Door:
Siri Lijfering

2 januari 2014

Categorieën

Tags

VV#5-OmslagBij de Masaï wordt een meisje niet zomaar een huwbare vrouw. Daar is een overgangsritueel voor nodig, waarvan besnijdenis voor velen nog een cruciaal onderdeel is. De Keniaanse Nice Nailantei Leng’ete gaat de strijd aan met deze traditie en probeert samen met de gemeenschap alternatieven te vinden. Voor Vice Versa #05 zocht Siri Lijfering haar op. De aarde wordt steeds roder, de acacia’s platter en in de verte doemt de Kilimanjaro op uit de mist. Als mijn telefoon voorbarig ‘welkom in Tanzania’ aangeeft weet ik dat we er bijna zijn: Loitokitok, home of the Masaï. Hoewel ‘thuis’ in dit geval meer een symbolische dan een fysieke plek is, want het nomadische karakter is een van de kenmerken van deze stam. Vlakbij het Amboseli National Park wacht de 1 meter 80 lange Keniaanse schone ons op. ‘Kom binnen’, gebaart ze. Met een vriendelijke maar verlegen lach gaat Nice Nailantei Leng’ete ons voor in het kleine kantoortje van AMREF Kenia vlakbij de grens met Tanzania. ‘Jullie koning was hier niet lang geleden voor een van onze waterprojecten’, zegt ze terwijl ze trots een vergeeld artikel van de Telegraaf toont waarop inderdaad Willem-Alexander te zien is. ‘Een goede man, erg betrokken.’ The cut Nice Leng’ete is pas 22, maar nu al een internationale ster aan het worden op het gebied van SRGR. Afgelopen jaar gaf zij in Nederland een TEDTalk over haar strijd tegen vrouwenbesnijdenis. Met haar ontwapenende lach en inspirerende verhaal maakte ze grote indruk op haar publiek. In de auto op weg naar het veld vertelt Nice hoe zij is gekomen tot haar missie om vrouwenbesnijdenis, of ‘the cut’ zoals zij het noemt, uit te bannen in Kenia. ‘Mijn reis begon lang geleden en was niet gemakkelijk’, vertelt ze met zachte stem. ‘Op achtjarige leeftijd verloor ik mijn beide ouders. Ik verhuisde naar het dorp van mijn opa en ging daar naar school. Toen ik tien jaar oud was zei mijn oom tegen mij: “Nice, morgen is de dag dat jij een vrouw wordt.” Ik wist meteen waar hij het over had.’ Hoewel vrouwenbesnijdenis in Kenia wettelijk verboden is, wordt het bij de Masaï nog op grote schaal uitgevoerd. Naar een schatting van de WHO neemt jaarlijks 97% van de Masaï-meisjes tussen de 12 en 15 jaar deel aan de vierdaagse ceremonie die hen voor de gemeenschap tot volwassen vrouwen maakt. Nadat de meisjes deze zogenoemde rite de passage hebben voltooid, zijn ze klaar om te trouwen en kinderen te krijgen. Nice vervolgt: ‘Ik was eigenlijk nog te jong om mee te doen, maar omdat het goedkoper was de ceremonie van mij en mijn oudere zusje samen te doen moest ik al eerder. Ik weet nog dat ik doodsbang was. Mijn oom had ons namelijk al een paar keer eerder naar een ceremonie meegenomen om ons mentaal voor te bereiden. Tijdens die ceremonies ging er wel eens wat mis en bloedden meisjes dood. Bovendien is het in onze cultuur gebruikelijk dat kinderen niet alleen niet mogen huilen tijdens de besnijdenis, maar zelfs met je ogen knipperen is taboe en wordt als een schande voor de familie beschouwd.’ Nice schudt haar hoofd en kijkt naar de hobbelige weg die ons door het droge landschap voert. Na een korte stilte vervolgt ze, nu met opgewonden stem: ‘Toen mijn zusje en ik werden opgehaald voor de ceremonie besloten wij te vluchten. Vlak voordat de ceremonie plaats vond, net na zonsopkomst, liepen we weg. We verstopten we ons in een boom en renden terug naar het dorp. Maar mijn oom vond ons en was erg boos. Hij sloeg ons heel hard en deed ons beloven dat we de volgende keer niet zouden weglopen. Toen wij een half jaar later opnieuw naar de ceremonie werden gebracht ontsnapte ik weer. Mijn zusje durfde niet en bleef, maar ik wist gewoon dat ik het niet wilde. Ik vluchtte naar mijn opa en vertelde hem dat ik niet besneden wilde worden, maar naar school wilde. Ik smeekte hem mij niet terug te sturen. Gelukkig kon ik hem overtuigen.’ Haar ogen lichten op. Nadat ze de middelbare school op haar zeventiende had afgerond, keerde Nice Nailantei Leng’ete terug naar haar gemeenschap. Toen AMREF dat jaar een training over gezondheidszorg organiseerde onder de Masaï, werd zij door haar dorp naar voren geschoven om deel te nemen. Ze was immers een van de weinigen die kon lezen en schrijven. ‘Na deze training ging er een wereld voor me open’, vertelt zij enthousiast. ‘Eerder probeerde ik al meisjes te overtuigen dat ze de besnijdenisceremonie niet moesten ondergaan, maar ik kon niet goed uitleggen waarom. Met de kennis en het zelfvertrouwen die ik tijdens die training had opgedaan kon ik ze laten zien hoe gevaarlijk besnijdenis is en kon ik werken aan alternatieven.’ Benieuwd hoe Nice samen met de gemeenschap naar alternatieven zoekt? Neem dan een abonnement op Vice Versa en krijg het laatste nummer thuisgestuurd! Inclusief het boek ‘Minder Hypes, Meer Hippocrates’ van Marc Broere en Ellen Mangnus.

Nieuwe burgerbewegingen op de bres voor Europese waarden

Door Guido Deuzeman | 08 mei 2019

Op 23 mei mogen we weer naar de stembus en er staat wat op het spel. De waarden onder de EU zelf staan onder druk. Ook in ons eigen land, zegt Guido Deuzeman. Maar gelukkig is er een groeiende beweging in Europa en Nederland van mensen die een grens willen trekken en zich laten horen. En werken ngo’s vaker succesvol samen om die mensen te mobiliseren. De campagne Hart boven Hard is een goed voorbeeld.

Lees artikel

‘Van deze rechtsstaat-in-naam wens ik de versierselen niet langer te dragen’

Door Marc van Dijk | 19 april 2019

Trots en dankbaar was Nico Keulemans toen hij door de koningin geridderd werd, na een leven vol ontwikkelingswerk. Nu stuurt de 88-jarige zijn onderscheiding terug. Hij herkent de rechtsstaat Nederland niet meer.

Lees artikel

Zijn we klaar voor verandering?

Door Siri Lijfering | 08 april 2019

Maatschappelijke organisaties staan wereldwijd onder druk. Dit kan het einde betekenen van het bestaan van een kritisch maatschappelijk middenveld én van internationale samenwerking. Door lokale organisaties te brandmerken als spreekbuis van het westen, proberen overheden kritische organisaties vleugellam te maken. Lokale fondsenwerving en mobilisatie van een sterke achterban zijn daarmee belangrijker geworden dan ooit.

Lees artikel