Skip to content

 

Door:
Nadine van Dijk

29 juni 2011

Categorieën

Een morele benadering van ontwikkelingssamenwerking is respectabel maar achterhaald. De nieuwe ontwikkelingen in Afrika vragen om een andere benadering, waarin Nederland moet uitgaan van eigenbelang. Dat concludeert Stephen Ellis, hoogleraar Afrikaanse geschiedenis aan de Vrije Universiteit. Bovendien stelt hij dat we ons met meer kennis over Afrika beter kunnen aanpassen aan lokale omstandigheden. Doen we dat niet, dan lopen we het risico onze invloed in het opkomende continent kwijt te raken. Afgelopen maandag vond op het ministerie van Buitenlandse Zaken een lunchlezing plaats ter ere van het door Ellis geschreven boek ‘Het Regenseizoen’ (Season of Rains), dat gaat over de nieuwe rol van Afrika in de wereld. Tijdens deze lezing ging Ellis vooral in op buitenlands beleid met betrekking tot Afrika. Hij voorspelde een nieuwe wereldorde waarin de macht van Afrikaanse en vooral Aziatische landen toeneemt. Met name China manifesteert zicht op grote schaal in Afrika als investeerder, financier en donor[1]. In het straatbeeld is dit zichtbaar door de aanwezigheid van vele Chinese bouwprojecten. Het doel van deze Aziatische investeringen is het verkrijgen van permanente invloed op het groeiende aanbod van Afrikaanse goederen. In dit proces wordt eerder uit gegaan van eigen economische belangen dan van ideologische overtuigingen. Deze pragmatische insteek blijkt tot nu toe vruchtbaar en verwacht wordt dat Azië voorlopig prominent in Afrika aanwezig zal blijven. Een ander Afrika De veelbesproken Aziatische invloed in het continent trekt nu ook de Europese aandacht terug naar Afrika, waar door de snelle bevolkingsgroei inmiddels meer dan een miljard mensen wonen. Zij zijn sinds de opkomst van internet en mobiele telefoons steeds beter bereikbaar en vormen daardoor een veelbelovende afzetmarkt. Bovendien sluimert in Afrika een groot productie potentieel. Een groot deel van ’s werelds ongecultiveerde landbouwgrond ligt in Afrika.[2] De wereldwijde druk op voedselvoorziening leidt ertoe dat steeds meer internationale ogen op deze gebieden gericht zijn. Afrika is duidelijk niet meer hetzelfde continent als het was toen de Europese kolonisators vertrokken. Tegenwoordig is het een serieuze speler op de wereldmarkt. Nederland ervaart hierdoor niet alleen positieve maar ook negatieve effecten. Zo duiken er signalen op van grootschalige drugs- en mensenhandel vanuit Afrika naar Nederland. Dit zijn processen die zich niet laten negeren. Nederland zoekt daarom een adequate manier om te reageren. Europees beleid versus Afrikaanse realiteit Het nieuwe Afrika vraagt om nieuwe internationale verhoudingen. Europese landen hebben hierin volgens Ellis nog een slag te maken. In de koloniale tijd creëerden ze instituties naar Europees model. Deze moesten fungeren als kanalen voor handel en diplomatie tussen Europa en Afrika. Sinds de onafhankelijkheid houdt Europa zich vast aan deze verouderde vormen van contact. In de praktijk werken politieke processen in Afrika echter vaak anders dan formeel wordt uitgedragen. Gevreesd wordt dat Europa praat met elites die een irreëel beeld schetsen dat donoren graag willen zien, in plaats van een realistisch beeld van Afrika op te doen. Ellis stelt dat deze benadering de invloed van Europa in Afrika beperkt. We moeten daarom op zoek naar de personen die ons binnen de lokale context écht verder kunnen helpen. Via handel invloed uitoefenen, kan en mag vervolgens volgens Ellis. Sommige Afrikaanse economieën ontwikkelen zich op dit moment op een manier die internationale handel lucratief maakt. Ellis stelt dat Europa hiervan gebruik kan maken door een meer pragmatische houding aan te nemen. Hiervoor zou inspiratie opgedaan kunnen worden uit de aanpak van Azië. Beleid vraagt onderzoek Nederland zou dus bij de Aziatische trend kunnen aansluiten door in die Afrikaanse landen te handelen waar de kans op succes reëel is. Om die afweging te kunnen maken is veel meer kennis nodig. Door meer onderzoek te doen naar de lokale context in Afrika maakt Nederland een betere kans zijn invloed uit te oefenen op deze nieuwe wereldspeler. Ellis betoogt dan ook dat de ontwikkelingen in Afrika vragen om meer aandacht. Zijn visie van pragmatisch handelen op basis van eigenbelang wordt met open armen ontvangen bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ineke Duijvestijn, plaatsvervangend directeur van de directie Sub-Sahara Afrika, gaat nog een stap verder. Zij zou graag zien dat we onze bevindingen over Afrika vervolgens voorleggen aan Afrikanen zelf. Op die manier hebben we een goede kans om tot bruikbaar beleid te komen.

Zonder mondiale solidariteit komt corona als een boemerang bij ons terug

Door Marielle Bemelmans | 03 april 2020

In deze bijdrage legt Wemos-directeur Mariëlle Bemelmans uit waarom de Covid-19 crisis het belang van mondiale solidariteit blootlegt. ‘Het heeft geen zin om alleen de eigen zorg te verbeteren, en die elders te verwaarlozen – een virusuitbraak elders bereikt ons uiteindelijk toch in deze geglobaliseerde wereld. Zonder mondiale solidariteit, komt Corona als boemerang bij ons terug. ’

Lees artikel

Wat doet de corona-pandemie met de ontwikkelingssector?

Door Sarah Haaij | 31 maart 2020

Investeren in internettoegang, cursussen online aanbieden en digitaal collecteren – flexibiliteit en aanpassingsvermogen zitten in het DNA van de sector. Maar de angst voor een massale uitbraak in landen met een zwakke gezondheidszorg is groot. Vier ngo-directeuren vertellen over de impact van de crisis op hun werk.

Lees artikel

Corona in Afrika: ‘Als de lockdowns aanhouden, komen er hongersnoden’

Door Frank van Lierde | 30 maart 2020

Het Afrikaanse continent zet zich schrap voor corona. Veel landen kiezen meteen voor het zwaarste scenario: de lockdown. Wat moet er gebeuren om een ramp af te wenden? Wat kunnen ontwikkelingsorganisaties doen? Gesprek met Jos Dusseljee, de gezondheidsexpert van Cordaid. ‘Virussen die de wereld voor lange tijd kunnen bedreigen, moet je als wereldgemeenschap bestrijden, in elk land waar ze bestaan of uitbreken.’

Lees artikel
Scroll To Top