Door:
Emma-Jane Tolenaar

19 februari 2013

Categorieën

Tags

kivufoonDe Congolese Jolly Kamuntu is juriste en directeur van Radio Maendeleo. Met haar radiostation en de hulp van verschillende nationale en internationale ngo’s bindt zij de strijd aan tegen de rebellen die haar provincie, Zuid-Kivu, onveilig maken. ‘Ik ben niet bang om dood te gaan, ik wil dat het goed komt met mijn land.’ De groeperingen die Zuid-Kivu teisteren staan berucht om hun brute mishandelingen en verkrachtingen. Lokale autoriteiten en VN-troepen zijn hiervan op de hoogte, maar treden hier weinig tot niet tegen op. Met Kivufoon, een initiatief van Radio Maendeleo, (KiSwahili voor ontwikkeling) wil Kamunutu hier verandering in brengen. Kamuntu legt uit: ‘Kivufoon is een early-warning-system waarmee per sms melding wordt gemaakt van mensenrechtenschendingen. Dit systeem heeft twee doelen: ten eerste waarschuwt het de autoriteiten en de bevolking wanneer ergens een groep gewapende rebellen wordt gesignaleerd. Op die manier kan de overheid ingrijpen en kan de bevolking zich terugtrekken in hun huizen tot het veilig is. Daarnaast wordt met behulp van dit systeem informatie over deze misdaden en mensenrechtenschendingen systematisch opgeslagen en geanalyseerd. De informatie wordt vervolgens voorgelegd aan de lokale politici, het nationale leger en de troepen van de VN. Ook ngo’s die in de regio actief zijn worden gewaarschuwd.’ Veiligheid ‘Natuurlijk is het een gevaarlijk project en nemen de rebellen ons dit niet in dank af, maar oorlog en geweld is voor ons een alledaagse werkelijkheid. Een voordeel van Kivufoon is dat de meldingen per sms binnenkomen en dus relatief anoniem zijn.’ Die anonimiteit biedt  de journalisten van het radiostation enige mate van veiligheid, zo stelt Kamuntu. ‘We ontvangen een melding per sms, vervolgens sturen we hier een lokale journalist op af om deze melding te verifiëren. Eenmaal ter plekke laat de journalist de ooggetuigen hun verhaal doen. Op deze manier komen journalisten zelf niet aan het woord en kunnen ze niet verantwoordelijk worden gehouden voor de informatie die wij uitzenden. We hebben wel eens gehad dat onze journalisten werden benaderd en bedreigd door de rebellen, maar dan zeiden ze: “Heb je mijn stem op de radio gehoord? Ik heb toch niets gezegd of gedaan?”. Toch is het niet alleen anonimiteit waardoor de journalisten zich enigszins veilig voelen. Kamuntu vertelt: ‘In Congo heeft het volk veel macht. De gemeenschap let op elkaar en vormt één geheel. Radio Maendaleo maakt echt deel uit van de gemeenschap en daarom worden onze journalisten door de lokale bevolking in bescherming genomen.’ Onze tolk, Tatiana Miralles, sluit zich hier volledig bij aan en deelt een stukje van haar eigen ervaringen: ‘Ik hou van Radio Maendaleo. Het is zo bijzonder om te zien hoe de bevolking deel uitmaakt van het radiostation. Er is een sterk gevoel van trots en de bevolking heeft veel respect voor de journalisten. Ik voelde mij echt beschermd door hen.’ Doodsbedreigingen Deze maatschappelijke acceptatie wil niet zeggen dat het werk van Kamuntu ongevaarlijk is. Integendeel, zo wordt al snel duidelijk wanneer zij verder vertelt: ‘Ik heb verschillende doodsbedreigingen ontvangen en vrienden hebben er bij mij regelmatig op aangedrongen dat ik het land moest ontvluchten voor mijn eigen veiligheid, maar ik zal niet stoppen. Ik wil dat het goed komt met mijn land.’ ‘Ik ben niet bang om dood te gaan, ik word liever in Congo dood langs de weg gevonden als gevolg van mijn werk, dan dat ik vanuit het buitenland moet toezien hoe mijn land opnieuw is opgebouwd zonder dat ik mij daarvoor heb ingezet. Ik voel weerzin wanneer ik zie hoe mijn land en landgenoten – met name de vrouwen –  er aan toe zijn. Ik wil hier iets aan doen. Ik wil deze mensen een stem geven. Ik wil bijdragen aan een betere toekomst voor mijn land.’ Volksvertegenwoordiger ‘Radio is een onmisbaar onderdeel van de levens van veel Congolezen. Ze kunnen niet lezen en kijken geen tv, maar de radio staat altijd aan en gaat altijd mee. Correspondenten die voor Radio Maendaleo werkzaam zijn, zijn gekozen door de gemeenschap en fungeren als volksvertegenwoordigers. Deze relatie tussen journalisten en de lokale gemeenschappen is ontzettend waardevol en vormt de reden dat Kivufoon kan slagen.’ ‘Momenteel zitten we in de testfase, maar uiteindelijk kan de informatie die we via Kivufoon verkrijgen ngo’s helpen te rapporteren over mensenrechtenschendingen in gebieden waar tot op heden weinig tot niets over bekend was. Daarnaast is deze informatie ook waardevol voor de VN en verschillende lokale, nationale en internationale media.’ Verantwoordelijkheid en steun In de toekomst willen we meer synergie tussen de verschillende media in de Kivu-provincie realiseren. Deze media kunnen dan samen campagnes beginnen om het wangedrag van de rebellen en de lakse houding van lokale autoriteiten aan te kaarten. Daarnaast willen we lokale autoriteiten voorzien van de informatie die wij door middel van Kivufoon ontvangen zodat zij zich niet langer achter onwetendheid kunnen verschuilen, maar gedwongen worden om hun verantwoordelijkheid te nemen. Ten slotte willen we onze informatie delen met nationale en internationale ngo’s zodat zij deze informatie ook kunnen gebruiken om druk uit te oefenen op de internationale gemeenschap. Maar om hierin te kunnen slagen heeft het radiostation hulp nodig. Kamunutu: ‘Radio Maendaleo heeft financiële steun nodig. Door de dichte bebossing en vele bergen is Zuid-Kivu slecht bereikbaar per telefoon of radio. De veiligheidssituatie in dit gebied is er slecht aan toe omdat rebellen ongestraft hun gang kunnen gaan. Om dit te verbeteren moeten er antennes in dit gebied geplaatst worden zodat de dekking beter wordt.’ Ook is er volgens Kamuntu geld nodig om de salarissen van haar werknemers te betalen: ‘Zonder de mensen van Radio Maendaleo stort het Kivufoon-project in.’ Het is een project dat vele barrières en gevaren kent, maar Kamuntu is niet vies van een uitdaging. Zo wist zij het traditionele rollenpatroon te verbreken toen zij werd aangesteld als de eerste vrouwelijke directeur van Radio Maendeleo sinds de oprichting van het station in 1993. ‘In mijn positie bij Radio Maendaleo kan ik een verschil maken voor vrouwen en pak ik de corruptie in mijn land aan. Hier ben ik echt op mijn plaats, ik heb mijn plek in de wereld gevonden.’  

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel