Door:
Ayaan Abukar

7 oktober 2016

Tags

Marc BroereDe ontwikkelingssector zou wat meer het gedrag van wilde apen moeten vertonen, schrijft Marc Broere in deze Vrijdagmiddagborrel. De afgelopen jaren zijn organisaties te veel een huisdier of zelfs schoothondje van de overheid geweest. En dat heeft niets opgeleverd.

De kracht van tegenmacht.’ Het is de titel van het kennisdossier waar we nu al vier weken mee bezig zijn op onze website. Volgende week gaan we er nog gewoon mee door. En in de laatste week van oktober verschijnt een speciale papieren editie van Vice Versa met daarin een selectie van artikelen die ook op de website hebben gestaan en een aantal nieuwe artikelen speciaal voor het blad. Tegenmacht en de afnemende ruimte van het maatschappelijk middenveld wereldwijd is een onderwerp dat heel urgent is.

Ook als Vice Versa hebben we er soms zijdelings mee te maken, zoals afgelopen week. Een collega van ons was in Ethiopië om verslag te doen van een grote conferentie over zaden. Ze merkte van dichtbij hoe het broeit in de Ethiopische samenleving. Ook hier is de bevolking bezig met het organiseren van tegenmacht en met het opkomen voor haar rechten. Ze strijden onder andere tegen het weggeven van stukken van hun grond door de regering aan buitenlandse bedrijven, waaronder die uit Nederland. Onze collega schreef dat er de afgelopen dagen overal massademonstraties in het land waren, dat het iedereen verboden was om buiten de hoofdstad te komen, en dat er afgelopen week opnieuw een Nederlands bedrijf was afgebrand. De haat van sommige onderdrukte bevolkingsgroepen tegen buitenlandse bedrijven, waaronder die uit Nederland, neemt alleen maar toe. De afgelopen dagen konden we niet eens meer communiceren met onze collega omdat de Ethiopische overheid het internet had stilgelegd.

Nauwelijks tegenmacht georganiseerd in Nederland

Maar wat ik me wel afvraag is dit. Ik heb groot respect voor al die activisten en beschermers van mensenrechten die met gevaar voor eigen leven de straat opgaan en die tegenmacht organiseren. Ze deden en doen dat onder zulke moeilijke omstandigheden. Dit maakt het eigenlijk des te onbegrijpelijker dat er in het veilige Nederland de afgelopen jaren nauwelijks tegenmacht is georganiseerd om een halt toe te roepen aan de bezuinigingen op internationale samenwerking en om aandacht te vragen voor het belang van internationale samenwerking en een actief mondiaal beleid van Nederland. Daar was namelijk helemaal niet zo veel moed voor nodig geweest. In tegenstelling tot in veel andere landen zou namelijk niemand vermoord, gemarteld of gevangen gezet zijn door dit kabinet. Toch gebeurde er zeker onder het kabinet Rutte II nagenoeg niks.

Ik moest hier aan denken toen ik afgelopen week een artikel las over het boek ‘Wilde Apen’ van de Wageningse hoogleraar Frank Berendse. Hij schrijft in dit net verschenen boek dat natuurbeschermers in Nederland hebben gefaald toen het kabinet in 2010 besloot tot een ongekende bezuiniging op natuurbeheer. Volgens Berendse verzuimden natuurorganisaties toen om hun achterban te mobiliseren.

De kunstsector deed dat wel en met succes, want de bezuinigingen in de kunstsector werden deels teruggeschroefd. Het gevolg van de houding van de natuursector is volgens Berendse dat de Nederlandse natuur nog altijd lijdt onder de ‘ecologische ramp’ die door toenmalig CDA-staatssecretaris Henk Bleeker is aangericht. ‘Natuurmonumenten en het Wereld Natuur Fonds hebben samen anderhalf miljoen leden. Waar waren zij toen Bleker het natuurbeleidsplan uit 1990 bij het oud vuil zette’, aldus Berendse. Volgens de internationaal gerespecteerde expert op het gebied van natuurbehoud hebben organisaties die opkomen voor de natuur in die jaren zichzelf een brevet van onvermogen gegeven.

Ik denk dat als je het woord ‘natuurorganisatie’ vervangt door ‘ontwikkelingsorganisatie’  je hetzelfde verhaal hebt. In plaats van een tegenstem te mobiliseren heeft de ontwikkelingssector ervoor gekozen om dan maar te proberen het verlies zo klein mogelijk te houden. In plaats van een gezamenlijke vuist te maken trokken ze zich allemaal terug in hun eigen schulp. Hoe geloofwaardig ben je als je je wél inzet voor het ondersteunen van de tegenstem elders op de wereld, in verre landen, maar lijdzaam toekijkt hoe nu al twee achtereenvolgende kabinetten de lange traditie van Nederland op het gebied van mondiale samenwerking helemaal uitkleedt?

Verplichte kost

In zijn boek Wilde Apen pleit Berendse voor een vernieuwing van de natuurbeweging die gedreven wordt door een nieuwe verantwoordelijkheidsethiek en die in staat is een brede achterban te mobiliseren. Ik zou zeggen: verplichte kost voor directeuren en beleidsmakers uit de wereld van de mondiale samenwerking.

Het zou goed zijn als de ontwikkelingssector voortaan iets meer Wilde Apen gedrag gaat vertonen. Kijk bijvoorbeeld eens naar de Berberaap, die enige wilde aap die op Europese grondgebied voorkomt, namelijk op de Rots van Gibraltar. Volgens internet is deze aap ongeschikt als huisdier omdat hij sloopgedrag en agressiviteit vertoont. Toch zijn dit eigenschappen die misschien soms even nodig zijn in deze tijden. En met de keuze om ‘huisdier’ of misschien zelfs ‘schoothondje’ van de Nederlandse overheid te zijn, is de ontwikkelingssector de afgelopen jaren helemaal niets opgeschoten. Het heeft alleen maar averechts gewerkt.

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Het Raadsel van de ander

Door Vice Versa | 08 oktober 2019

In de nieuwe Vice Versa die komend weekend verschijnt staat ‘de ander’ centraal en zoeken we naar een nieuw, progressief narratief. Angst voor de ander kun je alleen bestrijden met menselijke verhalen, schrijven Ayaan Abukar en Marc Broere.

Lees artikel

Bouwstenen voor een nieuw Latijns-Amerika beleid

Door Vice Versa | 01 oktober 2019

Hoewel Latijns-Amerika al een tijd verdwenen is uit de spotlichten van de Nederlandse politiek, hebben we meer met elkaar te maken dan we denken. Is het niet tijd voor een nieuw en actief Latijns-Amerika beleid? Op maandagmiddag 14 oktober gaan we hierover in Den Haag tijdens de bijeenkomst ‘Het Koninkrijk en zijn buren’ in gesprek met experts en politici.

Lees artikel

Amsterdam ontmoet Mogadishu

Door Lizan Nijkrake | 28 september 2019

Daily Paper, het Amsterdamse straatmodemerk, maakte een collectie T-shirts met tekeningen van voormalige kindsoldaten in Somalië. Wat begon als een klein project voor het Elman Peace Center, leidde dankzij sociale media tot iets groters: fotografen en filmmakers, muzikanten en klanten bieden hun hulp aan. ‘Jonge mensen zijn vaak zó idealistisch, ze willen betrokken blijven.’ Een profiel.

Lees artikel