Wetenschapper Wiet Janssen heeft geen hoge verwachtingen van de kamerbrief van Ben Knapen. Hij heeft nog nog geen enkele visie van het kabinet kunnen ontdekken in het regeerakkoord.  Hoewel het kabinet zegt keuzes te gaan maken, doet het dat juist niét. Wat betreft de visie van het huidige kabinet op ontwikkelingssamenwerking, die heb ik nog niet kunnen ontdekken. Er worden geen duidelijke keuzes gemaakt, noch ten aanzien van doelen, noch ten aanzien van de processen die daar naar zouden moeten leiden. In het regeerakkoord wordt wel geroepen dat er meer ruimte moet komen voor de rol van Nederlandse bedrijven, maar vervolgens wordt er ook nog eens een uitgebreid palet van andere doelen en activiteiten opgelepeld. Met enige moeite zijn in die brei enkele einddoelen te onderscheiden: zelfredzaamheid van ontwikkelingslanden, economische groei, en het bereiken van de Millennium Development Goals. Hoe moet dat worden gerealiseerd? Welnu, door de ontwikkeling van de private sector, vermindering van het aantal partnerlanden en sectoren, en geen begrotingssteun meer in geval van corruptie, schending van mensenrechten en onvoldoende good governance. En dan moet het dus plotseling allemaal beter gaan. Er worden ook een aantal activiteiten en randvoorwaarden genoemd. Die omvatten meer mogelijkheden voor het (Nederlandse) bedrijfsleven, investeringen, handelsbevordering, focus op watermanagement, landbouw, maatschappelijk middenveld, veiligheid, klimaat, gezondheidszorg, energie, water, en de inzet van Nederlandse expertise. Zelfde rijtje als altijd In feite worden dus alle doelen die in de vorige kabinetsperiodes zijn ondersteund weer van stal gehaald. Er is helemaal geen sprake van ‘minder sectoren’, het is precies hetzelfde rijtje als altijd. Het enige verschil is de intentie om meer over te laten aan bedrijven, maar onduidelijk is wat die dan moeten gaan doen om al die doelen te bereiken. Ook wordt aangegeven dat meer zal worden gedaan aan economische ontwikkeling, maar ook wat dat aangaat is het volkomen onduidelijk hoe dat dan zou moeten. Het ligt ook absoluut niet voor de hand. Afrika is voor veel bedrijven niet interessant omdat het prijsniveau er veel te hoog is. Voorbeelden van het prijsniveau (t.o.v. de VS) in Zuid en Oost Azië: Vietnam 0,33, Bangladesh 0,36, Cambodja 0,34, India 0,35. In Afrika is het anderhalf maal hoger, b.v. Liberia 0,55, Democratische Rep. Congo 0,54, Kenya 0,47, Benin 0,48, Centraal Afrikaanse Rep. 0,56. Als een bedrijf moet kiezen of het spijkerbroeken wil produceren in D.R. Congo of in Bangladesh, dan is die keuze natuurlijk gauw gemaakt: Bangladesh is meer dan anderhalf maal goedkoper. Arbeidsintensieve landbouw en industrie (textiel, gereedschappen) komt daarom in Afrika niet van de grond. Top-down besluitvormingscultuur Ook de versterking van het maatschappelijk middenveld zit weer in het pakket. Maar de maatschappij in een ontwikkelingsland veranderen vanuit Nederland, dat lukt echt niet. Vooral in Afrika is er sprake van een top-down besluitvormingscultuur. En, net als de corruptie, verandert die pas als de welvaart fors toeneemt. En die welvaart in Afrika groeit niet zo erg. Tussen ongeveer 1995 en 2005 waren er in Afrika hoge groeicijfers. Maar in 2008 kwam de Wereld Bank met een correctie (zie de World Bank Development Indicators 2008) en toen bleek Afrika plotseling 20% armer te zijn dan gedacht. Dus helemaal geen sterke groei. Die zogenaamde groei was gebaseerd op de gegevens die die landen zelf hadden verstrekt. Onafhankelijke deskundigen kwamen vervolgens tot heel andere conclusies. En zolang Afrika stagneert is er ook weinig hoop op verandering van de sociale cultuur. De macht blijft geconcentreerd bij een klein groepje en daar kun je met ontwikkelingshulp echt helemaal niets aan doen. Stoppen met begrotingssteun Ook de aankondiging dat geen begrotingssteun meer wordt gegeven als sprake is van corruptie is natuurlijk zot. Kijk naar de cijfers van Transparency International, en je ziet meteen dat dan nog maar een of twee ontwikkelingslanden in aanmerking komen voor begrotingssteun. Zeg dan gewoon: we stoppen met begrotingssteun. Daar ben ik trouwens ook vóór. Volgens mij is in het regeerakkoord ten gerieve van de VVD dat verhaal over de rol van de bedrijven er in gezet, en voor het CDA al die doelen en activiteiten die er altijd al in stonden. Een visie met betrekking tot de wijze waarop ontwikkeling tot stand zou moeten komen ontbreekt.

De erfenis van vier bevlogen vrouwelijke ministers

Door Paul Hoebink | 07 juli 2020

Vier vrouwelijke ministers van Ontwikkelingssamenwerking sloegen eind vorige eeuw de handen ineen met de ‘Utstein-4’. De Nederlandse Eveline Herfkens was een van hen. Wat hebben zij samen bereikt? Herfkens’ long time partner in life and work poogt in zijn nieuwste boek de balans op te maken, maar raakt verstrikt in de feiten.

Lees artikel

‘Opgeven is erger dan verliezen’

Door Marc Broere | 29 juni 2020

Carolyne Ndalilah, directeur van de spraakmakende Keniaanse jongerenorganisatie TYSA, helpt jongeren zichzelf én de uitdagingen van hun gemeenschap te leren kennen. ‘Wat onze samenleving nodig heeft, zijn jongeren die voorbij de dag van morgen denken; die het als een uitdaging zien het onmogelijke uit te proberen.’

Lees artikel

In coronatijd schiet de noodhulpsector terug in oude reflexen

Door Sarah Haaij | 18 juni 2020

Noodhulp moet effectiever en meer lokaal worden georganiseerd, sprak de internationale gemeenschap in 2016 af. Voortaan zou een kwart van het hulpgeld zo direct mogelijk naar lokale partners gaan. De kloof met de praktijk is ‘schokkend’: o,1 procent van het corona-noodhulpgeld gaat rechtstreeks naar lokale ngo’s, voor wie inspraak en toegang tot fondsen tijdens de pandemie nog moeilijker lijkt te worden.

Lees artikel