Door:
Hans Beerends

17 november 2015

Categorieën

Tags

Hans BeerendsCOLUMN – Hans Beerends ging vrijdag 13 november naar het innovatiefestival georganiseerd door Partos en schreef daarover deze column. Over hoe campagne te voeren als ngo, creativiteit in maatschappelijk ondernemen en de toekomst van ngo’s in een veranderende wereld. ‘Kom naar het innovatiefestival van Partos op vrijdag 13 november. Inspirerende sprekers en creatieve workshops zullen je begeleiden naar de noodzakelijke innovatie van de ngo’s.’ Gelokt door deze oproep en aangemoedigd door onze hoofdredacteur Marc Broere spoedde ik me naar het Spuitheater in Den Haag om me onder te dompelen in de vernieuwingsdrift. En inderdaad, een keur van interessante sprekers en boeiende workshops wezen de weg naar de toekomst. Sinds de overheid zich heeft teruggetrokken en het stokje van duurzaamheid en armoedebestrijding heeft overgedragen aan het bedrijfsleven is een herbezinning en de daarop volgende vernieuwing voor de ngo’s pure noodzaak. Ook het bedrijfsleven maakt zich, al was het maar uit een verlicht eigenbelang, zorgen over de klimaatverandering, sociale instabiliteit en verpaupering en daarom ligt overleg en samenwerking met de tradionele humanitaire organisaties voor de hand. In het theater waren honderden, veelal jonge,  idealistische ontwikkelingswerkers  samengestroomd en de hele zaal tintelde en bruiste van enthousiasme en ik bruiste lekker mee. Omdat ik jammer genoeg niet alomtegenwoordig ben kan ik alleen een indruk geven van de lezingen en workshops waar ik bij aanwezig was. Hoe breng je een boodschap over ? Ngo’s en andere humanitaire organisaties trachten hun boodschap over te brengen via affiches en advertenties, maar in hoeverre blijft deze boodschap hangen? Wetenschapster Margot Bouwman gaf ons inzicht in de wijze waarop ons brein op reclameboodschappen reageert. In feite staan wij, zo bleek al gauw, vrij onverschillig ten aanzien van de hordes boodschappen die op ons afkomen. We bekijken ze door onze oogwimpers en wantrouwen ze. Alleen permanent dominant aanwezig zijn schijnt effect te hebben. Ons brein, zo betoogde Margot, wil vooral rust. Geen paniek, geen plotselinge vernieuwingen, maar rust. Zover er iets nieuws gebracht wordt, moet dat vooral geruststellend zijn en conflict oplossend. In feite zijn wij mensen te snel geëvolueerd en reageren we nog steeds vanuit een primitieve instinctieve houding. Na deze wetenschappelijke uiteenzetting kwamen enkele reclamemensen met  voorbeelden van  ‘campagnes die de wereld veranderde’. Vertoond werden reclames die hun product koppelde aan een goed doel. IKEA liet zien hoe zij het vluchtelingenprobleem mede oploste door het leveren van shelters die in vier uur konden worden opgebouwd en zeep van het merk LIVEBUOY loste ziektes in Afrika op door het propageren van vijf maal je handen wassen met deze zeep. Met die laatste reclamecampagne had ik grote moeite. Een filmpje van Afrikaanse dorpen vol modder, smerigheid en ziektes werd vertoond. Die ziektes worden, aldus LIVEBUOY, opgelost als mensen vijf maal per dag hun handen zouden wassen met water en zeep. Vervolgens zie je een filmpje met gezonde kinderen die juichend hun vijf vingers spreiden en de blanke zeepleverancier toezingen dat zij vijf maal per dag hun handen wassen. Vijf maal per dag je handen wassen scheelt twee miljoen doden per jaar, zo eindigt het pleidooi van LIVEBUOY. Hoeveel levens zouden gered kunnen worden als deze mensen niet gedwongen waren om te wonen in deze smerige modderige omgeving, vroeg ik me af.

Partos en CDF 13-11@GHengeveled_27
Foto: G. Hengeveled

De strijd om eerlijke kleding Willa Stoutenbeek oprichtster van communicatie-agency W.Green zoekt naar manieren om goede doelenboodschappen op een effectieve wijze over te brengen . Ze liet ons zien hoe Benneton United Colors al jaren terug haar product onder de aandacht bracht door het te koppelen aan actuele maatschappelijke thema’s, onder anderen de ziekte aids. Hoewel Benneton vooral gericht was op het verkopen van haar product kreeg het thema aids indertijd extra veel aandacht. Een succesvolle campagne was ook de campagne van Wakker Dier tegen de plofkip. Hier werd drama – het beeld van de ziekelijke opgefokte kip – gekoppeld aan de oplossing. Namelijk: als je op een fatsoenlijke manier kip wil eten, koop dan andere kippen. Teleurstellend was het dat het tot nog toe niet gelukt is het drama van uitgebuite kinderen en vrouwen in de kledingindustrie via een campagne te koppelen aan een oplossing. Voor mij was het schokkend te horen dat 95 procent van de kleding in onze winkels geproduceerd wordt onder onmenselijke omstandigheden en dat dit niet alleen opgaat voor goedkope kleding maar ook voor dure. Alle politieke campagnes van de Schone Kleren Campagne hebben kennelijk wel enige bewustwording te weeg gebracht – iedereen heeft intussen wel weet van deze uitbuiting – maar het blijft voorlopig bij kennis alleen. Willa, waar ik nog uitgebreid mee gesproken heb, was zelf ook ontdaan over deze situatie maar blijft gedreven op zoek naar oplossingen. De workshop eindigde met een discussie over de mogelijkheid creatief in te springen  op de trend van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Waar ligt de grens tussen opportunisme, windowdressing en echte morele verontrusting? Op welke wijze kunnen ngo’s het positieve, morele element van maatschappelijk verantwoord ondernemen bevorderen? Door meer activisme, was de slotconclusie van de spreker en daar kon ik het helemaal mee eens zijn. De ngo van de toekomst De volgende workshop, mede georganiseerd door oud-redactielid van Vice Versa Siri Lijfering, ging over de toekomst van de ngo. Speculerend over de toekomst hadden de organisatoren drie modellen bedacht, namelijk: een model waarbij het bedrijfsleven oppermachtig was en de overheid gemarginaliseerd; een model uitgaande van een enorme schaarste en tenslotte een model waarin alles volkomen gedigitaliseerd was. Rond elk model ging een groepje brainstormen over de vraag hoe een ngo zich in de beschreven situatie zou kunnen opstellen. De groep rond model 1 kwam al snel uit op de beproefde actiestrategie van gebruik maken van de tegenstellingen van het systeem, draagvlak creëren en vervolgens actie voeren. Bij het schaarstemodel zag de groep het voordeel dat er nauwelijks nog sprake was hiërarchie, alles werd kleinschalig en vanuit die kleinschaligheid ontstonden kansen voor humanitaire verbeteringen. Ook de groep rond het digitale model was optimistisch. In hun digitale model kon niemand meer alle macht na zich toetrekken. De vraag hoe te voorkomen dat vroeg of laat een, op eigen voordeel gerichte groep, de macht zou grijpen kon wegens tijdgebrek niet meer beantwoord worden. Jammer! Vluchtelingendebat Na nog een lezing plus discussie over het werk van de ‘internationale samenwerkingspoort’, een voor mij onbekend bestaand platform waarin overheid, bedrijfsleven en ngo’s overleggen, eindigde de dag met een forumdiscussie over het actuele vluchtelingenprobleem. Alle bekende dilemma’s, angsten en hopen kwamen onder het voetlicht. Bram van Ojik, net terug van de Afrika migrantentop in Malta deed verslag van deze conferentie vanuit zijn nieuwe functie als Speciale Gezant voor Migratie van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Tegenover de algemene opinie van een grote flop kwam Bram met een voorzichtig positief geluid. Het feit dat Europa met een probleem zit en Afrikaanse landen vragen dit probleem te helpen oplossen, had tot gevolg dat deze landen zich zelfverzekerder dan ooit gingen opstellen. Als jullie onze hulp willen, zo beschreef Bram hun houding, dan hebben wij ook nog wel een aantal wensen op het gebied van handel, visa, investeringen et cetera. Bram ervaarde deze opstelling als een historisch kantelpunt en daarmee eindigde deze dag met opnieuw een positief verhaal. Met de inspirerende en enthousiaste verhalen en gesprekken nog in mijn hoofd ging ik terug naar Amsterdam om vervolgens enkele uren later geconfronteerd te worden met het bloedbad in Parijs. Terwijl mensen wereldwijd op zoek zijn naar humanitaire vooruitgang middels een consensus tussen  liberale en sociaaldemocratische verworvenheden met respect voor en in samenwerking met diverse wereldreligies ontstaat er opnieuw een groep fanatici die vanuit een anti-modernistische houding een haatideologie ontwikkelt met als einddoel een middeleeuwse samenleving waar de ‘eigen absolute waarheid en het eigen absolute recht van de sterkste overheerst’. Het is een poging de geschiedenis terug te draaien. Het zal zeker niet lukken maar het vertraagt wel de weg naar meer mensenrechten, meer rechtvaardigheid en meer menselijke waardigheid.  

Bouwstenen voor een nieuw verhaal (2)

Door Marc Broere | 21 september 2018

Op basis van de oogst die ‘Reinventing the Message’ afgelopen week opleverde, bouwt Marc Broere verder aan het nieuwe verhaal voor internationale samenwerking.

Lees artikel

Het gevaar van één perspectief

Door Vamba Sherif | 20 september 2018

Hoe kan een mens zo’n vertekend beeld hebben van een ander, vraagt schrijver Vamba Sherif zich in dit essay af. En het gevaar van één perspectief over Afrika is dat het vroeg of later als waarheid wordt beschouwd. Tijd om dat eenzijdige verhaal sámen te bestrijden.

Lees artikel

‘Nu móet de regering wel luisteren’

Door Selma Zijlstra | 19 september 2018

Hoe zorg je ervoor dat de machthebbers naar je luisteren, als je al jarenlang strijdt voor een hoger gezondheidsbudget? De één zoekt zijn heil in stakingen, de ander blijft de dialoog voeren. Twee perspectieven vanuit Oeganda.

Lees artikel