Door: Marc Broere
27 oktober 2017

Categorieën

Tags

Gisteren gaven 35 mensen hun advies aan Sigrid Kaag. Vandaag geeft Marc Broere zijn twee belangrijkste adviezen aan de nieuwe minister.

Het begon met een spontaan idee in het weekend. Laat ik eens tien mensen gaan mailen en vragen naar hun belangrijkste advies aan de nieuwe minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Sigrid Kaag. Uiteindelijk werden dat er 35. Hoe meer antwoorden ik binnen kreeg, hoe meer plezier ik er ook zelf in kreeg. Wat is dit eigenlijk toch een leuke sector, bedacht ik me. Alleen zien we die helaas zo weinig collectief stralen en gezamenlijk een vuist maken en naar buiten treden. Misschien moeten we dus maar vaker dit soort verhalen maken waarin we een heleboel uiteenlopende mensen vragen een bijdrage te leveren.

Er zijn gisteren veel dingen gezegd waar ik de komende week nog wat rode draden in ga proberen te ontwaren. En die zijn er zeker. Eerst wil ik zelf  echter om de week af te sluiten nog mijn twee persoonlijke adviezen aan Sigrid Kaag geven. Overigens ben ook ik enorm blij met de keuze voor deze nieuwe minister. Bijna too good to be true. Ik ben behoorlijk kritisch over de teksten uit het Regeerakkoord over ontwikkelingssamenwerking en over migratie en schreef twee weken geleden dat je het beste als functieomschrijving ‘minister van Ontwikkelingssamenwerking en Migratiebeperking’ op het visitekaartje van de nieuwe minister kunt zetten. Maar binnen de gegeven situatie is Sigrid Kaag dan met afstand het beste wat je kunt hebben.

Ook ben ik heel blij dat er een krachtige en bevlogen vrouw naast Halbe Zijlstra op het ministerie van Buitenlandse Zaken komt. Gelukkig heeft Zijlstra afgelopen week overigens gezegd dat hij als minister andere taal zal gaan uitslaan dan dat hij als fractievoorzitter deed.

Dan mijn tips en adviezen voor de nieuwe minister. Ik wil er twee uitlichten.

  1. Blijf je richten op structurele samenwerking met Afrika

Als je het regeerakkoord leest, ben ik bang dat structurele samenwerking met Afrika minder wordt. De indruk wordt gewekt dat de Nederlandse ontwikkelingshulp vooral gericht wordt op landen waar het vluchtelingenvraagstuk en het vraagstuk van migratie erg speelt. Het landenbeleid gaat worden herzien. In het Regeerakkoord staat letterlijk: ‘Als eerste stap in deze herziening worden Jordanië, Libanon en Irak focuslanden. Daarnaast wordt bezien welke Afrikaanse en andere landen als focuslanden worden toegevoegd of waarmee de OS-relatie beëindigd wordt.’

Het zal denk ik vooral een beleid worden van nieuwe migratiedeals, noodhulp en via de hulp en handelsagenda banen creëren om te voorkomen dat mensen migreren (wat volgens alle onderzoeken overigens een drogreden is, maar dat terzijde). Ook de achtergrond van de minister zelf ligt vooral in het Midden-Oosten.

Toch zou het onverstandig zijn om de focus niet meer te leggen op structurele samenwerking met Afrika – juist ook met de landen waar geen conflicten zijn of waar niet veel mensen uit weg migreren. Sommige mensen noemden het gisteren ook al in het stuk: de bevolkingsgroei in Afrika is enorm groot en er zijn de komende decennia veel banen en voorzieningen nodig. Herwaardeer klassieke thema’s als gezondheidszorg en (beroeps)onderwijs, werd bijvoorbeeld gezegd door Kees van de Broek van het Liliane Fonds. Maar Afrika is ook een continent waar enorm veel kansen liggen, een continent waar al veel inspirerende initiatieven plaatsvinden. Daar liggen tal van mogelijkheden om op aan te haken met ons beleid. Ga die benutten.  Positieve ontwikkelingen op het Afrikaanse continent zijn op de korte maar vooral ook op de lange termijn essentieel voor een meer rechtvaardige wereld en voor het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen in 2030 die de wereld met elkaar heeft afgesproken.

2-Kom met een inspirerend verhaal

Mijn tweede tip aan Sigrid Kaag: kom met een inspirerend verhaal. Ik schreef twee weken geleden dat de tekst uit het Regeerakkoord mensen nauwelijks zal inspireren. Hiermee ga je geen draagvlak in de samenleving voor internationale samenwerking krijgen. Je moet beginnen met een visie waar je naartoe wilt, en dan pas met maatregelen komen hoe je dat wilt gaan bereiken. Nu lijkt het beleid, als je het Regeerakkoord leest, vooral een aantal maatregelen te zijn om mensen ver weg uit Nederland vandaan te houden. Overigens stelt de ontwikkelingssector daar op dit moment helaas zelf ook te weinig tegenover. Als je het narratief van de sector ziet, op momenten dat er bijvoorbeeld gezamenlijk naar buiten wordt getreden via branchevereniging Partos, is dat helaas vrijwel altijd de verkeerde toon op het verkeerde moment. Alles moet op een geforceerde manier positief zijn en dat is dan ook meteen het hele verhaal dat men in het repertoire heeft. Ook daar ga je vrijwel niemand in de samenleving mee raken en betrekken bij internationale samenwerking.

Maar het is nog niet te laat. Toen Jan Pronk in 1989 na 12 jaar voor de tweede keer aantrad als minister, begon hij meteen aan een visionair stuk: ‘Een wereld van Verschil.’ Dat gaf enorm veel elan aan het denken over ontwikkelingssamenwerking en had een inspirerende uitstraling op de hele sector. Dit was een sector om trots op te zijn.  Columnist Bas Heijne van het NRC haalde vorige week in zijn column de Franse president Emmanuel Macron aan die in een interview met Der Spiegel ook pleitte voor een soort politiek heldendom. Heijne schreef dat onze hedendaagse cultuur is doordrongen naar het verlangen naar heroïek en meeslepende verhalen, maar dat in het politieke centrum alles zakelijk en pragmatisch is geworden. Vandaar dat het elan zich helaas zo gemakkelijk naar de flanken heeft verplaatst.  As je kijkt hoe dat daar ontspoort, begrijp je volgens Heijne de neiging om ver te blijven van mythische verhalen. Maar het is naïef om te veronderstellen dat je het dan zonder tegenverhalen afkunt, schrijft hij. Er moet een stevig verhaal komen voor een moderne, pluriforme en inclusieve samenleving waarin lokale identiteiten met wereldburgerschap zouden kunnen samengaan.

Mark Rutte staat niet bekend als iemand met een meeslepende visie en een groots verhaal. Maar Sigrid Kaag is met haar postuur en ervaring wel bij uitstek degene om dit binnen haar beleidsterrein  te doen. En ik zou zeggen: maak daarbij gebruik van de input van al die mensen die gisteren hun advies gaven.  Jan Gruiters, directeur van PAX, verwoordde het gisteren heel mooi toen hij schreef: ‘Juist nu is er behoefte aan een meer bezielde politiek. Een politiek die een inspirerend verhaal vertelt.’ En Oxfam Novib directeur Farah Karimi schreef.  ‘Wat ik u wens is dat het u lukt om meer begrip te genereren bij de Nederlandse bevolking voor complexe onderwerpen zoals de wereldwijde ongelijkheid en armoede, de effecten en de aanpak van klimaatverandering en de groeiende wapenwedloop en conflicten. Ik hoop dat het u lukt om de Nederlandse traditie van internationale solidariteit weer nieuw leven in te blazen.’ Dit lijkt me een hele mooie uitdaging om de komende jaren met z’n allen aan te gaan werken.

 

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Respect voor bevallende vrouwen wereldwijd

Door Vice Versa | 18 december 2017

In 2010, toe zij voor het laatste deel van haar studie geneeskunde in Suriname zat, schreef Irene de Vries met regelmaat wegblogs voor Vice Versa, Nu, ruim zeven jaar later en onder andere na een intensieve periode als arts in een streekziekenhuis in Zambia, pakt ze de draad van het schrijven weer op. In deze eerste bijdrage breekt ze een lans voor bevallende vrouwen wereldwijd.

Lees artikel

Vrijdagmiddagborrel: Hoe inclusief zijn wij zelf?

Door Marc Broere | 15 december 2017

In de nieuwe Vice Versa veel aandacht voor diversiteit en inclusiviteit. In plaats van dat maatschappelijke organisaties hiervan de voordelen zien, blijken er vooral veel vooroordelen te zijn, schrijft Marc Broere in zijn Vrijdagmiddagborrel.

Lees artikel

Goede, betaalbare gezondheidszorg voor iedereen: een gedeelde ambitie voor 2030

Door Vice Versa | 12 december 2017

Ieder jaar, op 12 december, voeren organisaties actie voor het recht op goede en betaalbare gezondheidszorg voor iedereen. In deze opiniebijdrage pleit Petra van Haren (Cordaid) voor een verdubbeling van het Nederlandse ontwikkelingsbudget hiervoor.

Lees artikel