Door:
Marc Broere

30 maart 2018

Categorieën

Tags

De VVD spreekt de noodhulpsector aan op wantoestanden, maar geen woord over de excessen rondom promotiemeisjes van Heineken in Afrika. Ook stemden VVD en CDA afgelopen week tegen een motie om de EU-Turkije deal te evalueren, terwijl ze regelmatig pleiten voor strengere evaluaties van het werk van NGO’s. Het was de Week van de Hypocrisie en het meten met twee maten, schrijft Marc Broere.

Afgelopen maandag vond in de Tweede Kamer een hoorzitting plaats over misstanden in de noodhulpsector. Vrijwel alle woordvoerders ontwikkelingssamenwerking gingen in gesprek met vertegenwoordigers van noodhulporganisaties en brancheorganisaties die braaf waren komen opdraven. De hoorzitting was een initiatief van VVD-Kamerlid Bente Becker.

Twee dagen eerder was het Nederlandse bedrijf Heineken in opspraak gekomen. De bierbrouwer zet in Afrika duizenden promotiemeisjes in die worden lastiggevallen tijdens werktijd. Dit onthulde journalist Olivier van Beemen in zijn nieuwe boek Bier voor Afrika. ‘Heineken gebruikt biermeisjes en prostituees om bier in Afrika aan de man te brengen’, kopte dagblad Trouw naar aanleiding van het boek.

Volgens Van Beemen spelen de problemen al jaren en heeft de bierbrouwer tot nu toe weinig tegen de misstanden gedaan. Dit laatste wordt overigens ook door Heineken zelf erkend, want in een reactie schreef het bierbedrijf: ‘Dit probleem verdient meer aandacht dan het de afgelopen jaren van ons en van andere belanghebbenden heeft gekregen. De praktijken zoals door Olivier van Beemen beschreven, druisen volledig in tegen waar we als bedrijf voor staan en we veroordelen deze misstanden dan ook ten zeerste.’

Opmerkelijk genoeg heb ik tijdens de hoorzitting geen woord van Bente Becker gehoord over de onthullingen bij Heineken. Becker is heel kritisch op OxfamNovib en Farah Karimi omdat die volgens haar niet genoeg doorpakten nadat al jaren geleden bekend werd dat er seksuele misstanden zijn geweest rondom de hulpverlening in Haïti. Maar dezelfde vragen die ze voor OxfamNovib en andere noodhulporganisaties had, had Becker ook prima kunnen stellen aan Heineken. Want ook Heineken wist  namelijk al veel langer af van de misstanden binnen het eigen bedrijf. In 2007 bleek uit een intern onderzoek van Heineken dat het bedrijf in ruim honderd landen 15.000 promotievrouwen inzette. Zeventig markten zouden als riskant zijn gewaardeerd, omdat er sprake was van ‘seksueel misbruik, onderbetaling, verplicht meedrinken of provocerende uniformen’.

Ik had het heel consequent gevonden als Bente Becker dit onderwerp ook ter sprake had gebracht of Heineken last minute nog had uitgenodigd voor de hoorzitting. Of anders meteen een nieuwe hoorzitting had aangevraagd over seksuele misstanden rondom de activiteiten van Heineken in Afrika. Nu blijft bij mij toch een beetje het gevoel van meten met twee maten hangen in het optreden van het VVD-Kamerlid.

EU-Turkije deal

En dan nog dit. Afgelopen dinsdag diende Bram van Ojik (GroenLinks) een motie in waarin hij pleitte voor een brede evaluatie van de EU-Turkije deal. Deze motie werd tot mijn verrassing verworpen, onder andere omdat CDA en VVD tegenstemden. Het was overigens opmerkelijk om te zien dat de regeringspartijen verschillend over de motie dachten. Want ChristenUnie en D66 stemden wél voor. Wellicht dient zich hier dus een potentiële splijtzwam in de coalitie aan en dit belangrijke onderwerp is dat wat mij betreft ook waard.

Hoe is die tegenstem van CDA en VVD mogelijk? Juist ook omdat het sluiten van nieuwe migratiedeals een voornemen is waar dit kabinet serieus aan denkt; juist ook omdat het sluiten van migratiedeals een controversieel onderwerp is. Lees ook het opiniestuk van oud-minister Jan Pronk van afgelopen woensdag nog maar eens terug, waarin hij stelt dat je mensensmokkel niet kunt tegengaan met mensenhandel. Pronk schreef onder andere: ‘Mensen een-op-een uitruilen, zonder inspraak en tegen hun zin, dat is mensenhandel. Betalen om mensen tegen te houden te vluchten, dat is koehandel in mensen, de EU onwaardig. ‘

Hoe kun je überhaupt bezwaren hebben tegen een onafhankelijke evaluatie van de Turkije-deal? Zo’n onderzoek is toch voor iedereen van belang? Het is toch logisch dat je eerst wilt weten wat de eerste deal op dit terrein heeft opgeleverd, voordat je mogelijk aan nieuwe begint? Maar VVD en CDA vinden dus van niet. Het is eigenlijk een dikke middelvinger opsteken naar de Nederlandse bevolking die er recht op heeft om te weten wat zo’n beladen politieke beslissing heeft opgeleverd.

Daarbij vind ik de nee-stem van VVD en CDA ook om een andere reden een tikkeltje hypocriet. Het lijkt er soms wel op dat deze partijen vinden dat elk project van NGO’s geëvalueerd moet worden. Hoe strenger hoe beter. Maar nu er miljarden belastinggeld in een controversiële deal is gestopt waarin het eigenbelang  centraal staat, is leren van lessen en impactmeeting kennelijk plotseling irrelevant geworden.

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

‘Van deze rechtsstaat-in-naam wens ik de versierselen niet langer te dragen’

Door Marc van Dijk | 19 april 2019

Trots en dankbaar was Nico Keulemans toen hij door de koningin geridderd werd, na een leven vol ontwikkelingswerk. Nu stuurt de 88-jarige zijn onderscheiding terug. Hij herkent de rechtsstaat Nederland niet meer.

Lees artikel

Zijn we klaar voor verandering?

Door Siri Lijfering | 08 april 2019

Maatschappelijke organisaties staan wereldwijd onder druk. Dit kan het einde betekenen van het bestaan van een kritisch maatschappelijk middenveld én van internationale samenwerking. Door lokale organisaties te brandmerken als spreekbuis van het westen, proberen overheden kritische organisaties vleugellam te maken. Lokale fondsenwerving en mobilisatie van een sterke achterban zijn daarmee belangrijker geworden dan ooit.

Lees artikel

Wat staat er in de nieuwe Vice Versa?

Door Marc Broere | 07 april 2019

Het aangrijpende verhaal van een geridderde oud-ontwikkelingswerker die zijn lintje aan de koning terugstuurt omdat hij de Nederlandse rechtstaat niet meer herkent, een dubbelinterview met twee aspirant-Europarlementariërs die Brussel willen voorzien van nieuw idealisme, een lijvig Afrika-dossier en een profiel van minister Kaag op basis van de tweets die ze sinds haar aantreden heeft uitgestuurd. De nieuwe Vice Versa is uit. Lees hier meer over de inhoud.

Lees artikel