Door:
Tony van der Meulen

3 oktober 2018

Tags

Het is onzin dat ‘gewone’ Nederlanders in de provincie geen interesse hebben in vraagstukken als mondiale armoede in hun regionale krant. Wat je wilt vertellen moet volgens Tony van der Meulen, oud-hoofdredacteur van het Brabants Dagblad, alleen herkenbaar zijn en er moet zicht zijn op een oplossing.  

Over de gewone mensen die momenteel zo populair zijn bij politici en in de media, wordt gezegd dat onderwerpen uit de grote wereld hen niet interesseren. Te moeilijk, te ver, te saai. Maar dat kan veranderen als je de werkelijkheid van verweg doeltreffend opdient. Want goede journalistiek is niet een kritiekloos of gemakzuchtig doorgeefluik, maar een serieus vak. Twee ingrediënten zijn hierbij essentieel: wat je wilt vertellen moet herkenbaar zijn. En er moet zicht zijn op een oplossing.

Ik maakte een reportagereis door Burkina Faso voor de Gemeenschappelijke Persdienst, de samenwerking tussen een groot aantal regionale kranten in Nederland die inmiddels ook is meegezogen in alle bezuinigingen. Mijn verhalen gingen over de taaie zelfredzaamheid van Afrikaanse boeren, maar meer nog van boerinnen.

We woonden destijds in Thesinge, een klein Gronings dorp waar de armoede van voor de oorlog nog te zien is aan de zeer bescheiden architectuur van de arbeidershuisjes. In het dorpcafé hield ik een lezing over mijn reis, geïllustreerd met vele dia’s: ja we hebben het over lang geleden. Het werd vooral een fascinerende avond omdat dorpsgenoten zeer gedetailleerde vragen stelden over het boerenbedrijf, het verzorgen van de dieren en de oogstmethoden. Aan het eind van de avond was de afstand tussen Thesinge en Ouagadougou, de hoofdstad van Burkina Faso, aanzienlijk kleiner geworden.

Nieuws van de Evenaar

Jaren later, ik was inmiddels hoofdredacteur van het Brabants Dagblad, reisden mijn vrouw en ik twee maanden door Oeganda. Dat baarde nogal opzien ter redactie. Het kwam me ook te staan op honende kritiek van een andere hoofdredacteur die sneerde dat mijn werkterrein lag in Den Bosch, Tilburg, Oss en Uden. Mijn reis maakte volgens hem pijnlijk duidelijk dat dit gebied te klein was geworden voor mijn pretenties.

Maar ik vond en vind dat een grote regionale krant getuigt van een armzalige benepenheid als het eigen verspreidingsgebied uitsluitend wordt beschouwd als het epicentrum van de wereld. Er zijn werkelijk allerlei dagen dat het belangrijkste nieuws voor het Brabants Dagblad niet uit Brabant komt. Jennend voegde ik er wel eens aan toe: En daarom woont het hier ook zo lekker rustig.

Vanuit het kennelijk heel verre Oeganda schreef ik iedere dag een korte column, ongeveer tweehonderd woorden, die linksonder op onze voorpagina stond: Nieuws Van De Evenaar. In elke aflevering behandelde ik één klein aspect van het Oegandese leven. Steeds een detail van de werkelijkheid dat symptomatisch was voor het dagelijks bestaan. Dat sloeg aan. Heel veel Brabantse lezers die in de weekendbijlage van onze krant nooit een hele pagina over Oeganda zouden lezen, pikten wel iedere dag die korte stukjes mee. Zo werd het Oegandese leven herkenbaar en slonk de afstand tussen Kampala en Den Bosch.

Echte oplossingen

Wil je de gemiddelde krantenlezer die zelf ook van alles aan zijn hoofd heeft bereiken met verhalen uit de grote wereld, dan moeten die dus herkenbaar zijn maar zich ook niet beperken tot een troosteloze opsomming van uitzichtloze treurigheden. Niet alleen de harde realiteit beschrijven maar deze larderen met de pogingen van mensen om hun eigen leven te verbeteren.

Krantenlezers zijn heel geïnteresseerd in echte oplossingen. Wellicht uit eigen belang omdat je dan niet blijft zitten met je eigen machteloosheid. Maar ook omdat het motiveert belangstelling te hebben voor verre landen waar je op zichzelf weinig mee hebt. Die landen gaan boeien omdat ze er niet uitsluitend in de ellende zitten, maar zich er ook energiek tegen te weer stellen. Hoop doet letterlijk leven, moedeloosheid leidt tot niets.

Tony van der Meulen is voorzitter van de Raad van Toezicht van Vice Versa en oud-hoofdredacteur  van het Brabants Dagblad en van opinieweekblad De Tijd.

Het journalistieke project Reinventing the Message is bedoeld om met onder andere filosofen, schrijvers,  sociaal ondernemers, activisten, wetenschappers en professionals uit de ontwikkelingssector nieuwe ideeën te genereren om mensen te raken en te betrekken bij internationale samenwerking en mondiale solidariteit.

Melkhandel op het ‘continent van kansen’

Door Joris Tielens | 20 februari 2019

FrieslandCampina wortelt zich in Afrika, zegt Josephine Ngo-Mawoh, de marketingdirecteur. Ze ziet in de groeiende bevolking vooral consumenten: zuivel sluipt het dieet binnen. ‘Het aannemen van lokaal talent draagt bij aan de duurzaamheid van ons bedrijf.’

Lees artikel

Eenzijdige akkoorden

Door Joris Tielens | 18 februari 2019

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, zei in de State of the Union: ‘Afrika heeft geen liefdadigheid nodig, maar eerlijke partnerschappen.’ Alleen is de verhouding nog steeds scheef, wat handel betreft. Een ontleding van de Economische Partnerschapsakkoorden.

Lees artikel

‘De “sterke mannen” in de Afrikaanse politiek weten dat ze de sociale media niet kunnen beheersen’

Door Niels Posthumus | 14 februari 2019

Jessica Musila is directeur van Mzalendo, dat in Kenia online en via sms jongeren bij de politiek betrekt en meer transparantie realiseert. Elders in Afrika ligt dat lastiger, maar ze is hoopvol. ‘Technologische verandering vergroot de democratische mogelijkheden.’

Lees artikel