Door:
Gerard van Mourik

4 juni 2016

Tags

11885139_925286384174629_1053405444926079753_n-300x300BLOG- In deze aflevering van zijn feuilleton neemt Gerard van Mourik ons mee naar allemaal dilemma’s en vragen waar hij afgelopen week tegenop liep, zowel op werkgebied als privé. Wat doe je als de zika-mug tot aan de grens van Laos genaderd is?En hoe breng je aspecten als stigma, discriminatie, kwetsbare groepen en openheid in aan je advies aan de overheid?

Daar sta je dan met al je strategische communicatiekennis. Alarmerende berichten over zika aan de grens met Thailand gaan ‘viral’, maar je mag er verder niks mee. Of toch wel? We zijn hier aan het werk om de regering te ondersteunen met medische kennis, en andere technische assistentie op het gebied van bijvoorbeeld HIV, moeder en kind zorg, tabakswetgeving, versterking van gezondheidszorgsystemen, en ook om het ‘centrale commando’ voor noodoperaties te voorzien van communicatieadvies over polio.

Dat van de polio is mijn verantwoordelijkheid hier momenteel. Maar dengue en zika fietsen mee nu. Een gekkenhuis? Valt mee. Er is een ingewikkelde interne communicatiestructuur, in het ministerie, met de diverse departementen, tussen het ministerie en de verschillende aan het ministerie gelieerde overheidsdiensten, zoals bijvoorbeeld het Nationale Immunisatie Programma en het Nationale Centrum voor Laboratorium Onderzoek. En extern met de VN, NGO’s, of massaorganisaties zoals ze hier heten, en de bevolking. En intern in de VN, met collega VN-organisaties als UNICEF, UNFPA, en het Wereldvoedselprogramma (WPF). Die moeten allemaal wat met elkaar, en vooral, vinden wat van elkaar.

Communistische partij

Waar we ons in Nederland vaak suf vergaderen over allerlei communicatie aspecten van producten en diensten, en helaas maar in enkele gevallen een communicatiestrateeg onderdeel uitmaakt van directie of bestuur, is communicatie hier in Laos en in alle buurlanden, inclusief China, vaak niet meer dan het uitvoeren van instructies van hogerhand. De communistische partij is almachtig en bepaalt wat er officieel aan de mensen in het land moet worden medegedeeld. Het is juist in die dynamiek van ouwe, verstarde, ideologische structuren, dat je helemaal gek wordt van een bericht op Facebook over zika uitbraken aan de grens met, en in Thailand, zoals de autoriteiten benadrukken, eerder deze week.

Niemand mag er over praten, het is immers daarginds, aan de overkant van de rivier. Grenzen worden in dit geval metershoog opgetrokken tot onzichtbare maar metersdikke betonnen muren, zelfs als het aan de overkant van de brug is hier in Vientiane. Die overkant van de brug is een paar honderd meter, en als je zegt dat een zika mug echt geen visum nodig heeft, raken de mensen compleet verbijsterd, en zijn ze niet meer in staat om nog verder te denken. Nou is dat vermogen om ‘verder te denken’ niet nodig, en ook nooit nodig geweest, met respect, omdat er in die communistische partij structuur altijd al voor jou gedacht, en besloten is. Maar tijden veranderen.

Lessen van ebola

De Wereldgezondheidsorganisatie heeft geleerd van de ontwikkelingen in West-Afrika en er met man en macht ebola onder bedwang gehouden. Een belangrijke les die nu prioriteit krijgt, niet alleen hier in Laos maar overal waar we onze landenkantoren hebben, is om zoveel mogelijk openheid te betrachten. Ik heb de minister, zijn staatssecretarissen en topambtenaren, en collega’s op de werkvloer hier op kantoor uitgelegd hoe je zo goed mogelijk op risico’s kan anticiperen, waarbij de gezondheid van de bevolking op de eerste plaats komt. Zo’n advies hak je op in mootjes. Dag voor dag, beetje bij beetje, stukje bij stukje, letter voor letter, woord voor woord, en zin voor zin, breng je de mensen ‘die er over gaan’, en belangrijke besluiten moeten nemen over de volksgezondheid, met imago, reputatie, maar ook bijvoorbeeld organisatorische en financiële verantwoordelijkheden, op de hoogte.

Het leukste, of meest spannende zoals u wilt, vind ik altijd om context aan te brengen. Dat is in het geval van Laos geen luxe, met maar liefst vijf buurlanden waar zika allang een feit is. Maar context is ook om vergelijkingen te maken met hoe we polio bestrijden, nieuwe HIV besmettingen voorkomen of mazelen afwenden. Ik krijg de meeste voldoening van al die aspecten gedoseerd en gefaseerd, geduldig, maar met de blik op de klok, over het voetlicht te brengen. En aspecten als stigma, discriminatie, kwetsbare groepen, en openheid zoveel mogelijk mee te nemen in je advies. En het moet ook nog eens uitgevoerd worden. En op tijd.

Verjaardag van mijn man

De snelheid waarmee je moet of wilt handelen is voor veel mensen hier lastig, en sociale media houden zich niet aan communistische partijstructuren. Ik leg uit, verklaar, duid, belicht, zet uiteen en geef advies, ook over hoe je met nationale, regionale, en internationale media om kan gaan (want die hebben natuurlijk geen poep in hun oren), en gister was mijn man jarig (excuus voor deze plotse wending). En werd mijn zoektocht naar een Engelssprekende monnik verzegeld door een openhartig, warm, en inspirerend gesprek over de mooie dingen van het Boeddhisme. Mijn man wou dat allemaal het liefst op een bergtop beleven, maar een beschut en vertrouwelijk plekje in een prachtige buurttempel werd een onvergetelijk verjaardagscadeau voor hem. Ik was getuige van een schitterende ontmoeting tussen de twee fascinerendste continenten op Aarde, waarbij de diplomatieke verhoudingen tussen Laos en Nigeria een historisch hoogtepunt bereikten.

Terwijl ik genoot van de serene sfeer waarin Som Wan, de monnik (spreek uit, in het Engels als: ‘someone’, en in goed Lao betekent het ‘living in the moment’) over het leven van Boeddha vertelt, verbaast mijn man zich er eigenlijk allang niet meer over en geniet van de vele, indrukwekkende overeenkomsten met Islam en Christendom. We kijken elkaar vol vertrouwen aan, en weten dat ooit de dag komt dat er in Nigeria vrede is, en ontwikkeling en vooruitgang voor iedereen; en dat die ongekend zal zijn voor Afrika en de rest van de wereld. En dat hij daar een belangrijke rol in gaat vervullen. Misschien word Som Wan wel zijn speciale adviseur? De monnik merkt onze, overigens ook verliefde, blikken op, zodat mijn man terstond wordt gedoopt tot Som Dee (spreek uit, in het Engels, als: ‘some day’, in goed Lao betekent dat ‘geluk’ of vreugde’, wat verbazingwekkend is, omdat mijn man’s Yoruba naam ook ‘happiness’ betekent).

Gemengd

Ik heb de gewoonte om in al die interacties ook mijn eigen sociale media een beetje in de gaten te houden. Niet teveel, maar wel net genoeg om te weten wat er in Laos gebeurt en in de rest van de wereld aan de hand is. Dan ineens komt er een berichtje van mijn goeie vriendin door. Ze woont in het hoge noorden van Laos met haar man, die hier geboren en getogen is. Ze reageert positief op mijn bericht dat ik me kandidaat heb gesteld voor de SP voor de Tweede Kamer verkiezingen in maart volgend jaar. Veel bijval en enthousiasme, en leuke reacties, maar haar bericht raakt me vooral omdat ik er veel herkenning bij voel.

We hebben online een gesprekje over de vrijheid van meningsuiting in Laos en ik weet hoe zij zich daar over uitspreekt: privé, en daarmee soms een beetje worstelt in de openbaarheid. Haar man is van hier, heeft een baan en is kwetsbaar, samen met de rest van zijn familie. En dat kan zij niet zo maar op het spel zetten natuurlijk. Er verdwijnen soms mensen hier die zich uitspreken over bijvoorbeeld mensenrechten. De herkenning betreft dat haar loyaliteit in eerste instantie bij haar geliefde is. Dat raakt me diep, omdat ik weet hoe dat in de relatie met mijn man doorwerkt.

Omdat we getrouwd zijn, lopen we allebei het risico voor 20 jaar de gevangenis in te gaan, in Nigeria. Maar we zijn al tien jaar verliefd, en het ziet er naar uit dat we verliefd blijven voor de rest van ons leven. Maar zijn familie is in Nigeria, en daar ligt ook zijn loyaliteit. Gemengde huwelijken en relaties zijn de mooiste, de meest inspirerende, maar ook de meest complexe en kwetsbare geloof ik.

En even complex is de zevende (!) vaccinatieronde die we deze week afronden. En meer werk aan de winkel, omdat we opnieuw zo’n 10-20% ongevaccineerde kinderen vinden, die dus eigenlijk allang ingeënt hadden moeten zijn. Hoe is het in godsnaam mogelijk, na 7 vaccinatierondes? Daarover de volgende keer meer.

 

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel