In het LUX te Nijmegen stond afgelopen dinsdag  ‘rechts ontwikkelingsbeleid’ centraal. Wat is dat eigenlijk en hoe doe je dat? Vanuit wetenschappelijke, politieke en non-gouvernementele invalshoeken werd het nieuwe beleid van Ben Knapen onder de loep genomen en overwegend hartelijk ontvangen. Bij dit IS LIVE debat waren opnieuw niet de minsten aanwezig om te praten over de actuele omslag naar ‘rechts ontwikkelingsbeleid’. Criticaster, columnist, publicist, historicus en oud- VVD woordvoerder voor ontwikkelingssamenwerking, Arend-Jan Boekestijn, was terug van weg geweest. Naast hem nam schrijfster van onder andere ‘De Crisiskaravaan’, Linda Polman, plaats, evenals de directeur van de NGO Woord en Daad, Jan Lock. Tot slot was er ook ‘the middleman’: Han de Groot van het meer onbekende UTZCertified. Kritische vragen werden gesteld door Lau Schulpen, docent/onderzoeker bij CIDIN en de gespreksleider van de avond. Een felle discussie tussen de overwegend gelijkgestemde kandidaten kwam er niet deze avond niet. Eindelijk wordt er geschrapt Arend-Jan Boekestijn beklimt als eerste het podium om te reageren op de Kamerbrief van staatssecretaris Ben Knapen. Hij vindt het erg positief om te horen dat er nu eindelijk wordt geschrapt in het aantal landen. Het grote aantal donorlanden is iets wat Boekestijn naar eigen zeggen nooit begrepen heeft. Het beste kan er volgens hem worden geïnvesteerd in die landen die in de ‘tipping zone’ verkeren, zoals Ghana. Daarnaast kan Boekesteijn zich ook vinden in de inzet op ‘waar wij goed in zijn’ zoals water en internationale rechtsorde. Het is duidelijk dat het beleid van Knapen goed in de smaak valt bij Boekesteijn. ‘Ik heb de Tweede Kamer op een ongelukkige manier verlaten en had dan ook nooit gedacht dat, wanneer ik een boek zou schrijven, deze gelezen zou worden. Laat staan dat hetgeen waar ik in mijn boek voor pleit, ook uitgevoerd zou gaan worden. Ik vind dat het debat dat nu gaande is, een hele welkome is.’ Knapen’s beleid: rechtse maakbaarheid of doelmatigheid? Jan Lock, directeur van Woord en Daad, is de tweede gast. Volgens Lock is de insteek van het gehele debat nog altijd de verkeerde. ‘Eén ding begrijp ik niet: in de jaren ’90 zijn we er toch achter gekomen dat de maakbaarheid van ontwikkelingssamenwerking niet mogelijk is? Dat er dus kritiek komt door het faillissement van maakbaarheid zou logisch zijn. We kunnen dan ook beter vragen stellen dan praten over verandering. Dat is een beter paradigma. De verandering is nu dat we gaan naar een rechtse maakbaarheid als uitgangspunt. Maar ontwikkeling komt vanuit mensen zelf.’ Jan Lock stelt niet alleen filosofische vragen, maar meent ook dat de lijntjes met de volgens hem ‘traditionele sectoren’ worden doorgeknipt nu er wordt gepleit voor het bedrijfsleven. ‘We schieten van het ene uiterste, de sociale sectoren, naar het andere, de private sector. Als we dit zo aanpakken is deze richting op een zelfde wijze na 5 jaar failliet.’ De angst van Lock wordt verder niet opgepakt. Linda Polman, schrijfster van de Crisiskaravaan, spreekt juist van doelmatigheid. Net als Arend-Jan Boekestijn zegt zij dat die doelmatigheid haar belangrijkste uitgangspunt is in plaats zich rechts of links te positioneren. De Kamerbrief ontvangt ook zij positief. ‘Ben Knapen rationaliseert, durft te denken en te spreken.’ Coherentie beschouwt Polman als essentieel voor een goede uitvoering van het beleid. Niet alleen tussen sectoren maar vooral ook tussen de programma’s van uiteenlopende donoren. In Haïti is volgens Polman een goede aftrap gemaakt: 54 regeringsdonoren hielden samen een conferentie waar afspraken en doelstellingen werden geformuleerd. ‘Helaas heeft niemand zich hier uiteindelijk nog aan gehouden,’ aldus Polman. ‘Dit geldt ook voor ontwikkelingssamenwerking, ook daar ontbreekt het gemeenschappelijke doel. Het zijn allemaal organisaties met hun eigen projectjes.’ De productie verduurzamen Met de komende korting op MFS staan NGO’s onder druk. Jan Lock gaf aan hier met Woord en Daad slechts een daling van 2% in het budget van op te merken. Dit komt omdat deze organisatie slechts voor 20% afhankelijk is van overheidsinkomsten. Een organisatie die ook vooroploopt in de ‘nieuwe trend’ van minder afhankelijk te zijn van overheidssubsidies en zich beweegt als de door Michel Groenenstijn beoogde ‘middleman’, is UTZcertified. De in het gezelschap relatief onbekende partij keert certificaten uit voor eerlijke, duurzame handel en zit om tafel met zowel Sara Lee als Afrikaanse boeren. Han de Groot, is blij te zien dat Knapen zich richt op het bedrijfsleven en het begeleiden daarvan. ‘Dit is niet nieuw, maar het gaat er om dat we uitgaan van de kracht van mensen. Daarnaast is het niet alleen filantropisch maar is het ook in ons eigen belang. Er moet worden gelet op het verduurzamen van productie. Zowel de producent, de boer als de consument heeft niets aan uitputting van grote oppervlakten land.’ Het advies wat De Groot aan de sector geeft: ‘Focus op de handelsstromen en beïnvloedt die. Kijk waar de actie is en sluit aan bij deze ontwikkeling. Op deze manier is er ook geen sprake meer van geldgebrek bij organisaties.’ Beluister hier nog fragmenten van ISlive 1

Opinie: ‘Brief minister Kaag over maatschappelijk middenveld: analytisch zwak en weinig ambitieus’

Door Fons van der Velden | 09 juli 2019

Het is een groot goed dat de Nederlandse overheid zoveel fondsen ter beschikking stelt voor de versterking van maatschappelijke organisaties en maatschappelijk middenveld, schrijft Fons van der Velden in deze opiniebijdrage naar aanleiding van de kamerbrief van minister Kaag. Maar hij vindt de brief analytisch zwak en van weinig ambitie getuigen. Wat had beter gekund?

Lees artikel

Tip 3 aan Kaag: ‘Lever in op je privilege en geef zuidelijke organisaties meer inspraak bij het bepalen van prioriteiten’

Door Lizan Nijkrake | 08 juli 2019

Minister Kaag werkt hard aan een nieuw subsidiekader voor het maatschappelijk middenveld. Ze wil meer eigenaarschap geven aan zuidelijke ngo’s om hen meer legitimiteit te geven, en ziet daarbij een andere rol voor Nederlandse organisaties. Vice Versa vroeg vier zuidelijke organisaties hoe zij dit zien. Wat is hun gouden tip voor onze minister? Met vandaag Carla López Cabrera, directeur van Fondo Centroamericano de Mujeres (FCAM) in Nicaragua, een feministisch fonds dat lokale vrouwenrechtenbewegingen in Centraal Amerika steunt.

Lees artikel

Shifting fundamental power issues in funding relationships

Door Evelijne Bruning Ruerd Ruben en Lau Schulpen | 02 juli 2019

This article claims that the current aid architecture favours clientilism, dependency and short-term projects. The authors Evelijne Bruning (The Hunger Project) Ruerd Ruben (Wageningen University & Research) and Lau Schulpen (Radboud University Nijmegen) are suggesting four possible ways to overcome this in order to shift power closer to the ground.

Lees artikel