journalistiek over mondiale samenwerking
 Word Abonnee!
Een themanummer over landrechten, met achtergronden en reportages uit onder meer Colombia, Irak, Mozambique, Indonesië en Mongolië.

De zwevende kiezer

Door Ayaan Abukar

In haar laatste column van dit jaar, beschrijft Ayaan Abukar waarom ze een zwevende kiezer is geworden. Ze mist echt leiderschap bij alle politieke partijen dat de burgers inspireert in plaats van opiniepeilingen te volgen. 

COLUMN- Als student politicologie, pas kort in Nederland wonend en met veel interesse voor de wereld om me heen, zag ik lid worden van een politieke partij als een plicht van iedereen. Ik keek met verbazing naar studenten die niet politiek actief waren, en niet stemmen was voor mij not done.

De burgeroorlog in mijn geboorteland Somalië en de conflicten in de rest van mijn geliefde continent Afrika hebben mijn belangstelling voor democratie groot gemaakt. Ik keek in Nederland met veel waardering naar congressen van politieke partijen, las bijna alle partijprogramma’s en ging vaak naar politieke bijeenkomsten. De rechtsstaat met alle verworven vrijheden was een groot goed waarvoor ik veel respect en waardering had. Familie en vrienden belden mij voor stemadvies. Ik hoefde niet lang na te denken. Kies een progressieve partij, raadde ik aan. Kijk naar het internationale programma: wat zeggen ze over vrede en veiligheid? Ik kende de standpunten van politieke partijen uit mijn hoofd en was erg overtuigend in mijn advies.

Het fenomeen ‘zwevende kiezer’ was daarom voor mij onbegrijpelijk. Hoe kan je het niet weten? Het kieskompas dat later ontwikkeld was door mijn docent politicologie André Krouwel zag ik als een oplossing voor het luxeprobleem van mijn studiegenoten en Nederlandse vrienden die het niet wisten. Achteraf realiseer ik me dat mijn vooroordelen niet juist waren. Sterker nog, voor het eerst in 22 jaar behoor ik ook tot die groep. Ik weet het ook even niet.

Het is lastig kiezen wanneer ik constateer dat politieke partijen steeds minder ideologisch gedreven zijn en falen in het tonen van leiderschap; leiderschap dat de burgers inspireert in plaats van opiniepeilingen te volgen en bezig te zijn met symboolpolitiek die niet verder gaat dan de eigen grenzen.

De complexe vraagstukken van onze tijd vragen om buitengewoon inspirerende leiders. De gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten, van terrorisme en klimaatverandering, oneerlijke handel en migratie hebben onze wereld in een paar jaar enorm veranderd. De manier waarop we deze vraagstukken tegemoet treden heeft druk gezet op de verhoudingen in Nederland en op hoe groepen in de samenleving met elkaar omgaan. Zodanig zelfs dat cultuur en identiteit een belangrijk thema wordt van de aankomende verkiezingen.

Rechts Nederland heeft kleur bekend met uitspraken zoals ‘pleur op’ en ‘als het je hier niet bevalt, dan rot je toch op’. Linkse partijen reageren fel op dat soort uitspraken, maar ze worstelen nog steeds met de aanpak van complexe problemen die de realiteit zijn van tientallen wijken. Tegelijkertijd lijkt de politiek machteloos als het gaat om de aanpak van discriminatie, racisme en uitsluiting.

De reacties en beleidssuggesties lijken reactief en gedreven door krantenkoppen en mediaberichten. Er ontbreekt een grondige analyse of gevoel voor wat echt onder de verschillende bevolkingsgroepen leeft. En lef om het niet alleen te benoemen, maar ook daadwerkelijk aan te pakken.

De uitspraak ‘pleur op’ van premier Mark Rutte, bijvoorbeeld, heeft geleid tot een Kamerdebat met een volkomen onbegrijpelijk doel. Voor mensen die de Kameragenda goed volgen was het niet te vatten waarom Kamerleden in de rij stonden om Rutte te bevragen over wat hij op televisie zei, terwijl een groot deel van dezelfde partijen het laat afweten als de Tweede Kamer debatteert over belangrijke mondiale thema’s zoals wapenhandel, de duurzame ontwikkelingsdoelen, eerlijke handel en coherentiebeleid.

De politieke partijen staan te popelen om te reageren op elk mediabericht als het gaat om het aantal vluchtelingen in Nederland, maar ze laten het afweten wanneer de Kamer debatteert over de grondoorzaken van conflict en armoede en ons aandeel daarin. Het selectief winkelen bij onderwerpen geeft aan dat de koers van veel partijen gericht is op symboolpolitiek en opiniepeilingen. Linkse politici slagen er maar niet in om de internationale dimensies van ons beleid – die het nationale debat raken – op een goede manier aan te kaarten en het regeringsbeleid kritisch te volgen.

Kiezers met interesse in internationale thema’s en gevoel van solidariteit zullen het moeilijk krijgen op 15 maart. Het is een zoektocht naar de partij die ‘nationaal’ en ‘internationaal’ op een eerlijke manier aan elkaar verbindt en het mondiale verhaal durft te vertellen, en die bestaat naar mijn mening (nog) niet.

Welke politieke partij kan de problemen van de multiculturele wijk aanpakken en durft tegelijkertijd discriminatie, islamofobie en racisme te bestrijden? Wie kan de moeder van de geradicaliseerde jongen ondersteunen en tegelijkertijd onze angst voor terroristische aanslagen serieus nemen? Wie begrijpt dat ik de politiek in mijn geboorteland dagelijks kan volgen en een verwende kijker van Nieuwsuur kan zijn? Welke partij kan de grondoorzaken van migratie adresseren zonder te pleiten voor eenzijdig migratiemanagement? Welke partij durft belastingontwijking van grote bedrijven te vervolgen en te blijven investeren in gelijkheid en inclusieve groei in het Zuiden?

Ik heb het antwoord nog niet en daarom ben ik voor het eerst  in mijn leven een zwevende kiezer.

Ayaan Abukar

Ayaan Abukar is politicoloog en expert op het gebied van Migratie & Ontwikkeling en Internationale Veiligheid. Voor Vice Versa schrijft ze columns en coördineert ze diverse journalistieke projecten.

 

Dossier:
Verkiezingen 2017

Op donderdagavond 16 februari organiseren Vice Versa en het Koninklijk Instituut voor de Tropen het grote verkiezingsdebat dat alleen maar over internationale thema's gaat. Hierin gaan we in debat met prominente politici van de verschillende politieke partijen en met vertegenwoordigers uit bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. We gaan met hen de diepte in en vragen ze om echt met een visie op deze thema's te komen en hoe ze dat in de (politieke) praktijk willen gaan brengen. In de aanloop hier naartoe zal Vice Versa in dit dossier artikelen schrijven over de verkiezingsprogramma's van de diverse politieke partijen en over het politieke debat over internationale samenwerking in Nederland.   De vragen die wij ons stellen zijn: Hoe kunnen we debatten over mondiale samenwerking weer interessant maken? Hoe zorgen we dat mondiale thema’s een belangrijk thema worden tijdens de formatie van een nieuw kabinet. Het Koninklijk Instituut voor de Tropen en Vice Versa willen hierin graag het voortouw nemen middels een speciale verkiezingsavond op donderdag.