Video still Save the ChildrenNaar aanleiding van een fondsenwervingsfilmpje van Save the Children, heeft publicist Frank van der Linde een officiële klacht ingediend bij branchevereniging Partos. Volgens Van der Linde zou dit spotje de gedragscode van Partos met betrekking tot respect voor de menselijke waardigheid van de betrokken personen schenden. Vice Versa was bij de hoorzitting aanwezig. Het beeld van een uitgemergeld huilend kind staat centraal in het filmpje van Save the Children. Van der Linde heeft over dit filmpje een officiële klacht ingediend bij Partos. In zijn ogen voldoet Save the Children met deze beelden niet aan de gedragscode die Save the Children  bij Partos getekend heeft, waarin staat dat binnen fondsenwervende campagnes respect voor de menselijke waardigheid van de betrokken personen moet worden getoond. Volgens Van der Linde staat Save the Children symbool voor de negatieve beeldvorming  binnen de sector. Gisteren lichtte Van der Linde zijn klacht mondeling toe bij de klachtencommissie van Partos. Gedurende een volgende openbare zitting zal Save the Children wederhoor kunnen geven aan de klacht. Eerste procedure Bij aanvang van de hoorzitting legt Annemieke Nijhof, voorzitter van de klachtencommissie, uit dat de gedragscode waar de klacht naar verwijst vorig jaar is vastgesteld en een voorwaarde is geworden voor lidmaatschap bij Partos. Dit is de eerste klachtenprocedure die plaatsvindt aan de hand van de opgestelde gedragscode. De klachtencommissie heeft geen vaste leden – op de voorzitter na – maar wordt bepaald aan de hand van de klacht en de benodigde expertise om de klacht te kunnen beoordelen. De klachtencommissie bestaat deze keer uit de volgende leden: Annemieke Nijhof, Fons van Rooij (onder andere voorzitter van het Instituut Fondsenwerving ) en Huub Evers, media-ethicus en lid van de Raad van de Journalistiek. Tijdens deze zitting wordt de klacht en de achterliggende argumentatie gehoord. Breed beeld ‘Ik heb vernomen’, zo opent Van der Linde, ‘dat Save the Children aan Vice Versa vertelt heeft dat zij niet weten wat de klacht precies is.’ Begrijpen doet hij dit eigenlijk niet. ‘De klacht is gelijk aan de klacht van IDLeaks. In de communicatie naar ons toe is nooit aangegeven dat de klacht onduidelijk is.’ Save the Children ging  bovendien inhoudelijk op de klacht in, zo stelt Van der Linde, dus van onduidelijkheid lijkt geen sprake te zijn. Hij geeft ook aan dat hij hoopt dat de klachtencommissie de zaak niet te smal aanpakt en dat hij de zaak graag breed wil trekken. ‘Ik zoek een minimale bodem van wat echt niet kan.’ De klachtencommissie neemt dit verzoek serieus en houdt de discussie gedurende de zitting breed. Hoewel ze hem stevig aan de tand voelen met kritische vragen, wordt er van beide kanten geluisterd naar de argumenten van de andere partij en wordt er ook daadwerkelijk op die argumenten ingegaan. Dit resulteert in een prettige sfeer en een goede inhoudelijke discussie. Onethisch In het filmpje waar de klacht op gericht is, wordt een te smal beeld gegeven van het meisje Fardaoussi, zo luidt de klacht van Van der Linde. ‘Save the Children heeft dan misschien wel een brede communicatie, maar dit filmpje is wat het brede publiek ziet.’ Dit smalle beeld van het leven van Fardaoussi, zonder enige context, is in strijd met haar menselijke waardigheid, vindt Van der Linde. ‘En we weten nu dondersgoed wat er aan de hand is; de context wordt bewust weggelaten.’ Het gaat er niet om dat de beelden geen werkelijkheid zijn, onderstreept Van der Linde: het is afschuwelijk dat er elk uur van elke dag 300 kinderen sterven. Ook hoeft volgens hem niet het hele verhaal te worden verteld in een kort filmpje, maar er zijn geen grenzen. Van Rooij draagt aan dat er misschien in zo een kort filmpje helemaal geen ruimte is voor context, maar dat wil er bij Van der Linde niet in. ‘Bij Fairfood, waar ik gewerkt heb, hebben we ook korte filmpjes gemaakt en daar vonden we wel de ruimte voor context.’ De redenering dat met dit filmpje slechts het eerste contact wordt gelegd en daarna het brede verhaal duidelijk zal worden, betwijfelt Van der Linde ook. ‘Als je mensen in een vroeg stadium niet betrekt, is het moeilijk om ze later te betrekken.’ Bovendien is het filmpje niet respectvol naar de kijker toe, vindt Van der Linde. De kijker krijgt namelijk niet te horen of het geld direct naar het meisje gaat, hoe lang ze hulp bieden en of er structurele oplossingen worden geboden. Hetzelfde geldt voor filmpjes van succesverhalen die ook geen context laten zien, onderstreept Van der Linde. Van Rooij vat het verhaal van Van der Linde samen met de vraag of hij dan van mening is dat versimpeling in dit geval gelijk staat aan een gebrek aan respect. ‘Ja.’ Beaamt Van der Linde volmondig. Noodoplossing Vervolgens spitst de discussie zich toe op de inhoudelijke kant van ontwikkelingssamenwerking. De gedragscode van Partos geeft ook aan dat de organisaties zich moeten richten op een duurzame werking van hun inzet en Van der Linde vraagt zich hardop af of de activiteiten van Save the Children duurzaam zijn. ‘Als je als sector tot een duurzame interventie wilt komen, moet je niet hier en daar een kind redden. Dit is een noodoplossing.’ Nijhof stelt dat duurzame ontwikkeling voor de lange termijn is en dat dit de acute problemen van vandaag en morgen niet oplost. Bij Partos, zo stelt ze, zijn zowel brede organisaties als single-issue organisaties lid. De vraag is waar Afrika het best bij geholpen is, meent Van der Linde. ‘Moeten we meer geld ophalen en dat investeren om nu kinderen te redden of halen we met verhalen met meer context minder geld op voor structurele problemen?’ Als wij ons uitsluitend op lange termijn oplossingen richten, zullen andere donoren het gat vullen, stelt Van der Linde, er zal dus geen leegte ontstaan.  ‘Do no harm’ Het niet meenemen van de context kan ook andere negatieve consequenties hebben; het principe ‘do no harm’ is hier van toepassing, legt Van der Linde uit. ‘ Als bijvoorbeeld de ontwikkelingsorganisaties deze problemen oppakken, kan de lokale overheid denken dat het niets meer hoeft te doen.’ Het gebrek aan het meenemen van de context onderstreept Van der Linde met een voorbeeld: ‘In het hele Medefinancieringsstelsel traject wordt de context analyse pas gedaan na het bepalen van de interventie en wordt dus niet de interventie bepaald aan de hand van een context analyse.’ Verandering Van Rooij geeft aan dat het proces van veranderende beeldvorming al aan de gang is en het soort beelden waar het over gaat bijna niet meer gebruikt worden. Daar heeft Van der Linde geen boodschap aan: ‘Het feit is dat dit soort beelden er nog steeds zijn en dat moet worden aangepakt.’ Dat het proces van veranderende beeldvorming al begonnen is, vindt Van der Linde geen excuus om niks te doen. ‘We moeten dit zo snel mogelijk veranderen en tegen de achterblijvers zeggen dat dit echt niet meer kan.’

‘Beloon koplopers en reken af met freeriders’

Door Lennaert Rooijakkers | 02 juni 2020

Minister Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking wil na de zomer een nieuw beleid rond Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen vormgeven. Wat is er de afgelopen jaren bereikt, hoe staat Nederland ervoor, en wat zijn de uitdagingen? Vandaag deel een van een tweeluik: met vrijblijvende convenanten hebben Nederlandse bedrijven nog een flinke slag te maken.

Lees artikel

Wacht nou eens op de hulpvraag!

Door Anika Altaf | 29 mei 2020

Bij deze COVID-19 crisis initiëren ontwikkelingsorganisaties allerlei acties in tientallen landen in Azië en Afrika. Maar sluiten die wel aan op waar mensen behoefte aan hebben en zijn deze wel kosteneffectief? Anika Altaf en Betteke de Gaay Fortman pleiten ervoor om niet in oude reflexen terug te vallen, maar nauwgezet uit te zoeken wat de hulpvraag is en goed te luisteren naar de mensen om wie het gaat.

Lees artikel

Corona steun via particuliere initiatieven

Door Marc Broere | 28 mei 2020

Niet alleen grote organisaties zijn actief met het geven van noodhulp tijdens de coronacrisis. Wilde Ganzen is een speciaal corona fonds gestart voor Nederlandse particuliere initiatieven en hun lokale partners. Zij zitten vaak in haarvaten van de samenleving en kunnen de meest gemarginaliseerde groepen bereiken.

Lees artikel