Door:
Ayaan Abukar

29 juni 2016

Categorieën

Tags

Kathleen Ferrier.jpg

COLUMN- Terwijl de Britten kozen voor een Brexit, maakte de Chinese president Xi Jinping een gloriereis door Midden- en Oost-Europa, en kwam de EU met een behoudende China-visie. Vanuit haar woonplaats Hongkong vraagt voormalig Tweede Kamerlid Kathleen Ferrier zich af of het niet tijd is voor China om de EU als gesprekspartner in te ruilen voor de Organisatie van Veiligheid en Samenwerking (OSVE) in Europa.

Afgelopen week bracht de Chinese president Xi Jinping bezoeken aan Servië, Polen en Oezbekistan. Hij sloot hij de week af met een onderonsje met zijn Russische ambtsgenoot Poetin. De Chinese president keerde terug naar Beijing met op zak een serie verdagen op gebied van handel, onderwijs, technologie, infrastructuur en burgerluchtvaart. Uiteraard allemaal passend in het One Belt, One Road plan, het ambitieuze vernieuwingsplan van de voormalige “zijderoute”.

Voor China zijn deze contacten van groot belang. De Midden- en Oost Europese landen vormen immers een belangrijk deel van deze route en bieden toegang naar West-Europa en Afrika. Daarnaast bevestigen deze verdragen opnieuw de groeiende aanwezigheid van China in Europa. Chinese investeringen in de EU bedroegen vorig jaar 20 miljard euro (US$22,45 miljard). Dat betekent een groei van 44% ten opzichte van de investeringen van 2014. De helft van dit budget ging naar Duitsland, Frankrijk en Engeland. De andere helft ging naar Midden- en Oost Europese landen die, dat bleek ook weer vorige week, om het hardst strijden om de Chinese gunst.

Veiligheidsrisico

De groeiende aanwezigheid van China in de EU betekent echter ook een groeiend veiligheidsrisico voor Europa. Na het tête-à-tête met Poetin volgde een gezamenlijke verklaring waarin, hoe kan het anders, hard werd uitgehaald naar de VS en in het verlengde daarvan naar de G7 die kort geleden vergaderde in Japan. Kern van de verklaring is dat de VS zich niet moet bemoeien met de ontwikkelingen in de Zuid-Chinese Zee. Dat is het territorium van China, het deel van de wereld waar China nu eenmaal de grootste macht is. Daarom meent het land -wellicht het voorbeeld van de VS in de Caraïben volgend- er het recht op alleenheerschappij te hebben.

Binnenkort komt het Internationale Gerechtshof in Den Haag met een uitspraak over de Spratly eilanden, een zaak tegen China die in 2013 is aangespannen door de Filipijnen. Deze uitspraak zal hoe dan ook de escalerende situatie in de Zuid Chinese Zee verder onder druk zetten, met alle gevolgen van dien voor internationale geopolitieke verhoudingen. Voor de EU lijkt de Zuid-Chinese Zee misschien ver weg, ze is het niet.

Te midden van al deze tumultueuze ontwikkelingen maken we mee hoe Groot Brittannië, Klein Engeland werd. Oftewel hoe een generatie van behoudzuchtige oudere witte mensen, jongeren met een meer mondiale ambitie de pas afsnijdt. Dit door te kiezen voor het loslaten van de toch al wankelmoedige deelname van het Verenigd Koninkrijk aan de EU. Ongetwijfeld zal dit gevolgen hebben voor de daadkracht en gelijkwaardigheid waarmee de EU het gesprek met een steeds aanweziger China kan en zal voeren.

Terwijl de Britten kozen voor Brexit en Xi Jinping een gloriereis maakte in Midden en Oost Europa, kwam Brussel met een China Strategie. Een belangrijk document omdat het een stap is naar visieontwikkeling. Helaas is de teneur van het document onverminderd defensief en ontbreekt het volkomen aan proactieve voorstellen voor invulling van de relatie EU en China.

Gezien de recente ontwikkelingen, mogen we vrezen dat de EU zich de komende tijd vooral met de eigen navel zal bezighouden.

Ambities OVSE

Van 2007 tot aan mijn vertrek uit de Tweede Kamer in 2012 ben ik lid geweest van de parlementaire assemblee van de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, waarvan 57 landen lid zijn en die verder reikt dan Europa alleen. De OVSE omspant de wereld ‘van Vancouver tot Vladivostok’. Ik werd gekozen als Speciaal Vertegenwoordiger Migratie en in die hoedanigheid heb ik veel gereisd in Midden- en Oost Europa en in de Centraal-Aziatische republieken. Ik heb een duidelijk beeld gekregen van de economische, politieke en sociale problemen van die landen maar ook van hun ambities.

Op dit moment onderhoudt de OVSE partnerrelaties met Aziatische landen als Japan en Zuid Korea, maar valt er naar mijn overtuiging veel voor te zeggen serieus na te gaan of de OVSE niet een veel logischer gesprekspartner voor China zou zijn dan de EU. Allereerst omdat in de OVSE naast de EU landen en de VS en Canada, ook Rusland en de verschillende Centraal Aziatische landen zitting hebben; precies die landen waar China steeds meer voet aan de grond krijgt in het najagen van de One Belt One Road droom. Daarnaast is ook het expliciete mandaat op gebied van veiligheid van de OVSE een reden om te onderzoeken op welke manier het gesprek tussen China en de OVSE op gang gebracht zou kunnen worden.

In de huidige tijd blijkt alles mogelijk en worden we allemaal uitgedaagd ‘out of the box’ te denken. Dat betekent ook de noodzaak om relaties, die tot voor kort als onmogelijk werden beschouwd, serieus te overwegen.

 

Kathleen Ferrier

Tijd voor reflectie

Door Barbara van Paassen | 12 maart 2019

Barbara van Paassen zegde onlangs haar baan op bij ActionAid en vertrok naar Italië. Mede geïnspireerd door Duncan Green’s ‘How Change Happens’, die stelt dat elke activist ook reflectivist moet zijn en hiervoor veel te weinig ruimte is binnen de ontwikkelingssamenwerking, gaat zij op zoek naar wat dit betekent in de praktijk.

Lees artikel

Het dooit in Ethiopië

Door Niels Posthumus | 10 maart 2019

Sinds premier Abiy Ahmed vorig jaar in Ethiopië aan de macht kwam, voert hij vlug democratische veranderingen door. Maar de strijd tussen haviken en hervormers is nog niet gestreden. Verslag van een ommezwaai.

Lees artikel

‘Afrika wordt niet de fabriek van de wereld’

Door Joris Tielens | 06 maart 2019

Om de armoede uit Afrika te verbannen is er meer toerisme en verwerking van grondstoffen nodig, zegt IOB-onderzoeker Jan Bade. En meer hulp aan de armste overheden om zelf hun onderwijs, zorg en sociale bijstand te verbeteren. ‘Subsidie voor Nederlandse bedrijven in Afrika leidt niet zomaar tot inclusieve groei.’

Lees artikel