Door:
Hans Beerends

15 maart 2016

Categorieën

Tags

ontgroeiDe economische crisis kon volgens gangbare economen enkel opgelost worden door het nog sterker stimuleren van de economische groei. Een vijftigtal schrijvers in het boek Ontgroei is het daar hartgrondig mee oneens. Zowel rechtse als linkse economen, politici en opinieleiders achten economische groei noodzakelijk. Alleen over de verdeling van de vruchten van die groei is men het oneens. Dat economische groei, los van het verdelingsvraagstuk, op zich negatieve gevolgen met zich mee kan brengen, werd en wordt ontkend of gebagatelliseerd. Na het rapport Grenzen aan de groei (1972) van de club van Rome ontstond er even een schrikreactie maar al snel werd deze waarschuwing, ondanks vele campagnes vanuit de milieubeweging, door economen ter kennisgeving aangenomen. In 1986 schreef Bob Goudzwaard, hoogleraar economie aan de VU in Amsterdam, zijn befaamde boek De economie van het genoeg met als ondertitel Wissels omzetten in de economie. Hierin betoogt Goudzwaard dat de gangbare economie geen perspectief biedt voor het oplossen van onder andere mondiale armoede en milieudegradatie. Het boek kende weliswaar meerdere herdrukken maar door economen werd het genegeerd of zeer kritisch bejegend. Voornaamste kritiekpunt was dat economie een objectieve wetenschap moest blijven die niet verstoord mocht worden door normatieve uitspraken. Het boek was op de universiteitsbibliotheek in Amsterdam dan ook niet te vinden op de afdeling economie maar op de afdeling filosofie. Met de voortschrijdende globalisering en het toenemende inzicht in de aard van wereldwijde problemen is het dogma van economische groei echter gaan wankelen. Na de eeuwwisseling verbond een aantal kritische economen, waaronder Goudzwaard, zich aan het Nederlandse Platform Duurzame en Solidaire Economie (DSE). Ook een internationaal gerespecteerde econoom als Thomás Sedlácek, schrijver van De economie van Goed en Kwaad, keert zich tegen de obsessie met economische groei. In 2008 tenslotte werd in Parijs de eerste wetenschappelijke conferentie gehouden over de mogelijkheden en consequenties van ontgroeien. Na die conferentie ontstond een internationaal netwerk van wetenschappers in een dertigtal landen. Degrowth En nu is er dan het boek Ontgroei – of degrowth zoals de internationaal gebezigde wetenschappelijke benaming luidt – waarin een vijftigtal economen, sociologen, ecologen en politicologen uit heel de wereld betogen waarom economische groei geen oplossing biedt voor de huidige problemen en welke economische paradigma’s dan wél soelaas zouden kunnen bieden. In het voorwoord betogen de redacteuren van deze staalkaart dat de huidige mondiale problemen en de crisis die daar uit voortkomt ‘betrekking heeft op de onhoudbaarheid van het naoorlogse op consumptie gebaseerde economische model en de uitsluiting van individuen, hele landen en zelfs continenten.’ De toon is daarmee gezet. Alle aspecten en mogelijke consequenties van het ontgroeien van de economie worden in de bijdragen behandeld. De diverse ideologische stromingen binnen de ontgroei-beweging komen uitgebreid aan bod. Interessant is de opgeworpen vraag of een ontgroei-economie al dan niet mogelijk is binnen het huidige kapitalistische systeem. Veel aandacht natuurlijk voor het milieu- en klimaataspect. Ook de verwachting dat mensen meer van hun leven kunnen genieten als zij niet permanent gedwongen worden mee te hollen met de zucht naar meer en meer komt aan bod. Ontgroei is behalve een kritische analyse van het huidige economisch bestel tevens een pleidooi voor meer gemeenschapszin en dito lokale initiatieven van onderaf. Voor allen die ijveren voor een maatschappij die meer garantie biedt voor het ontwikkelen van menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid biedt Ontgroei een handreiking en een wegwijzer in deze soms gecompliceerde thematiek. Af en toe wordt toon en woordgebruik ontsierd door een jargon wat waarschijnlijk alleen begrepen wordt door collega-wetenschappers. Dergelijke zinnen twee à driemaal lezen leidt tot enig oponthoud waarna soms wel, maar vaak ook niet, meer inzicht ontstaat in de materie. titel:  Ontgroei – degrowth: een vocabulaire voor een nieuw tijdperk auteurs:  Diversen, onder redactie van Giacomo d’Alisa, Federico Demaria, Giorgos Kallis uitgave:  Paperback, geïllustreerd, 352 pagina’s uitgeverij:  Jan van Arkel, 2016 isbn:  978 90 6224 000 5 prijs:  € 22,95  

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel