Door:
Gerard van Mourik

23 juni 2016

Tags

BLOG – Als Nederlandse ontwikkelingswerker in Laos mist Gerard van Mourik de zee. Hij mijmert over de duinen bij Hoek van Holland. Maar in tegenstelling tot in zijn vorige baan op het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft hij gelegenheid om onder werktijd het wereldnieuws te volgen. Bij de VN wordt bijblijven van de ontwikkelingen in de wereld als essentieel beschouwd.

Laos heeft geen zee. Kent u die uitdrukking? Het land is ingesloten door China en Myanmar in het noorden, Vietnam in het oosten, Cambodja in het zuiden en Thailand in het westen. Ik heb hier dan ook een Ethiopië gevoel. Hetzelfde gevoel namelijk wat ik had in Addis Ababa. Het gaat een poosje goed, maar als Hollander wil je ook vergezichten op zee. Dat zit in je genen.

Homoduinen

Als Rotterdammer wil je in ‘no time’ naar Hoek van Holland en de zilte zeelucht opsnuiven, zand tussen je tenen voelen, en lekker naaktlopen op het strand en in de duinen. Dat van die duinen is geloof ik niet meer mogelijk: dat stuk strand was in bezit genomen door ons, homo’s, paradijs op aarde. Je kon er ongegeneerd wandelen, eindeloos luieren en je krant lezen in geheime, beschutte duinpannetjes. En per ongeluk groepjes mannen, ook soms met vrouwen, of stellen tegen komen terwijl ze de liefde bedreven. Natuurmonumenten heeft daar rigoureus een eind aan gemaakt met een stukken minder opwindend ‘delta plan voor herstel van strand en duinlandschap’ of zoiets. Alleen homo-beleidsmakers zouden hier een stokje voor gestoken hebben. Het plan is inmiddels volop in de uitvoering en de laatste keer dat ik er wilde wandelen, stuitte ik op vlijmscherp helmgras en andere soorten planten waarvan ik niet wist dat we die hadden in Nederland.

Dat zijn wat van die gedachten die je krijgt op een zwoele zomeravond in Vientiane. Het regenseizoen mag dan wel begonnen zijn, de toeristen en backpackers verdwenen (wat een zegen!), en de temperaturen met meer dan 10 graden gezakt van plus 40 naar onder de 30, we hebben gelukkig altijd zwoele nachten hier.

En Laos heeft dus nog steeds geen zee. En ook geen homoduinen. En ik moest er aan denken toen ik het nieuws las vanochtend hier op kantoor. Ja, ik vind dat altijd van levensbelang om het nieuws te lezen, ook op je werk. Bij Buitenlandse Zaken in Den Haag moest dat altijd stiekem, dat mocht nooit. Sociale media op je werk is er bijna een zonde. Dan zeiden de mensen dat je niet werkte, of dan kwam de hysterische adjunct-directeur om je heen gezwaaid en keek ze nieuwsgierig en met stalen ogen en een grote neus naar wat er op je beeldscherm staat, en vroeg dan standaard ‘lekker druk?’

Tamelijk bizar als je je bedenkt dat een groot deel van ons werk te maken heeft met internationale ontwikkelingen. Bij de VN is het heel normaal dat je in contact blijft met wat er in het land gebeurt waar je werkt, in de regio, en elders in de wereld.

President Duterte

Zeker bij mijn huidige werkgever, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Ik vind dat altijd ongelooflijk verfrissend. Dat je met collega’s kan praten over zaken die er ‘aan de hand zijn’. En helemaal als je in Laos woont en werkt, omdat HIV, polio of malaria natuurlijk helemaal geen visum nodig hebben om de grens over te steken.

En het gaat het niet om één grens, maar om heel veel grenzen.

En met de Filippijnen als mijn tweede moederland, was het nieuws uit Manilla vanochtend fantastisch. De nieuwe president, Duterte, wil stoppen met de modernisering van de krijgsmacht. Hij heeft gisteravond live op nationale televisie gezegd dat straaljagers ‘decorative planes’ zijn, en alleen maar goed voor ‘ceremonial flybys’.

‘Ik ben niet van plan om het leger nog langer te financieren om ons tegen een buitenlandse invasie te beschermen’, zei hij vastberaden. En hij sprak de historische woorden: ‘I will not go to war with China’. Heel bijzondere kerel, die nieuwe president. Van gewone komaf, zonder poeha, was decennia lang burgemeester van de zuidelijke stad Davao, waar ie met harde hand criminaliteit bestreed, en arme mensen uit hun kwetsbare situatie verhief. Hij had lak aan alle gewichtigheid in de hoofdstad en is ook niet van plan er te gaan wonen. Hij blijft in Davao, op het eiland Mindanao, waar al sinds mensenheugenis uiteenlopende coalities ‘rebellen’ en andere ‘onafhankelijkheidsstrijders’ het leven van dictators en presidenten in Manilla verzuren. Duterte’s voornaamste bondgenoot is nota bene de oprichter van de Communistische Partij in de Filippijnen, José Maria Sison, die alweer een hele poos zelfgekozen asiel heeft in Utrecht, en als politiek vluchteling erkend is door Nederland.

CIA of het verzet

Toen ik kennismaakte met de Filippijnen, en aan de slag ging in Manilla op het Ministerie van Volksgezondheid ( eind jaren tachtig, begin jaren negentig), moest ik kiezen tussen de CIA of het verzet. Het verzet was het Nationaal Democratisch Front, of NDF, en het Nieuwe Volksbevrijdingsleger (NPA). Ik zei als jonge diplomaat dat ik ‘nog niet’ hoefde te kiezen, hoewel ik al wel werkte voor een communicatie-instituut dat krantjes maakte voor rebellen om ze de bergen uit te lokken, met gratis ziektekostenverzekeringen, schoon water en goeie scholen voor hun kinderen. Maar we maakten ook filmpjes voor Coca Cola – allemaal CIA gefinancierd uiteraard.

Duterte heeft nu de communisten als partner. Sison wil terug naar Manilla. Zijn NDF bekleedt inmiddels ministersposten in de nieuwe regering. Dat zijn dingen die je niet leest in de krant of hoort op het nieuws. En zeker niet in de verschrikkelijk armetierige Sportzomer uitzendingen op Radio 1, maar evenmin op andere ‘mainstream’ media. Die doen niks, behalve machthebbers en lobbyisten napapegaaien.

Daar ga je dus het internet voor op en raadpleeg je sociale media. En dat doe ik dus ook, en I love it. Op zoek naar berichten van elders uit Laos en de regio, over het bouwen van dammen en kippenhokken, dictaturen (genoeg hier en om ons heen), en over dengue, polio, HIV, en ander relevant nieuws, stuitte ik vanochtend op de ‘Filippijnse Donald Trump’, zoals zijn tegenstanders hem noemen.

ASEAN voorzitterschap

Net als Nederland voorzitter is van de EU, is Laos deze periode voorzitter van de ASEAN, het Zuidoost-Aziatische equivalent van de EU, maar dan anders. Het zijn helaas vooral mensen die last hebben van sociale veranderingen in hun land, geld investeren in zaken die er soms niet zoveel toedoen en China de vrije hand geeft om de prachtige natuur hier in no-time te vernietigen en alles van waarde te jatten, zoals hout en goud, om 1 miljard Chinezen thuis in toom te kunnen houden. Het voorzitterschap valt dan ook niet mee. Een draconische opgave. De aanwezigheid van president Obama bij de afsluitende ASEAN conferentie in september is een zeer uitdagende situatie. De VS ambassade heeft hier inmiddels de gebruikelijke ‘veiligheidsmaatregelen’ getroffen: gebieden in de stad en de regio worden afgesloten voor de lokale autoriteiten, en alvast gevrijwaard van ‘verstorende elementen’. Zoveel humor hier.

Maar als VN proberen we de agenda en slotverklaring van die conferentie te beïnvloeden, en sociale ontwikkeling en principes als ‘vrijheid van meningsuiting’ en ‘eerlijk zullen we alles delen’ voorzichtig over het voetlicht te brengen. Als communicatiemanager bij de WHO betekent dit, dat ik met collega’s van andere VN organisaties bij de regering lobby voor kwetsbare mensen die anders buiten de boot zouden zijn gevallen. Maar ook politici, strategen en beleidsmedewerkers op alle niveaus adviseer ik over fragiliteit en inclusie van gevoelige onderwerpen.

Rijke Chinese toeristen overvallen

Ik hou van gevoeligheden, achilleshielen en geruchten. Als geen ander weet ik hoe er mee om te gaan als crisis communicatiemanager, en daar word ik tenslotte ook voor betaald.

Zoals over een provincie in het midden van Laos, waar de bevolking in opstand is gekomen en niet onder het centrale gezag wil, althans dat is een van de versies. Waar armoe troef is, en de mensen rijke Chinese toeristen beroven, omdat honger en ziekte vooralsnog hun eigen lot is. Informatie over deze ‘opstandige’ regio wordt angstvallig uit het nieuws gehouden door de autoriteiten en hun nieuwsvoorziening. Maar niet door journalisten van het Chinese persbureau Xinhua. Die lopen hier vrij rond en mogen over van alles en nog wat berichten, ook via hun Twitter accounts en Facebook pagina’s. Dit terwijl lokale journalisten bij het eerste het beste kritische geluid dat ze produceren bepaalde risico’s lopen. U begrijpt: het is allemaal nogal verdrietig, maar ook rete-interessant, geopolitiek gesproken uiteraard.

Apple indoctrinatie

Net zoals een spiksplinternieuwe Huawei Mate 8 kopen. Smullen geblazen. Mijn man en ik hadden vorige week de unieke gelegenheid om eens heerlijk aan die prachtige Chinese hightech te ruiken, er aan te voelen en naar te kijken en luisteren. Wat een schoonheid en bovendien zo ontzettend geil om je los te rukken uit die afgrijselijke Apple marketing-indoctrinatie. Ik begrijp die nieuwe president in de Filippijnen wel, die laat zich ook niet meer indoctrineren. En maakt bovendien prachtig gebruik van het onder VN vlag werkende Permanente Hof van Arbitrage inzake het internationale Zeerecht. In Den Haag. Zo trots. Waar alle landen die aanspraak maken op die paar roteilandjes in de Zuid-Chinese Zee vreedzaam met elkaar een oplossing zoeken voor het recht dat zij claimen op een paar onbewoonde rotsblokken maar met megavoorraden olie en gas.

Duterte zegt dat ‘ie het geld dat voor defensie gereserveerd was, gaat gebruiken om de armoede in zijn land aan te pakken. Ik had misschien ook wel op hem gestemd als ik stemrecht had gehad daar. Zee of geen zee, ik verheug me zeer op zijn komst naar Vientiane bij de ASEAN eindvergadering die Laos voorzit; eigenlijk nog meer dan op Obama. En net zoveel als op een nieuwe Huawei Mate 8 kopen.

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel