Door:
Dik van de Koolwijk

19 juni 2012

Categorieën

Twintig jaar na de Earth Summit vindt opnieuw in Rio de Janeiro de conferentie van de Verenigde Naties over milieu en armoedebestrijding plaats. Nathalie van Haren van Both ENDS zal deelnemen aan deze top. Haar hartenkreet: ‘Misschien ben ik naïef en hoop ik er te veel van, maar come on, wees moedig en ga ervoor!’ Rio+20, de conferentie van de VN over milieu en armoedebestrijding vindt plaats van 20 tot en met 22 juni. De slogan van de top is The Future We Want. De VN-top is een vervolg op de Earth Summit die in 1992 ook in de Braziliaanse stad plaatsvond. Wat is het verschil tussen Earth Summit en Rio+20? Belangrijkste thema tijdens Rio+20 is de groene economie. Het gaat hierbij over allerlei zaken, zoals water, landbouw, energie, oceanen en biodiversiteit. Van Haren: ‘Het neigt heel erg over milieu te gaan, de armoedecomponent is gemarginaliseerd.’ Van Haren vervolgt: ‘Het thema groene economie, daar heeft iedereen zijn eigen ideeën over. Dat maakt het tegelijkertijd een heel breed begrip, een containerbegrip, maar ook een krap begrip. Bij de Rio-top in 1992 stond duurzame ontwikkeling centraal. Nu, onder het begrip groene economie, kan het gemakkelijk worden teruggebracht tot technische oplossingen voor een milieuprobleem, zonder naar de mensen te kijken’. Afgelopen maart werd in New York de eerste ontwerptekst voor deze top gepresenteerd. Van Haren was daarbij: ‘Er ligt nu een draft document van 80 pagina’s. De Rio-verklaring van 1992 is drie A4’tjes. Die ging over principes, grondideeën die de internationale gemeenschap belangrijk vond. De agenda is nu breder, maar tegelijk ook smal. In 1992 heeft men breed toepasbare principes opgesteld. Nu wordt het allemaal wat verengd: nu even water, dan over land. Er zijn geen dwarsverbanden. Het wordt in pilaren, sectoren opgedeeld, waardoor het geheel uit het oog verloren wordt.’ ‘Bij de verklaring van Rio 1992 was het uitgangspunt de verhouding tussen mens en natuur’, aldus Van Haren. ‘Het erkende en herkende dat natuurlijke hulpbronnen eindig zijn en welke impact dat zal hebben op de lokale bevolking. In The Future We Want gaat het heel erg over milieu, de rol van de mens is grotendeels verdwenen. In de eerste draft was die balans er wel, maar de VS stellen voor om elke verwijzing naar mensenrechten, zoals het recht op voedsel, eruit te halen. Volgens de VS is dit niet het forum om mensenrechten te bespreken. Er wordt heel technisch gekeken naar een probleem rond een natuurlijk hulpbron, zonder de mensen die daarvan direct of indirect afhankelijk zijn erbij te betrekken. Wat is de toekomst die Both ENDS wil? Wat zou Rio op moeten leveren? ‘Wij willen samen met partners uit het Zuiden een harde stem maken voor rechten en duurzaamheid. De principes zoals opgesteld in 1992 zijn goed. Laten we daar verder op bouwen. Praten hoe we die principes, grondbeginselen, vorm kunnen geven zodat duurzaamheid in ons handelen gestimuleerd wordt. Er zijn sinds 1992 goede dingen gebeurd. We zouden daarover moeten uitwisselen.’ ‘In het slotdocument moet men erkennen dat veel arme mensen afhankelijk zijn van land en water om hen heen. Dat is aan de kant geschoven, onbegrijpelijk. Toegang tot land en water komt wel terug, maar niet dat mensen zeggenschap moeten krijgen. Toegang verleen je, dan zie je mensen als passief. Zeggenschap is veel meer, namelijk controle krijgen over eigen omgeving en toekomst.’ Welke inbreng heeft Nederland? Via het Nationaal Platform Rio+20 hebben Nederlandse maatschappelijke organisaties, wetenschappers, bedrijven, jongeren en vrouwenorganisaties in aanloop naar deze top gediscussieerd. Het platform wil vanuit de hele Nederlandse samenleving graag een bijdrage leveren aan de conferentie en de Nederlandse regeringsdelegatie inspireren. Van Haren: ‘Ik heb dankbaar gebruik gemaakt van verschillende lunchlezingen, zoals bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren goede sprekers. Tijdens Rio aan de Maas was ik betrokken bij een workshop over visies op een groene en eerlijke economie. Voor ons was dat een mogelijkheid om te laten zien dat er volgens ons niet één groene economie bestaat, maar meerdere groene en eerlijke economieën. In Rio heeft het platform de taak op zich genomen uitwisseling te faciliteren tussen de aanwezige Nederlanders en de officiële delegatie. In de officiële delegatie zitten onder anderen demissionair staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Ben Knapen en demissionair staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, Joop Atsma. Louise Fresco vertegenwoordigt het Nederlandse maatschappelijk middenveld, samen met twee jongerenvertegenwoordigers. Naast deze officiële delegatie gaan er mensen uit het bedrijfsleven, van ngo’s en wetenschappers naar Rio. Van Haren: ‘Naast de officiële top zijn er tal van voorbereidende en nevenactiviteiten. Van 15 tot en met 23 juni vindt de People’s Summit plaats. Daar zullen vertegenwoordigers vanuit de samenleving kennis uitwisselen. Hier organiseren we, net als tijdens de voorbereidende onderhandelingen voorafgaand aan de officiële top, een evenement over rechten en duurzaamheid. De Braziliaanse organisatie heeft tussen voorbereidende onderhandelingen en de eigenlijke top de zogeheten Sandwich days gepland. Daarin kunnen deelnemers aan de People’s Summit en regeringsvertegenwoordigers van gedachten wisselen. Ik vrees echter dat de voorbereidende onderhandelingen zullen uitlopen.’ Hoe liggen de verhoudingen aan de onderhandelingstafel? Volgens Van Haren is het moeilijk te voorspellen hoe de onderhandelingen eruit zullen zien en hoe de verhoudingen zullen zijn tussen de verschillende landen. ‘Er staat veel op de agenda. Het lijkt vooral over veel technische details te gaan, waar in 1992 over gezamenlijke waarden en uitdagingen gesproken werd.’ ‘De wereld ziet er natuurlijk ook heel anders uit dat in 1992. De koude oorlog was net ten einde en er bestond heel veel optimisme. En er was budget. Men hoefde dat niet langer te besteden om mensen aan hun kant te krijgen in de strijd voor kapitalisme of communisme. Er heerste vrijheid en ruimte om na te denken over een duurzame toekomst.’ Nederland zal in de onderhandelingen door de EU vertegenwoordigd worden door Denenmarken, als huidige voorzitter. Achter gesloten deuren vinden de onderhandelingen plaats, maar men presenteert zich als één blok. Dat geldt ook voor de G77 plus China. Van Haren: ‘Eén blok met landen als China, Brazilië, maar bijvoorbeeld ook Malawi. Daar liggen de verhoudingen en belangen over een heel spectrum. Ik kan voorstellen dat die belangen uiteen lopen’. Daniëlle Hirsch, directeur van Both ENDS stelde in haar blog dat de 1300 bezoekers aan Rio aan de Maas ook 1300 verschillende oplossingen leken te hebben. Is dat niet het probleem: te veel belangen, te veel spelers? ‘Ik heb niet het antwoord, maar in Nederland heeft het een levendige en prettige discussie opgeleverd. Wij willen dat breder trekken. Vaak zijn het westerse visionairs of westers geïnspireerde denkers die bij dit soort thema’s aan het woord komen. We hebben een boekje ontwikkeld waarin 7 visionairs uit het Zuiden aan het woord komen en hun ideeën presenteren.’ ‘Rio 1992 werd daar ook door gekenmerkt: samen nadenken over mens en milieu, die twee zaken linken en principes daarover vastleggen. Het gaat dan om zeggenschap over eigen leefomgeving, het principe van de vervuiler betaalt. Dat gaf echt goede handvatten om een toekomst vorm te geven die we echt willen’. ‘Nu staat er onder die titel, De Toekomst Die We Willen, zo enorm veel op de agenda. Details soms, waardoor een soort rookgordijn wordt opgetrokken voor de werkelijke uitdaging. De echte uitdaging is: er moet wat veranderen. Het is niet: een beetje aan knopjes draaien, een percentage hier en een komma daar. Technische oplossingen zoeken die een deelprobleem oplossen, maar niet de grotere, achterliggende problemen. We hebben een echte systeemverandering nodig.’ ‘Het is alsof we kijken naar de nagel van een olifant. Zo dichtbij dat we de olifant niet meer zien of de omgeving waarin het dier loopt. Maar die beslissing tot een échte verandering, die beslissing durft men niet aan. Misschien ben ik naïef en hoop ik teveel op de internationale gemeenschap, maar come on, wees moedig en ga ervoor!’ Wanneer kom jij tevreden terug van de top in Rio? ‘Als er goede discussies zijn gevoerd en als het boekje met enthousiasme wordt ontvangen. Ik wil een blog bijhouden die oproept tot reacties, discussie. Bovendien kan ik zo de ogen en oren zijn voor onze partners die niet in Rio kunnen zijn. Er komen zo’n 50 duizend mensen naar Rio om over duurzaamheid te praten. Ieder doet wat zij of hij kan. Ik kan maar een kleine bijdrage leveren.’

Vechten voor het recht op liefde

Door Siri Lijfering | 05 december 2019

De antihomowet die in Nigeria is ingevoerd, maakt de lhbt-gemeenschap nòg kwetsbaarder. Zo is opkomen voor lesbische vrouwen zowel broodnodig als gevaarlijk; een kat-en-muisspel met hoge inzet. Hoe gaat het strategisch partnerschap Count Me In! ermee om?

Lees artikel

Venezolaanse vluchtelingen op Curaçao vallen tussen wal en schip

Door Bob van Dillen | 05 december 2019

Nu er een humanitaire crisis is in onze eigen regio, geeft de Nederlandse overheid niet thuis. Dat schrijft Bob van Dillen van Cordaid, die de situatie nauwgezet volgt, in deze opiniebijdrage. Ondertussen wordt de situatie steeds nijpender en krijgen vluchtelingen op Curaçao geen menswaardige behandeling.

Lees artikel

Strijd op twee fronten

Door Siri Lijfering | 04 december 2019

De Nigerdelta is aantrekkelijk voor sekswerkers, maar ook gevaarlijk: geweld en vervolging liggen op de loer. Het strategisch partnerschap Count Me In! probeert hun rechten te beschermen; beeldvorming en beïnvloeding van beleid lijken de sleutel te zijn. Twee sekswerkers doen hun verhaal.

Lees artikel