Door:
Ayaan Abukar

4 november 2016

Categorieën

Tags

Marc BroereIn deze Vrijdagmiddagborrel gaat Marc Broere in op de net verschenen nieuwe Vice Versa en blikt hij vooruit op de Nacht van de Tegenmacht op 23 november. Het programma krijgt steeds meer contouren en ook het schrijversduo Qader Shafiq en Arnon Grunberg hebben hun medewerking toegezegd.

Het kan je niet ontgaan zijn als je deze website met regelmaat bezoekt: gisteren is het nieuwe magazine van Vice Versa verschenen. Een nummer waarin de kracht van tegenmacht centraal staat en we een hommage aan wereldwijde burgermoed brengen. Ik vind het zelf in alle eerlijkheid het beste nummer dat we ooit gemaakt hebben. Een enorm relevant en actueel onderwerp ook.

 

In Nederland kennen we een lange traditie van tegenmacht. Ikzelf ben opgegroeid in de tijd van betogingen tegen kernwapens en kernenenergie, en van de beweging voor solidariteit met Midden-Amerika en Zuidelijk Afrika. De grote vredesdemonstratie in Den Haag (met vierhonderdduizend mensen) behoort tot een van de mijlpalen uit mijn jeugd.  Ik ging vroeger in een oud colbert naar de middelbare school dat helemaal was volgeprikt met buttons. Tegen kernwapens, tegen kernenergie, tegen de Mobiele Eenheid, tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika, tegen de Navo, tegen de dictatuur in El Salvador. En waren we dan ook nog ergens voor? Jazeker, voor de Sandinistische regering in Nicaragua.

Bijzonder aan Nederland was eveneens dat kritische organisaties gewoon overheidssubsidie kregen – omdat zij de regering scherp houden en onze democratie daarmee verbeteren, was de gedachte erachter. Daniëlle Hirsch, directeur van Both ENDS, noemt tegenmacht in ons magazine een breed begrip: ‘Bovenal is dat tegen de dominante stroming ingaan. Mensen bevestigen elkaars visie en zien niet meer wat er mis is. Je hebt dus personen van buiten nodig die nieuwe ideeën aandragen.’

Ook heeft Nederland via de overheid en ontwikkelingsorganisaties altijd de kracht van tegenmacht gestimuleerd en ondersteund in het Zuiden. Je zou bijna kunnen zeggen dat het een Nederlands exportproduct is. Van minister Pronk tot minister Ploumen, die nu met de strategische partnerschappen vooral dáárop inzet, omdat er volgens haar maar weinig andere donoren zijn die tegenmacht ondersteunen.

Inspirerende verhalen

Overal ter wereld zie je de kracht van tegenmacht; dit nummer staat vol inspirerende verhalen. De burgermoed is groot – waarbij het opvalt dat geweldloos verzet door de jaren heen veel effectiever is geweest dan gewelddádig verzet. In die zin sta ik nu ook wel anders dan vroeger tegenover bewegingen die met gewapend verzet tegen de dictatuur vochten, zoals het ANC in Zuid-Afrika  en de Sandinisten in Nicaragua. Zij werden nadat ze de overwinning behaalden zelf ook corrupt of namen het niet zo nauw meer met de mensenrechten.

Selma Zijlstra haalt in het openingsverhaal van ons blad Gene Sharp aan, de goeroe van het organiseren van tegenmacht, en hij heeft eens gezegd: ‘Dictators zijn niet zo sterk als ze zelf denken. Mensen zijn niet zo zwak als ze zelf denken.’ Een geweldloze strategie is volgens Sharp beter, want met geweld ga je de strijd aan op het terrein waar de machthebber sterk is. Er zijn talloze creatieve manieren van geweldloos verzet; niet alleen protest, maar ook muziek, symboliek en humor. Deze editie laat enkele mooie voorbeelden zien, zoals de ‘kunstheren’ in Afghanistan.

Onder druk

Maar de ruimte van tegenmacht staat onder druk. Wereldwijd worden maatschappelijke organisaties tegengewerkt, met stempels als ‘buitenlandse agenten’ en door de inperking van mogelijkheden om steun van buitenaf te krijgen, en er vinden almaar meer moorden op activisten plaats… Het is een trieste en zorgwekkende ontwikkeling. Wij beogen met dit nummer twee dingen. In de eerste plaats is dit een eerbetoon aan het belang van mondiale tegenmacht en burgermoed – we víeren dus de tegenmacht. Maar aan de andere kant willen we ook nadrukkelijk aandacht vragen voor de kwalijke repressie waaraan de mensen blootstaan die strijden voor een rechtvaardige wereld.

Wat ons betreft blijft het niet bij deze ene editie: we zullen dit onderwerp de komende jaren blijven volgen, verdiepen en beschrijven. Te beginnen op 23 november als we samen met ActionAid, BothENDS, Partos, de Nieuwe Liefde en PAX de Nacht van de Tegenmacht organiseren.

Op de website van De Nieuwe Liefde staat het programma al deels beschreven. Maar ondertussen zijn er alweer nieuwe programmaonderdelen bekend, zoals een populistisch en een feministisch café tijdens de avond, en een optreden van het schrijversduo Qader Shafiq en Arnon Grunberg die hun visie op tegenmacht zullen geven.

Ik hoop van harte dat we met dit nummer ook weer nieuwe lezers en leden zullen krijgen. Want ook Vice Versa kun je zien als journalistieke tegenmacht. Het behoort tot onze doelstellingen om belangrijke dossiers zoals het mondiale beleid van Nederland, het vluchtelingen- en migratievraagstuk, en afnemende ruimte van het maatschappelijk middenveld wereldwijd kritisch te volgen en te verdiepen. We gaan een stapje verder de diepte in, daar waar andere media stoppen.

En wàt een helden, alle mensen die – vreedzaam – voor een betere wereld vechten en de risico’s voor lief nemen.

Wordt lid van Vice Versa en meld je aan via http://abonnement.viceversaonline.nl/

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel