds meer kleine chocolademakers in opkomst. Veel van hun hebben bij El Castillo training ontvangen. Maar wat je vooral merkt in zo’n geïsoleerd stadje als Matagalpa is dat  bedrijven elkaar kunnen helpen. In 2004 was er niet veel te vinden in Matagalpa: geen cappuccino, geen bruin brood, weinig hotels voor budget travelers, etcetera.  Samen met Matagalpa Tours, ook door een Nederlander opgezet, begon El Castillo met chocoladetours en trainingen om toeristen wat langer vast te houden. Chocolade trok in ieder geval veel interesse. Er is sindsdien in 14 jaar  veel veranderd in het stadje. Er kwam een Spaanse school voor buitenlanders, een goede kroeg, meerdere goede koffie plekken, hotels en diverse eettentjes. De bedrijven verwijzen naar elkaar en helpen zo de hele stadseconomie.’

 

Wat hebben de onlusten voor gevolgen gehad op je bedrijf?

‘Op 18 april was alles prima. Het was mooi weer, de koelboxen met chocolade stonden klaar om naar Managua te gaan en een zending voor Amsterdam was in voorbereiding. Op 19 april kwam de grote ommezwaai. Binnen een paar dagen waren er tientallen mensen dood door politiek geweld en in een paar weken veranderde Nicaragua compleet van een liefelijk Midden Amerikaans land naar een land van dreiging en terreur.

‘Vanaf het begin had ons personeel problemen om naar de fabriek te komen door de vele wegversperringen en algehele staat van geweld. Onze schilder, die de kunstwerken schildert rondom ons museum en fabriek, kreeg drie kogels in zijn buik toen hij gewoon ergens naar buiten liep. Ons personeel bleek politiek gezien ook zeer verdeeld te zijn. De ene helft is puur Sandinista en steunt president Ortega en de andere helft is het compleet zat met de langzaam opkomende familiedictatuur. Als bedrijf zie je dan het belang om zo goed mogelijk neutraal te blijven. Als je een kant kiest sta je meteen fout bij de andere. Neutraal zijn wordt ook niet gewaardeerd, maar zeker voor een bedrijf met buitenlandse aandeelhouder, is er weinig keuze.

‘Twee maanden lang kon er vanuit Managua niet gereisd worden naar Matagalpa. De chocolade die nog in Managua stond werd ondanks de omstandigheden nog bezorgd.  In de tussentijd verlieten de toeristen het land, werden hotels gesloten en zakte de rest van de economie in elkaar. De zending voor Amsterdam heeft 10 weken vastgezeten, en kreeg meteen te maken met hogere kosten voor transport. Zelfs de exportvergunningen werden duurder om het groeiende tekort van de overheid te dekken. Sinds april zijn de verkopen met 80% teruggelopen. Vier mensen hebben we helaas moeten ontslaan en de rest werkt nu deeltijds.’

 

Had je verwacht dat het zo uit de hand kon lopen?

‘In april was iedereen best positief over de toekomst. Eindelijk was er een langdurige economische groei in het land. Nicaragua was een van de best places to invest voor vele Amerikanen en Europeanen. Natuurlijk mopperden mensen wel op groeiende corruptie binnen de regerende partij, maar velen genoten ook van een beter inkomen en hadden vertrouwen in een goede toekomst. “Het is in ieder geval stabiel” werd vaak gezegd.’

 

Wat kun je in deze situatie nu als ondernemer doen?

‘Niet veel. Doorzetten is misschien de enige optie. Het is heel belangrijk om ondanks de problemen te blijven leveren. We hebben veel in files gestaan door barricades. Ook hebben we vele kilometers door plantages heen moeten rijden om de wegversperringen te vermijden. Verder is er veel moeite gedaan om de vrede te bewaren tussen het personeel zodat de productie, hoe weinig dan ook, kan doorgaan. Een “life-line” zijn nu wel de bestellingen uit het buitenland. Nu de lokale verkoop ver is gedaald, is de export een reddende factor.’

 

Hoe zie je de toekomst?

‘De laatste weken is de situatie stabieler geworden. Overdag kun je weer door het land reizen. ‘s Avonds is het nog niet echt veilig. Er zijn echter nog heel veel problemen die nog niet zijn opgelost. De afgelopen maanden zijn meer dan 400 doden gevallen en vele mensen ontvoerd. Nog steeds vertrekken mensen uit het land uit angst of voor economische redenen. Nicaraguanen hebben geen visa nodig voor een bezoek naar Europa, dus veel komen hierheen en reizen vaak door naar Spanje. Een enkele toerist wordt nog wel gespot in Nicaragua, maar dat zijn enkelingen, vaak op doorreis van Guatemala naar Costa Rica. Het kan nog jaren duren voordat Nicaragua weer z’n imago terugkrijgt van een vrolijk en veilig land.

‘In de tussentijd probeert onze chocoladefabriek door te gaan. Ik heb goede hoop dat dit gaat lukken, hoewel daar geen garanties voor zijn. Drie weken geleden werd Nicaragua geteisterd door de grootste overstromingen sinds Orkaan Mitch in 1998. Normaal gezien was dit al erg zat. Maar nu met zo weinig veerkracht in de economie en het bedrijf, is het een volledige ramp.  Maar gelukkig hebben we wel altijd lekkere chocolade bij de hand.’

 

 

 

Het leek zo goed te gaan met Midden-Amerika.  Sinds de jaren 90 vinden er op economisch, politiek en sociaal gebied positieve ontwikkelingen plaats. Maar de tegenkrachten zijn groot en dreigen deze positieve ontwikkelingen weer teniet te doen. Dit vindt plaats in een context waarin trouwe donoren die zich inzetten voor mensenrechtenbeleid, waaronder Nederland, zich terugtrekken of het werken steeds lastiger wordt gemaakt. Vandaar dat CNV Internationaal, Free Press Unlimited, Hivos, Impunity Watch, NIMD en Vice Versa het initiatief hebben genomen voor het organiseren van een aantal activiteiten om Midden-Amerika weer onder de aandacht te brengen in Nederland. Dit kennisdossier, met journalistieke verhalen over en uit de regio, is daar één van.

Een nieuwe generatie zoekt verandering in Guatemala

Door Edwin Koopman | 12 november 2018

Jong, hoog opgeleid, en vol idealen; een nieuwe generatie in Guatemala zet in op een radicale politieke vernieuwing. Álvaro Montenegro is een van de leiders van een brede beweging tegen corruptie en straffeloosheid. ‘Dit is geen sprint maar een marathon.’

Lees artikel

‘Als je doelgroep de minstbedeelden zijn, is de nota van Kaag niet het juiste instrument.’

Door Lennaert Rooijakkers | 09 november 2018

Als lid van de adviesraad van de Fair, Global and Green Alliance was Ruchi Tripathi deze zomer in Den Haag om op het ministerie te discussiëren over de nota van Kaag. Ze is kritisch op de Nederlandse hulp- en handelagenda. ‘Ik zou het gek vinden als ik onder de noemer “hulp” belasting zou betalen voor bedrijfsinitiatieven.’

Lees artikel

Leren van Evalueren 2018: het complete programma

Door Marc Broere | 08 november 2018

Het complete programma van ‘Leren van Evalueren -bewegen tussen belangen’ op 23 november is bekend. De centrale vraag van de bijeenkomst is: welke belangen spelen er bij evaluaties en hoe ga je hiermee om? Hieronder het complete programma en een overzicht van de acht deelsessies. Aanmelden kan via deze link.

Lees artikel