Door: Vice Versa
18 mei 2018

Tags

De nieuwe internationale richtlijnen voor seksuele educatie van UNESCO zijn een grote stap vooruit, schrijft Doortje Braeken, seksuele gezondheidsexpert, in deze bijdrage. We hebben alleen nog een lange weg te gaan voordat plezier hebben in seks evenveel aandacht krijgt als de negatieve kanten zoals risicogedrag, seksueel geweld en andere duistere spelonken van seks en seksualiteit. 

Door Doortje Braeken

Onlangs bracht UNESCO de tweede versie van de ‘International Technical Guidance on Sexuality Education’ uit. Deze richtlijnen geven wereldwijd advies aan Ministeries van Onderwijs hoe zij op nationaal niveau hun seksuele educatie op scholen (en daarbuiten) kunnen inrichten. Er is aandacht voor hoe je met verschillende leeftijdsgroepen thema’s als relaties, reproductieve en seksuele gezondheid, HIV/AIDS en anticonceptie kunt bespreken. Ook bevatten de richtlijnen de nieuwste onderzoeken naar het seksuele gezondheidsgedrag van jongeren en studies die de effectiviteit van seksuele educatie beschrijven.

Ik ben positief over de stappen die UNESCO wereldwijd heeft gezet, maar zie ook een aantal lacunes, samengevat in twee woorden: abortus en erotiek. Daarom roep ik alle professionals die met jongeren en seksualiteit werken op, om kritisch mee te denken hoe we deze onderwerpen wél bespreekbaar maken.

Commotie over masturbatie

Toen in 2004 de eerste technische guidelines naar buiten kwamen gaf dat een hoop commotie, discussie en onenigheid. Dat kwam met name omdat in de guidelines het onderwerp masturbatie was opgenomen als een uiting van seksualiteit. Internationale organisaties als UNICEF en UNFPA verdrongen zich om dit te veroordelen als verderfelijk voor de onschuldige zieltjes van jongeren. Ik heb me altijd afgevraagd hoe vaak de directeuren en beleidsmedewerkers van de top van VN-organisaties het met zichzelf doen, als ze onder de douche staan of waar dan ook.

In de afgelopen jaren is er gelukkig wel wat veranderd. Twee jaar geleden vertelde de minister van  Gezondheid van Denemarken tijdens een sessie van de Women Deliver Conference openlijk hoe graag hij het nog steeds graag met zichzelf deed en hoe belangrijk het was om masturbatie en plezier beleven aan seks in seksuele educatie op te nemen.

 

Abortus en erotiek: nog steeds blinde vlekken

Met de nieuwe richtlijnen is een enorme stap vooruit gemaakt. Eindelijk is er een goede definitie gekomen van hoe we seksuele educatie internationaal noemen: comprehensive sexuality education. Ook worden veel meer zaken besproken, zoals verschillende relatievormen, seksueel misbruik en seksuele diversiteit. UNESCO is te prijzen voor hun niet aflatende werk om seksuele educatie te promoten en om nieuwe thema’s toe te voegen. Maar, de druk van landen en andere VN-organisaties blijft groot. Er blijven er nog veel zaken onbespreekbaar. Er is veel aandacht voor zwangerschap en adoptie, maar geen woord over abortus. En erotiek, en hoe je echt plezier kunt beleven aan seksualiteit, blijft nog steeds een blinde vlek.

Hoe komt dat? Ik denk dat we, voorlichters en gezondheidsprofessionals, nog steeds obsessief blijven steken in twee thema’s :

  • Hoe kunnen we er voor zorgen dat jongeren zo laat mogelijk met seks beginnen?
  • En als ze het zo nodig moeten doen, hoe zorgen we ervoor dat ze het veilig doen?

Gun jongeren erotische intelligentie, zelfvertrouwen en vaardigheden

Misschien wordt het tijd om eens een ander narrativete gebruiken. Waarom stellen we niet de vraag: wat hebben jongeren nodig om ‘ja’ tegen seksualiteit te kunnen zeggen? Hoe geven we ze de kennis en vaardigheden om te weten waar ze ja en waar ze nee tegen kunnen zeggen? Hoe leer je een ‘ja’ te vragen en een ‘nee’ te accepteren? De #MeToo-campagne geeft aan hoe belangrijk het is om te weten wat goede seks kan zijn, zodat je kunt herkennen wat slechte en grensoverschrijdende seksuele handelingen zijn.

En waarom gunnen we dat jongeren niet? Waarom geven we hun niet de erotische intelligentie, het zelfvertrouwen en vaardigheden om van seks te kunnen genieten? Gelukkig zijn er voorbeelden waar ze dit wel begrepen hebben: in landen zoals Zweden en Denemarken wordt voorlichting gegeven waar duidelijk wordt uitgelegd hoe leuk en fijn seks kan zijn terwijl je ook risico’s vermijdt. Ook Nederland is over het algemeen positiever over seks en over zelfbeschikking van jongeren dan andere landen. Organisaties zoals Rutgers en Dance4Life gaan daarin voor.

Natuurlijk moeten jongeren weten hoe zij zich kunnen beschermen tegen ongewenste zwangerschap, geslachtziekten, hiv enzovoort. Maar dat doe je niet door alsmaar op risico’s te hameren. Steeds meer onderzoek laat zien dat wanneer jongeren weten wat ze leuk en prettig vinden in seks en daar over met hun partner kunnen praten, dat een positief effect heeft op condoom en anticonceptiegebruik. Er is overtuigend bewijs dat eerste positieve seksuele ervaringen van groot belang zijn, niet alleen op het verminderen van risicogedrag, maar ook optoekomstige relaties.

Doortje Braeken

Doortje Braeken was tot aan haar pensionering in december 2017 Senior Advisor Young People, Gender and Rights bij de International Planned Parenthood Federation (IPPF), de grootste internationale NGO op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Zij stond daar meer dan 20 jaar aan het hoofd van de jongerenprogramma’s.  Doortje is Honorary Fellow aan de Universiteit van Brighton. In 2015 ontving ze de Gold Medal van de World Association of Sexual Health (WAS). Doortje is de mede-auteur van UNESCO’s nieuwe richtlijnen voor seksuele voorlichting en lid van de Raad van Toezicht van Dance4Life.

Van de Libische hel naar het Élysée

Door Ayaan Abukar | 21 juni 2018

Ineens was Mamoudou Gassama een superheld, nadat hij in Parijs een kleuter redde – en de Franse nationaliteit kreeg. Ayaan Abukar zocht Gassama op. Een gesprek over de daad en het debat, over idealisme en hypocrisie.

Lees artikel

Global Health Café 3: Financing Health

Door Vice Versa | 13 juni 2018

Come to the third Global Health Café on health financing, on the 2nd of July in Nieuwspoort in The Hague

Lees artikel

‘Wij zijn allemaal Palermitanen’

Door Vice Versa | 11 juni 2018

Burgemeester Leoluca Orlando van Palermo verwelkomt migranten meestal persoonlijk en gelooft heilig in het recht op mobiliteit. Zijn beleid loont; Orlando is vorig jaar met grote meerderheid herkozen. Rechtspopulisme heeft geen schijn van kans in zijn stad. Wat is het geheim van Palermo? Ayaan Abukar en Marc Broere gingen op onderzoek en zijn door de burgemeester voor vier dagen tot Palermitaan benoemd.

Lees artikel