Door:
Arne Doornebal

30 augustus 2018

Categorieën

Tags

Wereldwijd zijn mensen de straat op gegaan om de vrijlating te eisen van de Oegandese zanger-politicus Robert Kyagulanyi, beter bekend als Bobi Wine. Hoewel de wietrokende gangster-rapper van weleer al wordt geportretteerd als ‘de grootste bedreiging voor President Museveni ooit’ zit die nog altijd stevig in het zadel, stelt Arne Doornebal in Kampala.  

Hij raakte bijna blind doordat traangas van dichtbij in zijn gezicht werd gespoten, raakte gewond aan zijn hand door een kogel, werd in totaal meer dan 100 keer opgepakt en zat maanden in gevangenissen in uithoeken van Oeganda op verdenking van hoogverraad. Nee, ik heb het niet over Robert Kyagulanyi (beter bekend als rapper Bobi Wine, sinds een jaar parlementslid), maar over Kizza Besigye, de man die tot drie weken geleden hèt gezicht was van de Oegandese oppositie.

Kyagulanyi kan inmiddels meepraten met Besigye, nadat zijn chauffeur werd geliquideerd en hijzelf naar gevangenissen in verre oorden werd gesleept, en na een flinke afranseling door de veiligheidsdiensten. Met enige verbazing heb ik vanuit Kampala gezien hoe in slechts drie weken tijd Robert Kyagulanyi omarmd wordt door internationale popsterren die zich nog nooit eerder druk maakten om de Oegandese politiek, en die zich nu als ware activisten opstellen.

Nog even de gebeurtenissen op een rijtje. Op 8 juni werd Ibrahim Abiriga vermoord, het parlementslid voor de regerende NRM partij in Arua. Abiriga was een opvallende verschijning, hij reed rond in een gele kever en droeg ook elke dag pakken in de gele kleur die het symbool is van de NRM. Het stadje, 500 kilometer ten noordwesten van Kampala, mocht daarop een nieuw parlementslid kiezen. Zowel de oppositie als de Oegandese president Yoweri Museveni toog vervolgens naar Arua om een zeer felle campagne te voeren voor een opvolger.

Op de avond van 13 augustus vond een incident plaats waarbij het zwaarbewapende konvooi van President Museveni en een menigte oppositie-supporters elkaar tegen kwamen, en waarbij volgens de politie de auto van de President bekogeld werd met stenen. Een van zijn auto’s raakte een achterruit kwijt. De regering vatte dit op als een rechtstreekse aanval op de president – iets wat in Museveni’s 32 jaar aan de macht nog niet eerder is voor gekomen- en de veiligheidsdiensten wijzen direct richting volksmenner Kyagulanyi, die eerder op de dag duizenden opposanten op de been gekregen heeft. Het zijn de ingrediënten die leidden tot de arrestatie en afranseling van de zanger-politicus door de zwaar in verlegenheid gebrachte veiligheidsdiensten, op diezelfde avond in zijn hotelkamer. Tegelijkertijd wordt de chauffeur van Kyagulanyi in zijn auto geliquideerd.

In de dagen na deze arrestatie wint de oppositiekandidaat het van de NRM, en breken op verschillende plaatsen in Oeganda gewelddadige protesten uit tegen de detentie van de Kyagulanyi, en een aantal andere parlementsleden, journalisten en betogers die ook rake klappen krijgen.

De revolutie is begonnen, schreeuwen de sociale media. Dit zou het begin van het einde zijn van het 32-jarige bewind-Museveni. Onzin natuurlijk. In Oeganda wijst nog weinig op het begin van ‘de revolutie,’ een paar brandende autobanden en wat traangas ten spijt. Natuurlijk is er bij een deel van Oegandezen ontevredenheid over Museveni, die van geen wijken weet en twee keer de grondwet wijzigde om langer aan te mogen blijven. Natuurlijk waren er relletjes en onlusten, in de dagen na Robert Kyagulanyi’s arrestatie. Maar de miljoenen mensen die wèl achter Museveni staan, de mensen in de landelijke gebieden ver van elektriciteit, Facebook en 4G internet, die hoor je in het Westen nauwelijks. En daar ligt nu net de sleutel tot de macht in Oeganda.

Je kan de regering-Museveni langs verschillende meetlatten leggen. De eerste is een regionale. Gaat het beter in Oeganda dan in buurlanden als Zuid-Soedan, DR Congo, Kenia of Tanzania? In de eerste twee gevallen wint het glansrijk, bij Kenia of Tanzania kan je erover twisten. De andere meetlat is de historische: gaat het in het Oeganda van 2018 beter dan in de jaren onder Museveni’s voorgangers Milton Obote en Idi Amin, in de duistere jaren ’60 en ’70? In het Westen hebben wij de neiging om heel erg naar het hier en nu te kijken, maar in Oeganda leeft nog altijd een hele generatie met actieve herinneringen aan die jaren, die hun kinderen oproept om Museveni te blijven steunen om hem te danken voor het beëindigen van Amin’s moorddadige regime.

De golf van wereldwijde sympathie voor Robert Kyagulanyi is hartverwarmend. Maar de 36-jarige politicus, die zich tot niet zo heel lang geleden vooral bezighield met het roken van wiet en met (soms gewelddadige) vetes met collega-rappers, nu al neerzetten als de grootste bedreiging voor Museveni ooit is veel te voorbarig. Pas in 2021 zijn er weer presidentsverkiezingen dus tot die tijd zit Generaal Museveni sowieso nog stevig in het zadel. Dan zal moeten blijken of het volk de ‘Ghetto-President’ ook ziet zitten als echte president, indien Kyagulanyi zich kandidaat stelt.  

Intussen zou ik de piepjonge Kyagulanyi aanraden het ‘George Weah-model’ te volgen. De oud-profvoetballer slaagde er ondanks zijn populariteit in 2005 niet in om president van Liberia te worden. Hij nam zijn verlies, liet zich in alle anonimiteit bijscholen in de VS en werd in 2017 wèl zwaar genoeg bevonden door het Liberiaanse volk.

Kyagulanyi zal, wanneer hij de weg van landgenoot Besigye bewandelt, nog vaak op harde wijze met de veiligheidsdiensten geconfronteerd worden. Wanneer hij slim is, speelt hij het spel op een minder confronterende manier, en gebruikt hij de internationale hype die rondom hem ontstaan is om zich langzaam te ontplooien tot een geloofwaardig alternatief voor het post-Museveni tijdperk. Dat tijdperk zal er, gezien de vastberadenheid van Museveni om in 2021 nog mee te mogen doen, vermoedelijk niet voor 2026 komen.   

Arne Doornebal werkte van 2007 to 2014 als journalist in Oeganda en brengt momenteel zes weken in het land door.

Een nieuwe generatie zoekt verandering in Guatemala

Door Edwin Koopman | 12 november 2018

Jong, hoog opgeleid, en vol idealen; een nieuwe generatie in Guatemala zet in op een radicale politieke vernieuwing. Álvaro Montenegro is een van de leiders van een brede beweging tegen corruptie en straffeloosheid. ‘Dit is geen sprint maar een marathon.’

Lees artikel

‘Als je doelgroep de minstbedeelden zijn, is de nota van Kaag niet het juiste instrument.’

Door Lennaert Rooijakkers | 09 november 2018

Als lid van de adviesraad van de Fair, Global and Green Alliance was Ruchi Tripathi deze zomer in Den Haag om op het ministerie te discussiëren over de nota van Kaag. Ze is kritisch op de Nederlandse hulp- en handelagenda. ‘Ik zou het gek vinden als ik onder de noemer “hulp” belasting zou betalen voor bedrijfsinitiatieven.’

Lees artikel

Leren van Evalueren 2018: het complete programma

Door Marc Broere | 08 november 2018

Het complete programma van ‘Leren van Evalueren -bewegen tussen belangen’ op 23 november is bekend. De centrale vraag van de bijeenkomst is: welke belangen spelen er bij evaluaties en hoe ga je hiermee om? Hieronder het complete programma en een overzicht van de acht deelsessies. Aanmelden kan via deze link.

Lees artikel