De oorlog van ISIS  2015-12-01 om 13.07.22RECENSIE – Het boek De oorlog van ISIS van Judit Neurink beschrijft de geschiedenis van IS, iets wat onder de stortvloed van verhalen in alle media vaak verloren gaat. Na de aanslagen in Parijs en de noodtoestand in Brussel puilen de kranten uit met berichten over IS. Hun doeleinden, hun strategie, hun religieuze utopie, hun aantrekkingskracht op jongeren, enzovoorts enzovoorts. Gezien de overvloed aan informatie vroeg ik mij af of een recensie van het boek van Judit Neurink De oorlog van ISIS daar nog veel aan toe te voegen heeft. Journalist Neurik die zich ook vandaag nog midden in het strijdgewoel begeeft, is vaste correspondent in Irak voor Trouw en De Standaard. Begin 2015 kwam haar boek uit en behalve algemene beschouwingen over het karakter van IS, waarover we thans dagelijks kunnen lezen, beschrijft zij gedetailleerd de ontstaansgeschiedenis van deze terroristische beweging . Omdat dit begin en de, vaak toevallige, omstandigheden waaronder IS kon uitgroeien vaak verloren zijn gegaan onder de stortvloed van verhalen in alle media, leek het mij toch een goede zaak om vooral het historische deel van haar boek te bespreken. Toen ik, zo begint Judit Neurik, in 2003 het stadje Byara bezocht was het net bevrijd uit de handen van de moslimgroep Ansar-al Islam, een jihadistische groep die nauwe banden onderhield met Al Qaida. Vanwege de relatie met Al Qaida werd Ansar bij de inval in Irak in 2003 het eerste bombardementsdoel van de VS. Door de invasie in Irak en daarmee de val van Saddam Hoessein  verloor de soennitische minderheid haar macht. De door Saddam onderdrukte sjiieten, 60 procent van de bevolking, zagen hun kans en zonnen op wraak. De eerder naar Iran gevluchte sjiieten zochten contact met hun Irakese broeders en hoopten dat hun droom, de vestiging van een sjiitische staat zoals in Iran, in vervulling zou gaan. Tijdens de dictatuur van Saddam hadden zowel sjiitische als soennitische radicale strijdgroepen zich bewapend. Over en weer werden ‘verdachte’ burgers opgepakt, mishandeld of ontvoerd en tegen hoge losgelden weer vrij gelaten. Geleidelijk aan was, zo signaleert Neurik, geloofsijver veranderd in banditisme en in dit criminele klimaat kwam een man naar voren die een belangrijke rol zou spelen bij het ontstaan van IS. Abu Musab was een boef uit Jordanië die zich in de gevangenis had bekeerd tot de radicale islam. Na zijn vrijlating had hij in Jordanië geprobeerd een islamitische staat op te richten maar dat was mislukt. Hij week uit naar Afghanistan waar hij in de jaren negentig Bin Laden ontmoette. Vanaf begin 2001 kwam Abu Musab regelmatig in Irak waar hij, nog voor de val van Hoessein, een netwerk van radicale moslims opzette. Na de aanval van Al Qaida op 11 september 2001 in New York hield de Jordanese boef rekening met een VS-invasie en met geld van Bin Laden haalde hij moslimstrijders naar Irak en zette een netwerk op van schuilplekken en wapenopslagplaatsen. Zijn doel: Amerikaanse troepen verjagen, de daarna ontstane Irakese regering omver werpen en vervolgens een islamitische staat vestigen. Met of tegen de sjiieten In opdracht van en met geld van Bin Laden pleegde Abu Musab een reeks aanslagen op Amerikaanse troepen maar zijn eigenlijke doel was het vernietigen van de sjiitische gemeenschap. Hij noemde hen ‘het grootste kwaad van de mensheid’ en daarin verschilde hij van mening met Bin Laden. Voor Bin Laden werd de islam aangevallen door westerse mogendheden en, ondanks dat hij zelf soenniet was, achtte hij samenwerking met de sjiieten noodzakelijk. In 2006 vond Abu Musab de dood door een gericht bombardement door de Amerikanen. De Amerikanen hadden in de voorgaande jaren de jacht geopend op jihadstrijders: honderden werden opgepakt en gedood. In deze jacht werden ze ondersteund door de Sahwa, een door Amerika in het leven geroepen organisatie, van soennieten  die zich keerden tegen de jihad. Leden van de Sahwa, de Beweging van de Dageraad, ontvingen een geweer en een salaris. Op haar hoogtepunt telde de beweging meer dan honderdduizend mannen. Na de dood van Abu Musab stelde Bin Laden een nieuwe leider aan voor Irak, Baghsadi. Een academische gevormd man, dichter en afkomstig uit een religieuze familie van predikers. De jacht van Amerika samen met de soennieten van Sahwa was echter zo succesvol dat Baghsadi de ISI (Islamitische Staat in Irak) alleen in het geheim verder kon opbouwen: voor de openlijke strijd waren er nog maar weinig mogelijkheden in Irak. Daarom verplaatste hij de strijd naar Syrië waar in 2011 de bevolking in opstand was gekomen tegen dictatuur van Assad. ISI werd ISIS (Islamitische Staat in Irak en Syrië). De opstand in Syrië was oorspronkelijk een seculier verzet van burgers maar door de onderlinge verschillen tussen groepen ontstond een machtsvacuüm waar ISIS gebruik van maakte. Met succes konden zij zich opstellen als de vertegenwoordiger van de onderdrukte soennitische meerderheid in Syrië.  De strijd in Syrië trok, zo schrijft Neurik, twaalfduizend militante moslims waarvan drieduizend uit het Westen die tegen Sadat of voor ISIS gingen vechten. Nieuwe kansen voor ISIS  in Irak Leken de kansen in Irak na de succesvolle bestrijding door Amerika verkeken, door een aantal Amerikaanse misrekeningen en de machtsaanspraken van Iraakse sjiieten kreeg ISIS weer voet aan de grond. Amerika probeerde in Irak een democratisch bestuur achter te laten. De VS dacht in Nouri al Maliki een man gevonden te hebben die de eenheid in Irak zou herstellen. De Amerikaanse droom was een democratische verkiezing gevolgd door een parlement waarin soennieten, sjiieten en koerden een plaats zouden krijgen. Bij deze poging tot democratie speelde Maliki een kwalijke rol. Hij was een man vervuld van haat tegen Hoessein en tegen iedereen die ooit met deze dictator had samen gewerkt. Zijn doel was een sjiitische staat en met dat doel voor ogen trok hij steeds meer macht naar zich toe. Ook de uitslag van verkiezingen van 2010 waarbij soennieten veel zetels wonnen, werd door hem genegeerd en weg gemanipuleerd. Zoals Saddam Hoessein met zijn minderheidsregering van soennieten ooit de sjiieten had onderdrukt, zo onderdrukte Maliki op zijn beurt met zijn sjiitische minderheidsregering de Irakese soennieten.  Soennieten ergerde zich ook aan het feit dat Maliki onder druk van Iran de kant van de Syrische dictator Sadat koos. Zowel in Syrië als in Irak werden nu de soennieten onderdrukt. In Irak door een sjiitische minderheidsregering, in Syrië door een aan het sjiitische geloof  verwante, minderheidsregering van Alawieten. In haar propaganda kon ISIS zich nu opwerpen als de beschermer van alle onderdrukten en in 2014 kwamen zij terug in Irak en veroverde zij de steden Falluja en Ramadi. Daarbij vielen honderden doden en duizenden mensen vluchtten. ISIS kon nu IS (Islamitische Staat) worden: een staat die in de ogen van de jihadisten zich zou moeten uitbreiden tot de gehele islamitische wereld. Het boek van Judit Neurink eindigt in december 2014. De soennitische bevolking wordt nog steeds onderdrukt, hetzij door de machtswellustige minderheidsregeringen hetzij door IS. Hoe het zich verder heeft ontwikkeld kunnen we thans dagelijks in de krant lezen. Judit Neurik schrijft vanuit haar standplaats Irak nog regelmatig over de nieuwste ontwikkelingen in Trouw en in oktober van dit jaar verscheen van haar hand opnieuw een boek over IS, deze keer over de situatie van de vrouwen in het kalifaat. Deze recensie verscheen eerder op www.ravage-webzine.nl.

Razernij om Trump, stilte over Bolkestein?

Door Ayaan Abukar | 16 januari 2018

In het NRC Handelsblad van 10 januari deed VVD-coryfee Frits Bolkestein de opmerkelijke oproep om immigratie af te remmen door te investeren in geboortebeperking. Ayaan Abukar stelt er de feiten tegenover en legt de hypocrisie van het Nederlandse debat bloot.

Lees artikel

New York sleept olie-industrie voor de rechter wegens klimaatverandering: begin van een wereldwijde trend?

Door Dominique van de Kamp | 12 januari 2018

De stad New York spant een rechtszaak aan tegen Shell, BP, Exxon Mobil, Chevron en ConocoPhilips voor hun bijdrage aan de opwarming van de aarde. Is dit het begin van een nieuwe trend?

Lees artikel

Save the date: Het Grote Palmoliedebat

Door Vice Versa | 08 januari 2018

Je ziet of proeft het niet, maar het is overal. Het zit in onze hazelnootpasta, in onze shampoo en steeds vaker ook in onze benzinetank. Het wordt verwerkt in onze voeding, cosmetica en biobrandstoffen. We hebben het hier over palmolie. Grote stukken regenwoud worden omgehakt om plaats te maken voor de productie van palmolie. Waarom? Palmolie is een supergewas: grote opbrengst, lage kosten.

Lees artikel