Door: Hans Beerends
13 juni 2016

Categorieën

Tags

Hulp-AnnavanKooij-2049-1024x683

Een half miljoen om weg te geven; dat overkwam Anoek Nuyens toen haar katholieke oudtante van 92 jaar haar goede doelenstichting Auxilium (latijn voor hulp) aan haar overdroeg. Vereerd en blij begon Anoek de papieren van de al 50 jaar bestaande stichting door te nemen, maar al lezende ontstonden er steeds meer vragen over de zin en het nut van al die goede doelen. Naast nicht van is Anoek ook theatermaker. Ze besloot haar vragen om te zetten in het theaterstuk HULP, waarmee ze nu reist langs NGO’s hulporganisaties, wereldwinkels en politieke partijen. Hans Beerends bezocht een van de uitvoeringen en doet verslag.

1-HET THEATERSTUK

Ruim een uur lang vertelt Anoek in een sprankelende en indringende monoloog over haar zoektocht in het doolhof van haar oudtantes vele hulpprojecten. Leidraad van die tocht is het archief van oudtante. Ze leest uit een brief van een Afrikaan die 1500 dollar vraagt voor een opleiding tot priester omdat hij dan veel voor zijn volk kan doen. Diezelfde man schrijft drie jaar later dat hij getrouwd is een kind heeft wat naar oudtante genoemd is en dat hij besloten heeft filosoof te worden, want daarmee zou hij zijn volk nog beter kunnen helpen. Kosten 2000 dollar. Weer een paar jaar later wil hij toch liever jurist worden.

In het archief ontdekt Anoek veel mislukte en half mislukte projecten. Als zij haar oudtante vraagt of zij daar niet moedeloos van wordt, antwoordt deze: ‘Ach kind, ik heb het geld, ik hoef het niet, zij willen het en je moest eens weten hoe blij ik ben dat ik kan geven.’

Een paar weken later vraagt de eerder genoemde Afrikaan aan Anoek geld voor zijn vrouw, want die wil graag verpleegkundige worden. Als Anoek verbaast opheldering vraagt over die reeks opleidingskosten, antwoord hij dat haar oudtante er voor gezorgd heeft dat hij nu net zo kan leven als ‘jullie in het Westen’.

Kritisch geworden leest Anoek een reeks boeken over de zin en onzin van ontwikkelingshulp  en gewapend met een ministerieel evaluatierapport gaat zij op reis naar Afrika om daar al die brieven schrijvende hulpvragers te ontmoeten. Zij ontdekt weeshuizen waar kinderen wees moeten spelen, anders stopt de subsidie, en waterputten die in gang gezet worden door een draaimolen waar kinderen verplicht worden in te zitten. Naast de vele mislukte en vaak bizarre projecten ontmoet Anoek ook swingende succesvolle jongeren die af willen van het stigma van een eeuwig arm en hulpbehoevend Afrika. Ze noemen zich de TINA (This Is New Afrika) generatie.

Tenslotte komt zij bij een lievelingsproject van oudtante. Het is een keurig onderhouden ziekenhuis, maar er zijn geen patiënten. Dat Keniaanse ziekenhuis, ooit opgezet en bestuurd door zuster Tom, is ten onder gegaan in de gewelddadige verkiezingsstrijd van enkele jaren terug. Nadat het ziekenhuis was overvallen door leden van de tegenpartij durft niemand meer het ziekenhuis te bezoeken. In een wanhopige poging er toch wat van te maken vraagt Anoek aan iedereen hoe zij denken over een oplossing. Het antwoord is simpel: zuster Tom moet terugkomen, want toen  was het ziekenhuis altijd vol. Zuster Tom haalde desnoods zelf patiënten op.

Nee nee, reageerde Anoek, met in haar achterhoofd de criteria van het evaluatierapport. Jullie moeten het zelf oplossen, we moeten werken aan een gelijkwaardige verhouding. Waarom moet dat per sé, antwoordden de bijeengekomen dorpelingen verbaasd: het ging toch goed? Laat zuster Tom terugkomen, die zal alles regelen.

Hoe moet het nu verder met al die goede doelenhulp, roept Anoek zowel naar zich zelf als naar de zaal. Het is allemaal zo gecompliceerd. Lopen we niet hopeloos achter? De tijd van de zielige kindjes van Foster Parents Plan is nu echt wel voorbij. Is handel wellicht beter, zoals minister Ploumen wil? En al die evaluatiecijfers die subsidiegevers nu eisen – meten is weten – is dat de oplossing? En gelijkwaardigheid? Mooi hoor, maar moeten we na al die jaren dat we het beter wisten nu ineens onze westerse norm van zelfredzaamheid opdringen? Vragen, vragen, heel veel vragen. En discussievoer voor een zaal vol hulpgevers.

2- DE DISCUSSIE NA AFLOOP

De toeschouwers, medewerkers van een van de vele hulporganisatie, zijn er stil van. Aarzelend komt de discussie op gang. Veel problemen worden herkend en ook de discussie daaromheen. Het is gecompliceerd. Goede resultaten worden vaak tenietgedaan door corruptie van bovenaf of door vaak onbegrijpelijke politieke meningsverschillen of stomweg bureaucratie. Men weet van de huiver om wantoestanden aan de grote klok te hangen omdat men bang is voor de reactie van donateurs en subsidiegevers. Over handel als compensatie van hulp leven er grote vragen. Niets mis met handel, maar waarom moet het bedrijfsleven subsidie ontvangen uit de ontwikkelingspot? Bovendien over mislukkingen gesproken: ook projecten van het bedrijfsleven mislukken wel.

Iedereen vind het overigens een goede zaak dat door dit theaterstuk de discussie binnen de hulporganisaties geïntensiveerd wordt. Of al die cijfers die nu van ons verlangd worden tot zoveel betere resultaten leiden, is nog maar de vraag. Het staat goed zo’n rapport maar met die cijfers vang je niet altijd de werkelijkheid. Ook die eis van gelijkwaardigheid, waar iedereen het in principe mee eens is, kan wel tot spanningen leiden en onbegrip.

Iemand die veel met goede gevers uit kerkelijke hoek te maken heeft merkt op dat deze mensen vaak het geven op zich als christelijke plicht ervaren en zich minder druk maken over de doelmatigheid van de gift. Als iemand opmerkt dat er bij de media veel aandacht is voor mislukte projecten en veel minder voor successen, knikt iedereen instemmend. Dat mag dan waar zijn, reageert een ander, maar dat betekent niet dat we ons zelfgenoegzaam op de borst moeten slaan. Natuurlijk moeten we doorgaan, maar we zullen andere wegen moeten bewandelen. Daar was iedereen het mee eens en velen kwamen dan ook met nieuwe of reeds beproefde ideeën die thans een extra stimulans zouden kunnen krijgen.

De discussie werd deze keer gevoerd door een gezelschap zeer betrokken hulpgevers. Ik ben benieuwd hoe de discussie zal verlopen bij diverse politieke partijen, andere NGO’s en maatschappelijke organisaties. Het zou een goede zaak zijn als Anoek en de gespreksleider Michiel Bakker bij  zouden houden op welke wellicht uiteenlopende wijze op haar voorstelling gereageerd wordt. En het zou helemaal mooi zijn als na afloop van de reeks voorstellingen bekend wordt welke mogelijke veranderingen door de diverse organisaties worden ingevoerd.

De voorstelling HULP met aansluitend discussie loopt nog tot oktober 2016 , Boekingen zijn mogelijk via lucdegroen@fracatitheater.nl

 

Razernij om Trump, stilte over Bolkestein?

Door Ayaan Abukar | 16 januari 2018

In het NRC Handelsblad van 10 januari deed VVD-coryfee Frits Bolkestein de opmerkelijke oproep om immigratie af te remmen door te investeren in geboortebeperking. Ayaan Abukar stelt er de feiten tegenover en legt de hypocrisie van het Nederlandse debat bloot.

Lees artikel

New York sleept olie-industrie voor de rechter wegens klimaatverandering: begin van een wereldwijde trend?

Door Dominique van de Kamp | 12 januari 2018

De stad New York spant een rechtszaak aan tegen Shell, BP, Exxon Mobil, Chevron en ConocoPhilips voor hun bijdrage aan de opwarming van de aarde. Is dit het begin van een nieuwe trend?

Lees artikel

Save the date: Het Grote Palmoliedebat

Door Vice Versa | 08 januari 2018

Je ziet of proeft het niet, maar het is overal. Het zit in onze hazelnootpasta, in onze shampoo en steeds vaker ook in onze benzinetank. Het wordt verwerkt in onze voeding, cosmetica en biobrandstoffen. We hebben het hier over palmolie. Grote stukken regenwoud worden omgehakt om plaats te maken voor de productie van palmolie. Waarom? Palmolie is een supergewas: grote opbrengst, lage kosten.

Lees artikel