Door:
Siebrich Visser

24 juni 2011

Categorieën

Tags

De Somalische vrouwenactiviste Hibaaq Osman, sinds 2005 wonend in Cairo, was vorige week in Nederland. Osman staat in contact met vrouwenactivisten uit de hele Arabische regio. Zelf is zij onder andere hoofd van het platform Karama, een beweging voor beëindiging van geweld tegen vrouwen. In de huidige omwentelingen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika vecht zij met anderen voor volle participatie van vrouwen in de politieke hervormingen. ‘Een democratie waarin vijftig procent van de bevolking niet meedoet, is geen democratie maar hypocrisie’, aldus Osman. Tijdens Osman’s verblijf in Nederland sprak zij met allerlei mensen uit de sector en de politiek om te zorgen voor support vanuit Nederland, de Nederlandse regering en de Europese Unie voor politieke participatie van vrouwen in de actuele democratiseringsprocessen in de Arabische regio. Kortgeleden organiseerde ze in samenwerking met Hivos een bijeenkomst in Cairo waar plannen werden gemaakt om de emancipatie van vrouwen en hun politieke invloed in de Arabische regio te verbeteren. Hivos werkt als partner van Karama mee aan deze lobby en werkt aan versterking van lokale organisaties. Osman’s passie voor vrouwenrechten blijkt uit haar antwoord op de eerste vraag naar de huidige situatie in Cairo. ‘Het belangrijkste om te blijven onthouden is dat vrouwen vooraan stonden tijdens de revolutie in Egypte, maar ook in de rest van de regio; in Jemen, Syrië, Libië, overal. Vrouwen maakten hierin hun eigen beslissingen en wat dat betreft is er geen weg terug. Alle soorten vrouwen waren erbij tijdens de revoluties; vrouwen met kinderen, vrouwen zonder kinderen, rijk, arm, gesluierd en ongesluierd. Een groot deel van die vrouwen heeft veel opgegeven om mee te doen in de revoluties. Zij zullen hun gevecht niet zomaar weggooien. Zij verdienen dat ook hun rechten worden gerespecteerd.’ In de Huffington Post schreef je dat historisch gezien vrouwen meestal slecht werden vertegenwoordigd na revoluties. Hoe gaat dat nu in de Arabische regio? ‘Ik zag net een artikel uit Times Magazine ‘Thank you for the revolution, but go back home now’. Dat is typisch voor wat er bij vele revoluties  is gebeurd: vrouwen doen actief mee in de revolutie maar hebben vervolgens geen stem in de hervormingen. Regeringen hebben de neiging om óf een bepaalde hoeveelheid vrouwen toe te laten in het parlement, zonder dat zij echte macht krijgen, óf zij willen zich alleen richten op ‘het grotere plaatje’ van het landsbelang in plaats van in te gaan op ‘een detail’ als vrouwenzaken. Dan wordt gezegd dat aandacht voor vrouwen later komt. Dat láter, daar moeten we extreem voorzichtig mee zijn, ook nu in de Arabische regio. Het lijkt er soms op alsof vrouwen zich moeten schamen dat zij opkomen voor vrouwenrechten. Vele jonge, politiekbewuste vrouwen die meededen op het Tahrirplein zeiden dat ze daar niet stonden als ‘vrouw’, maar als ‘Egyptenaar’. Zij kijken inderdaad naar dat grotere plaatje van de samenleving en  komen niet uit de geschiedenis van de vrouwenbeweging. Hun geschiedenis begon op het Tahrirplein. Als je daarentegen de oudere generaties vrouwen spreekt krijg je vele verhalen over het zijn van een vrouw, over haar eerste keer naar de universiteit, over haar eerste baan of haar bestaan als alleenstaande moeder; verhalen waar vrouwen over de hele wereld zich in kunnen herkennen. Het is belangrijk dat het gat tussen deze generaties vrouwen gedicht wordt en dat zij elkaars activiteiten waarderen en van elkaar kunnen leren.’ Hoe kan ervoor gezorgd worden dat vrouwenrechten wél worden meegenomen bij de hervormingen? ‘Zoals Lenin zei “Sometimes decades pass and nothing happens; and then sometimes weeks pass and decades happen.” Er staat nú veel te gebeuren en daarom moeten we nu onze kansen grijpen en ervoor vechten dat rechten van vrouwen en daarmee volle participatie wordt gewaarborgd in een nieuwe grondwet. Daarbij is het cruciaal dat de juiste progressieve vrouwen en ook mannen met passie en kennis in het parlement komen. Zij die zich ook blijven beseffen waarom de revolutie plaatsvond. In Egypte zullen in september verkiezingen plaatsvinden. Daar hangt veel van af: Wie komt in het parlement? Wie steunt wel en wie steunt niet de rechten van vrouwen? Quota voor een minimum aantal vrouwen in het parlement zijn van groot belang om participatie zeker te stellen. We kunnen er niet gewoon van uit gaan dat politieke partijen vrouwen naar voren zullen schuiven. Tot nog toe hebben maar weinigen vrouwen toegelaten tot leidende posities. ’ Je staat in contact met activisten uit de hele regio. Wat zijn belangrijke verschillen tussen landen voor de kansen van vrouwen? ‘Er zijn absoluut vele verschillen tussen landen als Libië, Syrië, Egypte en Tunesië. In Egypte is altijd een breed maatschappelijk middenveld actief geweest op het gebied van mensenrechten en vrouwenrechten. Zij streden altijd in openheid, ook al maakten vele wetten het hen moeilijk. Die openheid is nu een voordeel. In Syrië daarentegen waren organisaties niet eens geregistreerd, zij werkten in het geheim. En in Libië, mijn God, in Libië bestond überhaupt geen maatschappelijk middenveld. In Tunesië is het maatschappelijk middenveld net als in Egypte goed georganiseerd. In tegenstelling tot in Egypte staat het in Tunesië niet eens ter discussie of vrouwen de helft van het parlement moeten uitmaken. In Egypte is dat nog wel een gevecht.’ Zijn er niet ook risico’s, zoals een regering die de situatie voor vrouwen juist slechter maakt? ‘Democratie opent deuren voor allerlei soorten mensen; voor idioten, voor slimme mensen, voor extremisten. Er zijn kansen voor verschillende groepen. Nadat het regime tot val is gebracht moeten we geloven in die kansen. We kunnen niet in angst leven, we moeten positief zijn.’ Je schreef dat Westerse media onterecht verrast zijn dat vrouwen en mannen zij aan zij stonden op het Tahrirplein. Waarom zijn zij zo verrast? ‘Het verrast ze dat er een Arabische lente komt in plaats van bommen of andere ellende uit deze regio. Vele westerse media weten niet wat te schrijven, ze wachten nog steeds op een ramp. Ik geloof daar niet in. De revoluties in de Arabische landen zijn niet anders dan andere revoluties. Sommigen discussiëren, ‘is het wel een revolutie?’ Maar het maakt niet uit, de mensen op het Tahrirplein noemen het een revolutie, dat is de realiteit. Zij hebben het héle systeem in 18 dagen omver geworpen. We moeten ons nu concentreren op de geweldige dingen die gebeuren en de kansen die er zijn. Niemand zegt dat het ‘smooth’ zal gaan. Er zullen bommen vallen en er zullen turbulente tijden zijn. Maar er gebeurt iets.’

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel