‘Nu, meer dan ooit, hebben we waakzaamheid en verzet nodig om het collectieve recht op land te beschermen.’

Afgelopen week kwam de organisatie PANAP (kort voor PAN Asia Pacific) met een alarmerend onderzoek over de snelle stijging van het aantal moorden op ‘boeren, inheemse volken en voorvechters voor het recht op land en natuurlijke bronnen’ wereldwijd. Ook andere mensenrechtenschendingen als gevolg van de problematiek met land- en eigendomsrechten, zoals gedwongen verhuizingen en willekeurige arrestaties, komen in het onderzoek aan bod. In een jaar tijd zag PANAP het aantal doden oplopen tot 171, terwijl dat er in 2015 nog 61 waren.

 

Een protestmars tegen landroof door de overheid in Île-a-Vache, Haïti (© marie-chantelle, Flickr)

 

Het onderzoek viel onder het initiatief Land & Rights Watch dat PANAP en haar partners instelden om mensenrechtenschendingen ‘tegen gemeenschappen die zich hardmaken tegen de onteigening van land en van natuurlijke bronnen’. PANAP stelt in de berichtgeving over het onderzoek op hun website niet te willen pretenderen dat ze het thema mensenrechtenschendingen in het kader van landonteigening op een globale manier in kaart brengen, maar ze willen op deze manier wel een indruk geven van de alarmerende staat van ‘de mensenrechten van inheemse mensen, boeren en anderen in rurale gemeenschappen wereldwijd die hun recht op land en natuurlijke bronnen verdedigen’.

 

Een belangrijke en schokkende uitkomst van het onderzoek is dat er onder het aantal personen die hun recht op land op welke manier dan ook verdedigen, maandelijks ‘gemiddeld 16 dodelijke slachtoffers’ vallen. Sarojeni Rengam, uitvoerend directeur van PANAP, noemt de situatie ‘alarmerend’ en kenmerkend voor de ‘straffeloosheid waarmee deze politieke moorden en gruweldaden worden gepleegd’.

 

Het onderzoek geeft de situatie weer zoals die er tussen januari en november van dit jaar voorstond. Er is gekeken naar Azië, Latijns-Amerika, Afrika en Europa. Het grootste aantal slachtoffers van mensenrechtenschendingen vond PANAP in Azië – met name in de Filipijnen – maar ook in Europa troffen ze een geval waar mensenrechten in het gedrang kwamen in het kader van land- en eigendomsrechten. In Pyrzyce, in het westen van Polen, werden 11 ongeïdentificeerde boeren op ‘arbitraire wijze’ gearresteerd bij een protest tegen de verkoop van een stuk boerderijland.

 

Het onderzoek van PANAP geeft van elk land dat ze hebben onderzocht afzonderlijk de schokkende resultaten prijs, waardoor het aantal slachtoffers per geval duidelijk wordt. Er wordt bij het type schending tegen de slachtoffers onderscheid gemaakt tussen: moord, willekeurige arrestatie, verdringing, opgedrongen verdwijning, bedreigingen en kwelling, destructie van eigendom, frustrated killing, poging tot ontvoering en fictieve beschuldigingen. De conflictueuze situaties zijn als volgt per oorzaak verdeeld: militarisering, plantages, toerisme, energie, infrastructuur, mijnbouw en overige. Ter illustratie: in de Filipijnen zijn als gevolg van landrechtenproblematiek 4.023 personen van hun land verdrongen en 43 mensen vermoord.

 

PANAP stelt in de berichtgeving over het onderzoek dat de situatie des te zorgelijk is gezien het feit dat de drang om ‘land te monopoliseren ten behoeve van private winstgevendheid – met massale verplaatsingen van plattelandsgemeenschappen en inheemse volken als gevolg’ groter is dan ooit. Ze benadrukken dat er snel ondersteuning nodig is om deze gemeenschappen hiertegen te beschermen.

 

Het onderzoek verwijst ook naar China, dat sinds een aantal jaar een sterke groei doormaakt. Het land neemt als ‘economische reus’ op de internationale markt een belangrijke rol in en pleit tegenwoordig actief voor ‘meer handel en investeringsvrijheden’. Ook verwijst het onderzoek naar het Chinese initiatief om met een nieuwe zijderoute zestig landen te doorkruisen – PANAP verwacht ook hier conflictueuze situaties in het kader van land- en eigendomsrechten.

 

De berichtgeving over het onderzoek is te vinden op de website van PANAP.

De resultaten van het onderzoek zijn terug te vinden op de pagina van Land & Rights Watch.