Door: Selma Zijlstra
23 februari 2016

Categorieën

Tags

SAMSUNG CSC

– SAMSUNG CSC

VERSLAG – Terwijl in Oeganda de stemmen werden geteld, vond afgelopen donderdag in Dudok Den Haag in Nederland het debat ‘Uganda Votes’ plaats, georganiseerd door NIMD en Vice Versa. Inmiddels is bekend dat president Museveni de overwinning heeft geclaimd, maar vrij en eerlijk waren de verkiezingen niet. Ondertussen is oppositieleider Kiza Besigye opnieuw gearresteerd. Lees hier het verslag over de avond en het laatste nieuws over Oeganda.

Wat zijn de positieve en negatieve ontwikkelingen in Oeganda (panel 1)?

‘President Museveni beloofde bij zijn aantreden dat hij nooit president for life zou worden. Maar zie nu de brutaliteit van de politie, de fraude, het patronagenetwerk..’ Jeroen de Lange (voormalig econoom bij de Wereldbank, vooramlig PvdA Kamerlid en nu social innovator) bijt het spits af tijdens het debat ‘Uganda Votes’ in het volgepakte Dudok. Geinteresseerden in Oeganda, inwoners uit Oeganda, ngo-medewerkers, zakenmensen en onderzoekers kwamen op het debat af om onder leiding van journaliste Seada Nourhussen (Trouw)  te debatteren over de ins and outs van Oeganda en haar president Museveni, die sinds 1986 aan de macht is en afgelopen donderdag weer werd herkozen met 60 % van de stemmen. Josh Maiyo, van oorsprong Keniaans en PhD onderzoeker aan de Universiteit van Leiden : ‘We durven Oeganda niet te veroordelen vanwege Oeganda’s belangrijke rol in de regio. Maar president Museveni zet de laagste standaard voor democratie in de regio. Rwanda en Burundi (waar presidenten ook hun ambtstermijnen oprekken, red.) volgen Oeganda’s voorbeeld, want ze zien dat Museveni zijn gang kunnen gaan.’ Een studente uit Oeganda, die in Nederland stage loopt het bij International Criminal Court, wijst gepassioneerd op de hypocriete rol van het Westen. ‘Het westen was stil toen president Museveni de constitutie veranderde om zijn ambtstermijn te verlengen. Maar toen hij een homowet voorstelde, waren ze opeens wel in rep en roer.’

SAMSUNG CSC

SAMSUNG CSC

Toch zijn er ook stappen voorwaarts in de Oegandese democratie.  De Lange wijst erop dat er presidentiële verkiezingsdebatten zijn gehouden. En op de vele Oegandezen die, wat er ook gebeurt, willen stemmen. Maiyo vestigt zijn hoop op de jongeren. 80 % van de Oegandese bevolking is onder de 30. ‘Zij hebben niet de oorlog meegemaakt die de oudere generatie wel heeft meegemaakt, en voor hen is het minder belangrijk om te stemmen voor stabiliteit. Oeganda is nu in een hele belangrijke transitieperiode.  Museveni verliest zijn grip op de macht, zelfs mensen van zijn eigen partij werken samen met de oppositie. De komende jaren worden essentieel voor Oeganda.’ Dan verschuift het debat zich naar de economie, waarbij, Peace Sasha, PhD onderzoeker aan de Universiteit van Gent, wijst op de positieve economische ontwikkelingen in het land. ‘Er is een homowet, maar homo’s kunnen er gewoon werken. Er zijn een heleboel jonge mensen die naar het platteland trekken om te gaan boeren in de dorpen. De ICT-sector is booming, iedereen gebruikt mobile money. En het tijdsverschil is slechts 1 uur. Een perfecte plaats om te investeren, dus.’

SAMSUNG CSC

SAMSUNG CSC

Dat mag zo zijn, maar het is wel een Wild West kapitalisme, vindt De Lange. ‘Er is geen sprake van een sociaal contract tussen staat en burgers. Oegandezen betalen geen belasting. Er is veel bedrijvigheid, maar zonder regels.’ Oeganda is een laissez-faire economie, ziet ook Maiyo. En het gevaar daarvan is corruptie. ‘Als je niemand kent, lig je eruit.’

Hoe verliepen de verkiezingen?

Via een live-verbinding weet Kees Broere van de Volkskrant het publiek te vertellen dat de verkiezingen extreem chaotisch zijn verlopen. Er waren niet eens overal stembiljetten, zodat mensen maar via notitieblokjes moesten stemmen. Bij sommige stembussen kon pas rond het middaguur de eerste stem worden uitgebracht. Broere: ‘Verbazingwekkend, dit is immers niet de eerste keer dat Oeganda verkiezingen organiseert.’

Wat doet Nederland (panel 2)?

Ook in het tweede panel veel aandacht voor Oeganda’s jeugd. Kenneth Muyingo, zakenman en “inspriational speaker” uit Oeganda: ‘De jeugd komt uit z’n winterslaap. De vele werklozen willen verandering.’ Paul Litjens, afdelingshoofd Midden- en Zuidelijk Afrika bij Buitenlandse Zaken, knikt: ‘De economische groei levert onvoldoende banen op voor jongeren.’ Ondanks alle zorgen die er bestaan over Oeganda, beschouwt Litjens Oeganda als een land in transitie. ‘We willen een andere relatie met Oeganda. Oeganda biedt onderdak aan een half miljoen vluchtelingen. Het speelt een belangrijke rol in Somalië en Burundi. Het biedt op het gebied van voedselzekerheid veel kansen voor Nederlandse ondernemers. Het mag een Wild Wild West zijn, er gaan gelukkig heel wat Nederlandse cowboys naar Oeganda.’ Debatleider Nourhussen pakt het gevoelige punt op dat eerder werd gemaakt: op welk punt kiest Nederland ervoor om zich uit te spreken?

SAMSUNG CSC

SAMSUNG CSC

Litjens: ‘We hebben zorgen of de verkiezingen wel vrij en eerlijk zijn, dat de vrije pers wordt beteugeld, over de intimidatie, de crime preventers. Op dit moment hebben wij nog geen statement gemaakt. Maar de Europese observatieteams in Oeganda doen hun werk. Ze hebben gezegd dat ze de vertraging onacceptabel vonden, en het hoofd van de Electorale Commissie verontschuldigde zich daarvoor. Dat soort statements helpen.’ Maar Maiyo vindt dat het Nederlandse beleid voor Hulp en Handel op twee gedachtes hinkt. ‘Oegandezen zijn hongerig naar verandering. Nederland steunt business, die stabiliteit willen en alles bij het oude willen houden. Tegelijkertijd steunt ze ngo’s, die juist verandering willen.’

Wat is de rol van de strategische partnerschappen (panel 3)?

De Rwandese zakenvrouw Brigitte Mugiraneza gooit vanaf het publiek een steen in de vijver en stelt het debat scherp. Is er wel genoeg plaats voor Zuidelijke ngo’s binnen de strategische partnerschappen? Zijn ngo’s geen onderuitvoerder van de overheid? Nee, zegt Joris van Bommel, plaatsvervangend hoofd van de afdeling Maatschappelijke Organisaties van de Directie Sociale Ontwikkeling, die vanuit het publiek opstaat en met veel verve zijn punt maakt. ‘De strategische partnerschappen zijn juist een mogelijkheid om die manier van werken te veranderen en veel meer op een gelijkwaardige manier met elkaar op te trekken. De open discussies die we nu hebben, tijdens een debat als dit, zijn daar een teken van.’

SAMSUNG CSC

SAMSUNG CSC

Barbara van Paassen (ActionAid) is het met hem eens: ‘De strategische partnerschappen zijn geen subsidie. Ze vertellen ons niet wat we doen, maar ook om het niet eens te zijn. In Oeganda ontwikkelen onze partners “hun” Theory of Change. Ze zijn verrast door de vrijheid om hun eigen prioriteiten te kunnen kiezen.’ Ook Karijn de Jong, senior programma manager bij het NIMD, is positief over de strategische partnerschappen: ‘We werken met politieke partijen aan electorale hervorming, grondwetshervorming, het gebrek aan fondsen voor politieke partijen en de fusie tussen staat en partij. Wij zijn niet degenen die bepalen waar ze aan werken, maar dat doen de politieke partijen zelf.’ Saillant is dat de Nederlandse ambassade helemaal niet onder de indruk was van het NIMD- programma vanwege het gebrek aan concrete resultaten. De Jong: ‘Maar we hebben een discussie gehad: dit is hoe wij naar democratie kijken. Het is een proces van lange adem. Dat we op die manier open kunnen discussiëren met de ambassade is een grote winst binnen de strategische partnerschappen.’

SAMSUNG CSC

SAMSUNG CSC

Joost van Puijenbroek (programmaleider Centraal Afrika bij PAX) vindt dat er binnen de strategische partnerschappen vooral gefocust moet worden op verandering van de macht en de krimpende ruimte voor civil society. In DRC Congo wordt oppositie gewelddadig neergeslagen. In Oeganda is er de Public Order Management Act (POMA), die voorschrijft dat voor bijeenkomsten van meer dan drie mensen eerst toestemming gevraagd moet worden. Toch heeft Oeganda volgens hem, ondanks alle risico’s, de verplichting om een standaard te zetten in de regio. Want die standaard komt niet van het autoritaire Rwanda, of het onrustige Burundi. Daarom, zegt hij, zijn deze verkiezingen zo belangrijk. ‘Omringende landen kijken wat de president doet, wat de EU doet, wat ngo’s doen en wat de bevolking doet.  En de hoop voor Oeganda is de bevolking, die nog erg gemotiveerd is om de ruimte die ze hebben te gebruiken.’ Oeganda tussen stagnatie en verandering dus. En ngo’s die stukje bij beetje kunnen proberen om de ruimte die er is te pakken, zodat er vanuit de luwte gewerkt kan worden aan democratische verandering. Maar dan wel, zo besluit Paul Litjens, door aan te sluiten bij wat er écht leeft onder de bevolking. Volgens hem kunnen daar nog stappen in worden gezet.

Ondertussen in Oeganda….

museveni

  • ….werden tijdens de verkiezingen social media geblokkeerd “uit veiligheidsoverwegingen”. Zo konden mensen moeilijk informatie uitwisselen over het verloop van de verkiezingen.
  • …is oppositieleider Kiza Besigye belegerd voor zijn huis, uit angst dat hij een protestmars zou organiseren naar de Electorale Commissie. Volgens Besigye heeft Museveni de verkiezingen gestolen en hij roept de EU op om de resultaten niet te accepteren. Ook vindt de oppositie dat de stemmen moeten worden herteld. De politie heeft hem inmiddels meegenomen, omdat hij de Public Order Management Act heeft overtreden, die voorschrijft dat bijeenkomsten van meer dan drie personen moeten worden gemeld. Ook op de verkiezingsdag zelf werd Besigye gearresteerd. Maria Burnett van Human Right Watch noemt dit tegenover Al Jazeera ‘ongrondwettelijk’.
  • … hebben de EU observers gezegd dat de verkiezingen niet transparant waren, en dat ze in een sfeer van intimadatie plaatsvonden. Geen vrije en eerlijke verkiezingen dus, maar ook alweer niet zó erg dat ze overgedaan moeten worden, vindt de EU. President Museveni’s antwoord: ‘Ik vertelde die Europeanen…. dat ik door niemand de les gelezen hoeft te worden.’ De volgende foto van The Southern Daily symboliseert misschien nog het beste het verloop van de verkiezingen. Hier loopt een politieman weg met een stembus toen hij zich realiseerde dat de oppositie aan het winnen was:

museveni2

 

 

 

 

 

 

 

 

  • … heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken president Museveni opgebeld om zijn zorgen te uiten over intimidatie van de oppositie.
  • … daalden de buitenlandse investeringen in het land vanwege de verkiezingen.
  • … waarschuwt de VN voor post-verkiezingsgeweld.
  • …. Is er nog veel politie op straat en zijn er overal checkpoints, maar is het reguliere leven weer hervat. Of er nu een Oegandese lente komt? Analisten vermoeden toch van niet. Met het grote aantal veiligheidsdiensten op straat, zouden Oegandezen afgeschrikt worden om de straat op te gaan. En ergens heerst misschien ook wel het gevoel: laat Museveni dan maar z’n klus afmaken, op naar 2021..

Foto’s: Selma van Gorkum Foto onder: Daily Monitor

Selma Zijlstra

Selma Zijlstra is redacteur en journalist bij Vice Versa. Ze studeerde Internationale Betrekkingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (BA) en haalde haar master in Conflict Studies and Human Rights (cum laude) aan de Universiteit Utrecht. Haar specifieke interesses zijn: geweldloos verzet, handel(spolitiek), arbeidsomstandigheden, gender, conflict, landrechten en wetenschappelijke evaluaties (en voor zover mogelijk de combinaties daartussen).

 

Leren van Evalueren: stellen we de juiste vragen bij impactevaluaties?

Door Marc Broere | 24 augustus 2017

Op vrijdag 29 september organiseert Vice Versa samen met een aantal partners de bijeenkomst ‘Leren van Evalueren: stellen we de juiste vragen bij impactevaluaties?’ Een dagvullend programma met interessante sprekers, workshops, twistgesprekken en debatten. 

Lees artikel

‘Ik hoop dat onze studenten niet klakkeloos oplossingen uit Nederland overnemen’

Door Selma Zijlstra | 21 augustus 2017

Welk gevaar ligt op de loer als een wetenschapper ook als consultant werkt? Waarin mondde de neoliberalisering van waterbeleid in het Zuiden uit? Vice Versa spreekt erover met Jeltsje Kemerink-Seyoum (onderzoeker bij Unesco-IHE), die een boekje opendoet over de Wereldbank. Deel zeven in de reeks over wetenschap en het publieke debat, in samenwerking met NWO-Wotro Science for Global Development.

Lees artikel

‘Beter één geweldige publicatie dan tien middelmatige’

Door Selma Zijlstra | 18 juli 2017

Hoe zorg je ervoor dat wetenschappers meer doen aan de maatschappelijke bijdrage van hun onderzoek, zonder dat ze bezwijken onder de werkdruk? Vice Versa spreekt erover met Rianne Letschert, rector aan de Universiteit Maastricht.

Lees artikel