De MFS-2 bekendmaking heeft veel stof doen opwaaien onder de betrokken organisaties. Ook binnen de Tweede Kamer houden de uitslag en de komende bezuinigingsplannen de gemoederen bezig. Vice Versa sprak met drie woordvoerders van ontwikkelingssamenwerking: Sjoera Dikkers (PvdA), Arjan El Fassed (GroenLinks) en Kathleen Ferrier (CDA). De eerste reactie van de woordvoerders zette de toon voor het gesprek dat Vice Versa had. Sjoera Dikkers vindt de MFS-2 uitslag van afgelopen maandag ‘een beetje dubbel’. Ze benadrukt, net als de andere woordvoerders, het goede van de nieuwe alliantievormen en hiermee de samenwerking tussen de organisaties. Volgens Dikkers is het feit dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt en dat het logisch is dat diegene die niet aan de opdracht hebben voldaan afvallen. Toch laat zij doorschemeren dat de beoordeling niet inhoudelijk is gebaseerd: ‘De beoordelingscommissie heeft goed werk gedaan maar wat er eigenlijk is gebeurd is dat er is gekeken naar hoe goed de organisaties een invulopdracht kunnen maken en op die manier aan de eisen voldoen.’ Arjan el Fassed benadrukt naast de voordelen van het aanvragen in allianties en het zo tegengaan van versnippering ook op het gebrek van thema’s als klimaatverandering en milieu in de MFS-2 toekenning. ‘GroenLinks heeft vorig jaar al een motie ingediend om meer aandacht te generen binnen ontwikkelingssamenwerking voor de thematiek van klimaat, duurzaamheid en milieu. Van dat thema zie ik weinig terug als je naar de lijst kijkt. Wat ook opvalt is dat het toch de bekende organisaties zijn die goed hebben gescoord en dat vernieuwing, in de zin van nieuwe spelers, toch lastig lijkt. Jonge organisaties zijn wel onderdeel van allianties maar penvoerders zijn meestal de bekende grotere organisaties.’ En wat vindt Kathleen Ferrier? ‘Laat ik voorop stellen dat het CDA het maatschappelijk middenveld heel erg belangrijk vindt. Dit kanaal is van grote toegevoegde waarde binnen dit ontwikkelingsbeleid. Voormalig minister Koenders wilde het maatschappelijk middenveld verstatelijken, er onderaannemers van het ministerie van maken. Dat heeft de Kamer voorkomen. Belangrijk is dat er structureel minder geld beschikbaar is. Deze pijn valt overal en dus ook bij MFS organisaties. Dit zal problemen geven in de organisaties, maar aan de andere kant is dit een prikkeling om juist het maatschappelijk middenveld te betrekken. Maatschappelijke organisatie mogen zeker subsidies ontvangen, maar moeten er niet te afhankelijk van worden.’ Maatschappelijk draagvlak, maatschappelijke steun Over het belang van maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking wordt niet getwist. Verschil van mening bestaat er wel over betrekken van het maatschappelijk middenveld bij de organisaties in het opvullen van de bezuinigingen. Volgens Dikkers is dit makkelijker gezegd dan gedaan. ‘Momenteel zijn er veel slechte verhalen en het imago van ontwikkelingssamenwerking is niet best. Het maakt dat de burger de hele sector in een veel negatiever daglicht plaatst. Ik kan me dit ook wel voorstellen. Allemaal irriteren we ons aan de beeldvorming van hongerbuikjes in Afrika. Ik vind dat deze beeldvorming niet past bij de realiteit. Ik ben het eens met staatssecretaris Knapen dat de organisaties er goed aan doen maatschappelijk draagvlak te creëren, maar als ik kijk naar de huidige situatie in Nederland dan wil ik hem erop wijzen  dat maatschappelijk draagvlak nog geen inkomsten vanuit het maatschappelijk middenveld hoeft te gaan betekenen’, aldus de PvdA woordvoerster van ontwikkelingssamenwerking. Ferrier is er van overtuigd dat draagvlakversterking en inkomsten generen middels het maatschappelijk middenveld hand in hand zullen gaan. ‘Dit zijn niet noodzakelijkerwijze twee andere dingen. Zeker in Nederland geldt dat als een organisatie kan overtuigen dat het goed en noodzakelijk werk doet,  het maatschappelijk middenveld dat financieel zal ondersteunen.’ De bezuinigingsonzekerheid De MFS-2 toezeggingen die gedaan zijn vallen nog onder het begrotingsvoorbehoud. Dit betekent dat medio december kan blijken dat er nog eens 12,5% op ontwikkelingssamenwerking zal worden gekort. De normering van 0,8% van het Bruto Nationaal Product zal worden teruggebracht naar 0,7%. Waar CDA’er Ferrier de uitkomsten met betrekking tot de bezuinigingen nog niet kan voorspellen, verwacht Dikkers dat Knapen nog flinke bezuinigingen zal willen doorvoeren. El Fassed, denkt dat de gevreesde situatie nu werkelijkheid zal kunnen worden. Dikkers: ‘Ik vrees dat staatssecretaris Knapen in de volgende ronde komt met nog een flinke klap bezuinigingen. Via de Kamer zal dit eventueel gerepareerd kunnen gaan worden. Wat we zien en dit zal ook weer voor de bezuinigingen gelden, is dat ontwikkelingssamenwerking door staatssecretaris Knapen meer in termen van ability (vermogen) dan als een asset (aanwinst) worden benaderd.’ Daarnaast benadrukt zij dat de bezuinigingen niet zullen gaan betekenen dat projecten zomaar zullen ophouden,  maar dat partnerorganisaties nieuwe financiering zullen vinden. ‘Hoe groot we als Nederlandse donor ook zijn, wij zijn niet de enige.’ Arjan el Fassed verwacht imagoschade voor Nederland binnen ontwikkelingssamenwerking: ‘De 0,7% normering waar we nu naar toe werken is niet het grootste probleem. Het probleem is dat er steeds meer onder dit budget zal vallen, zoals vredesmissies.  Uiteindelijk zal er dus nog veel minder voor ontwikkelingssamenwerking beschikbaar zijn. Op mondiaal en Europees niveau, in verschillende organisaties als bijvoorbeeld de Verenigde Naties, waren wij vooraanstaand. We scoorden altijd hoog, bijvoorbeeld op humanitaire hulp. Nu verliezen wij niet alleen aan invloed binnen internationale samenwerking, maar geven we ook een signaal af dat het wel oké is om onder de 0,8% te gaan zitten en dat er nog wel wat af kan. Dit terwijl dit percentage gebaseerd is op het Bruto Nationaal Product en meevliegt met onze economie. Hebben we meer te besteden geven we meer, maar in het geval dat er minder voor handen is geven we ook automatisch minder.’ Ook verwacht El Fassed meer problemen voor de (partner) organisaties. ‘Voorspelbaarheid is erg belangrijk binnen ontwikkelingssamenwerking. Voor organisaties hier maar ook voor de partners in de desbetreffende landen. Als Nederlandse NGOs nu pas in december de uitkomst weten van de begroting en zij moeten in januari een nieuw beleid hebben geformuleerd, dan is dit veel te kort dag. Je maakt dit niet binnen één dag. Al met al zal dit alles voor veel vertraging zorgen.’ Weinig onderbouwd De huidige bezuinigingen zijn weinig onderbouwd volgens El Fassed: ‘Wat je bij veel begrotingen ziet is dat er niet wordt gekeken naar het te voeren beleid. Je mag best keuzes maken als het onderliggende beleid maar goed is. Nu lijkt het er op dat men met de nieuwe bezuiniging voor de makkelijkste weg gaat kiezen. Snel en veel bezuinigen op onderdelen waar men snel van af kan. Met de bezuinigingen komt men uit daar waar het gemakkelijk weg te halen is. De Afrikanen zullen niet op de hoek van de straat van zich laten horen en het milieu zegt ook niet veel terug.’ Er zullen nog veel vragen moeten worden beantwoord. ‘Op dit moment is het beleid met betrekking tot ontwikkelingssamenwerking zo overhaast. Het zijn kortzichtige stappen die er worden genomen zonder een goed overzicht te hebben. Over het WRR-rapport is nog niet gedebatteerd, maar het staat al wel genoemd in het nieuwe regeerakkoord,’ zo benadrukt El Fassed. Ook buiten ontwikkelingshulp ziet GroenLinks woordvoerder de situatie verslechteren: ‘Uiteindelijk is het buiten ontwikkelingshulp ook de coherentie waar ik mij ernstige zorgen om maak. Dit onderdeel is niet meer te vinden binnen de huidige ministerraad. We hebben geen minister meer maar een staatsecretaris zonder plek voor coherentie in de ministerraad. Zo wordt het met de ene hand geven en met de andere weer binnenhalen. Juist op politiek niveau zijn er stappen te zetten.’ Of de zorgen gegrond gaan blijken en over de hoedanigheid van de te komen bezuinigingen daar kan Kathleen Ferrier, als coalitielid, helaas nog geen uitspraken over doen. ‘Hoe de bezuinigingen in december gaan zijn weet ik niet. Dit zal onder andere afhangen van de vooruitzichten met betrekking tot de economie. Dit valt nog niet direct te formuleren. Helaas hebben we geen glazen bol.’

Richt je niet alleen op laaghangend fruit

Door Marc Broere | 30 juli 2020

In zijn hoofdredactioneel commentaar in de nieuwe Vice Versa doet Marc Broere een oproep aan ontwikkelingsorganisaties om een extra mijl te lopen om ook de meest gemarginaliseerden in te sluiten in hun projecten. Onderzoeker Anika Altaf laat zien dat het kan.

Lees artikel

Column Eva Nakato: Van nadeel tot voordeel

Door Eva Nakato | 27 juli 2020

Wat vroeger in je leven als ‘ongepast’ werd gezien door je omgeving, blijkt vaak de sleutel tot succes in je latere leven te zijn. Ook voor onze columniste Eva Nakato. Vroeger werd ze soms gepest om haar zware stem, nu wordt ze juist hiervoor uitgekozen voor het spreken in het openbaar en het inspreken van teksten.

Lees artikel

De Utstein coalitie voegde de daad bij het woord

Door Ron Keller | 20 juli 2020

Er is geen enkel samenwerkingsverband geweest dat zo uniek en invloedrijk was als de Utstein coalitie (U4) van vier vrouwelijke ministers voor ontwikkelingssamenwerking, waaronder de Nederlandse Eveline Herfkens. Dat schrijft oud-topambtenaar Ron Keller als reactie op de recensie die Paul Hoebink schreef over een recentelijk verschenen boek over de U4.

Lees artikel