Door:
Marc Broere

15 september 2017

Categorieën

Tags

Uitgerekend in een actieweek om positief nieuws over het voetlicht te brengen, maakte de FAO bekend dat het aantal mensen met voedselonzekerheid voor het eerst in 17 jaar weer is toegenomen en reed ontwikkelingorganisatie Free Press Unlimited volgens De Correspondent een scheve schaats. Positief nieuws kun je niet afdwingen, schrijft Marc Broere.

Het is u misschien niet ontgaan. Deze week voeren de mensen van World’s Best News actie in Nederland. In de ‘Week van de Vooruitgang’ worden journalisten opgeroepen om een manifest te tekenen voor Verantwoordelijke Journalistiek. De campagne World’s Best News ontstond een aantal jaar geleden in Denemarken. De Nederlandse tak wordt grotendeels gefinancierd door zakenman en filantroop Bill Gates en verder ondersteund door onder andere Partos, Wilde Ganzen en The Hunger Project. ‘We zijn veel te somber over arme landen’, meldt de website van World’s Best News. ‘Steeds meer mensen leiden een fatsoenlijk bestaan. Honger, armoede, besmettelijke ziektes, geweld en corruptie: het loopt allemaal terug. Het moet ons alleen nog worden verteld.’

De campagne wil mensen inspireren met nieuws over vooruitgang in de wereld. Inhoudelijk kent World’s Best News vooral veel verwantschap met het Ecomodernisme, een beweging van rasoptimisten die geloven in tegendraadse oplossingen om de impact op natuur en milieu te verminderen. Bijvoorbeeld door meer kernenergie, genetische manipulatie, hoogtechnologische verstedelijking en intensieve landbouw. De teksten van de Week van de Vooruitgang en het Manifest zouden ook zo van de website www.ecomodernism.org afkomstig kunnen zijn.

Op de website van World’s Best News staan nieuwsberichten met hoopvolle koppen als: ‘Minder migranten verdrinken op de Middellandse Zee’, ‘Kenia volgt Rwandees succes in verbod plastic zakjes’, ‘Jonge asielzoekers uitstekende leerlingen’, ‘Wereldwijd veel meer kinderen naar school dan we denken’, ‘Forse stap vrouwenrechten in Arabische wereld.’

Rotte appel

Afgelopen week had de campagne haar pijlen vooral op de journalistiek gericht. World’s Best News is van mening dat journalisten zich verantwoordelijk moeten gaan voelen voor het beeld van de wereld dat ze ons voorhouden. Journalisten zouden zich te veel op de rotte appel richten en te weinig op de verder volle mand met gezonde exemplaren. De mensen van World’s Best News vinden het vreemd dat journalisten wel schrijven over de dood van 50 kinderen in India, maar niet over de afname van kindersterfte in datzelfde India; dat ze wel schrijven over de uitbraak van Ebola in Sierra Leone, maar niet over het voorkomen van een Ebola uitbraak in Congo. De media zou haar publiek te weinig voeden met nieuws over de dagelijkse werkelijkheid in de wereld en daarmee het zicht ontnemen op tal van bemoedigende trends.

Hoewel ik geloof in de oprechtheid van de initiatiefnemers, ben ik niet onverdeeld enthousiast over de oproep. De tone of voice van het manifest is die van een schuldbekentenis waarin een hele beroepsgroep zich collectief moet verantwoorden. Overigens ben ik het er helemaal mee eens dat wij journalisten ook positieve verhalen moeten vertellen en dat de context van ontwikkelingen altijd moet worden geschetst. In die zin hebben de mensen achter World’s Best News een bondgenoot in me, en al heel lang. Ik schreef bijvoorbeeld in 1997 samen met Roy van der Drift al een boek over Afrikaans voetbal om juist ook een andere kant van Afrika te laten zien.

Het beeld dat nu door de campagne geschetst wordt doet echter geen recht aan de werkelijkheid. Iedere beroepsgroep heeft slechte en goede vakmensen. Dat geldt voor de journalistiek, voor slagers en bakkers, maar evenzeer voor de sector van ontwikkelingssamenwerking. Ik vind zelf dat er een breed aanbod is in het medialandschap in Nederland van kwaliteitsjournalistiek op het gebied van belangrijke mondiale onderwerpen. Dit plaatje is veel minder somber dan juist de positieve denkers van World’s Best News ons nu voorschotelen.

John Le Carré

Er ligt ook nog een ander gevaar op de loer. In een lezing vorige week zei de legendarische thrillerschrijver John Le Carré dat de invloed van het gedachtegoed van Donald Trump op de wereld al veel groter is dan wij denken. Hij noemde de Burmese leider en oud-Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi als voorbeeld, die tijdens de onlusten in haar land ook de schuld aan journalisten gaf en hen beschuldigde van het verspreiden van fake news. World’s Best News moet ervoor waken om niet in deze zelfde val te trappen door journalisten nu collectief zo negatief te framen. Daarmee draag je onbewust bij aan een verontrustende trend.

Daarbij hadden de mensen achter World’s Best News het de afgelopen dagen ook niet makkelijk en zat het hen niet mee. Juist in deze Week van de Vooruitgang was het stormachtig herfstweer en maakte Hans Hoogeveen, permanent vertegenwoordiger van de Food and Agriculture Organization (FAO) van de VN, bekend dat het aantal mensen in de wereld met voedselonzekerheid voor het eerst in 17 jaar weer is gestegen. Juist in deze week kwam de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking negatief in het nieuws door een stuk op de Correspondent waarin stond dat Free Press Unlimited een door hen gefinancierd radiostation in Zuid-Sudan zou censureren. Uiteindelijk blijken dit soort berichten toch altijd nieuwswaardiger te zijn dan dat er wereldwijd meer kinderen naar school gaan dan we denken, of dat Oom Jan drie dorpen verderop een kunstheup heeft gekregen en nu weer zelfstandig naar de supermarkt kan lopen. Zo zit de wereld nu eenmaal in elkaar en dat zal altijd zo blijven. Goed nieuws valt niet af te dwingen.

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

‘Empathie gaat armoede niet oplossen’

Door Lys-Anne Sirks | 18 oktober 2018

Tien jaar lang werkte de Oegandees Sean Patrick binnen de ontwikkelingssector. Maar omdat hij daar naar eigen zeggen geen duurzame verandering kon bewerkstelligen, begon hij als ‘pastarebel’ zijn eigen bedrijf, de Green Banana Food Company. Hoe kijkt hij aan tegen de beleidsnota ‘Investeren in perspectief’ van minister Kaag?

Deel 1 van een serie waarin zuidelijke experts hun visie op de beleidsnota geven.

Lees artikel

Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen staat nog in de kinderschoenen

Door Lennaert Rooijakkers | 15 oktober 2018

Iedereen heeft de mond vol over internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO). En inmiddels zijn er al vijf convenanten die dat moeten bevorderen van kracht en zitten er nog vier in de pijplijn. Maar is het daarmee ook al integraal onderdeel van het zaken doen in het buitenland geworden?Vice Versa duikt aan begin van week twee van het dossier hulp en handel in de wondere wereld van IMVO.

Lees artikel

‘Beleid hulp en handel alleen succesvol als Nederlandse bedrijven meer lokaal inkopen’

Door Joris Tielens | 12 oktober 2018

De Nederlandse overheid moet Nederlandse bedrijven in Afrika aansporen om lokaal grondstoffen in te kopen, werk te bieden aan Afrikanen en te investeren in Afrikaanse bedrijven. Alleen dan kan het beleid van minister Kaag een succes worden, denkt prof. Chibuike Uche, hoogleraar bij het Afrika Studie Centrum.

Lees artikel