Door:
Marc Broere

13 oktober 2017

Categorieën

Tags

Afgaande op de tekst van het Regeerakkoord, zou er op het visitekaartje van de opvolger van Lilianne Ploumen maar één functieomschrijving kunnen staan, schrijft Marc Broere in zijn column: Minister voor Ontwikkelingssamenwerking en Migratiebeperking. 

Was hulp en handel in Rutte II misschien nog een wat onwennige combinatie, waarbij een pleegkind (handel) in een gastgezin (hulp) terechtkwam; als je in gezinstermen blijft spreken, kun je gerust stellen dat ontwikkelingssamenwerking en migratie als een Siamese tweeling aan elkaar verbonden zijn in Rutte III. Pardon, eigenlijk moet ik migratiebeperking zeggen, want dat is het toch vooral. De functieomschrijving ‘Minister voor Ontwikkelingssamenwerking en Migratiebeperking’ zou de lading nog het meeste dekken voor de opvolger van Lilianne Ploumen. Ontwikkelingssamenwerking lijkt voor dit nieuwe kabinet primair bedoeld als middel om de migratie te beperken.

Minister Ploumen wierp zich de afgelopen jaren op als zelfbenoemde coherentiekoningin. Haar erfenis is in ieder geval dat de paragrafen in het Regeerakkoord over Ontwikkelingssamenwerking, Migratie, Europees asielbeleid, Europese buitengrenzen, Opvang en draagvlak in Nederland, Legale migratie en Integratie zo coherent zijn als het maar kan. Daar valt geen speld tussen te krijgen. Voor de rest lijkt de erfenis van het ontwikkelingsbeleid van de vorige regering vrij mager en is de combinatie van hulp met handel zeker niet het grote verhaal op internationale samenwerking van dit nieuwe kabinet geworden. Sterker nog, de term ‘hulp en handel’ wordt niet één keer genoemd in het Regeerakkoord. In die zin heeft partijgenoot Roelof van Laar zijn erfenis beter geregeld en meer succes omdat het fonds ‘bestrijding Kinderarbeid’ door het huidige kabinet wordt verhoogd. Van Laar maakte zich de afgelopen periode als Tweede Kamerlid hard voor dit onderwerp.

Weinig ambitie

Tijdens de presentatie van het Regeerakkoord benadrukte premier Rutte dat dit kabinet er vooral is voor de ‘gewone Nederlander’ en ging het bijna in iedere zin over ‘ambitie.’ Helaas vind ik die ambitie amper terug als het gaat om het buitenlandbeleid van Nederland, en in het bijzonder op het terrein van internationale samenwerking. Nergens lees je over een lange termijnvisie om met een coherent en goed doordacht beleid tot meer rechtvaardigheid en gelijkheid in de wereld te komen. Deze twee woorden worden überhaupt niet genoemd in het nieuwe ontwikkelingsbeleid. Het Regeerakkoord brengt ons vooral een hard en onprettig verhaal en heel veel maatregelen om mensen ver van ons bed vandaan te houden. Het is om die reden ook geen inspirerend verhaal om Nederlanders weer warm te maken voor internationale samenwerking en het geven om je medemens.

De combinatie van hulp met handel was het compromis van PvdA en VVD in het vorige kabinet. Daar was in ieder geval nog een mooi verhaal bij te bedenken, namelijk dat je door meer handel ontwikkeling kunt stimuleren en dat je zo ook een veel gelijkwaardiger relatie hebt met ontwikkelingslanden. Dit verhaal is door minister Ploumen met verve en passie uitgedragen, of je het daar nu mee eens was of niet. Daarnaast wist Ploumen met eerst de strijd voor betere arbeidsomstandigheden in de textielsector en later het initiatief She Decides zichzelf als activistische minister en de good cop van het kabinet op de kaart te zetten.

Je zou kunnen stellen dat het compromis van dit nieuwe kabinet is dat D66 en ChristenUnie het budget hebben gered, maar dat de VVD en het CDA de inhoudelijke buit op ontwikkelingssamenwerking hebben binnengehaald. Ik ben heel benieuwd met welk verhaal de nieuwe minister de komende jaren naar buiten gaat komen. Eigenlijk is het frame van het nieuwe beleid heel simpel: ontwikkelingssamenwerking als middel voor migratiebeperking. Maar behalve Rita Verdonk zie ik geen politicus zo’n boodschap met verve gaan staan verkondigen. Zeker niet iemand van D66 of de ChristenUnie. Maar welke boodschap dan wel? Hoe ga je dit beleid op een meer positieve manier framen?

Ongemakkelijk gevoel

Ik krijg persoonlijk een ongemakkelijk gevoel van een aantal maatregelen die dit kabinet voorstaat. We doen er alles aan om mensen in de regio te houden (alsof overigens nu al niet het overgrote deel van de vluchtelingen in de regio wordt opgevangen), we gaan het Vluchtelingenverdrag van de VN tegen het licht houden om te kijken of we niet nog meer mensen kunnen tegenhouden, en we doen er alles aan om asielzoekers die er wél in slagen om ons land te bereiken het gevoel te geven dat ze geen volwaardige Nederlanders zijn. Zo krijgen ze de eerste jaren geen toegang tot onze verzorgingsstaat.  Ook wordt de asielvergunning voortaan niet meer voor vijf jaar maar voor drie jaar verleend en krijgt de Dienst Terugkeer en Vertrek extra capaciteit om het uitzetten van mensen zonder verblijfsrecht effectiever te laten verlopen.

Is dit echt nog een land waarvoor we onze kinderen trots het Wilhelmus willen laten zingen?

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Bouwstenen voor een nieuw verhaal (2)

Door Marc Broere | 21 september 2018

Op basis van de oogst die ‘Reinventing the Message’ afgelopen week opleverde, bouwt Marc Broere verder aan het nieuwe verhaal voor internationale samenwerking.

Lees artikel

Het gevaar van één perspectief

Door Vamba Sherif | 20 september 2018

Hoe kan een mens zo’n vertekend beeld hebben van een ander, vraagt schrijver Vamba Sherif zich in dit essay af. En het gevaar van één perspectief over Afrika is dat het vroeg of later als waarheid wordt beschouwd. Tijd om dat eenzijdige verhaal sámen te bestrijden.

Lees artikel

‘Nu móet de regering wel luisteren’

Door Selma Zijlstra | 19 september 2018

Hoe zorg je ervoor dat de machthebbers naar je luisteren, als je al jarenlang strijdt voor een hoger gezondheidsbudget? De één zoekt zijn heil in stakingen, de ander blijft de dialoog voeren. Twee perspectieven vanuit Oeganda.

Lees artikel