Door: Marc Broere
26 januari 2018

Categorieën

Tags

Conservatieve politici en intellectuelen zijn de beste verhalenvertellers en werden van voldoende brandstof aan ideeën, artikelen, lezingen en boeken voorzien. Zo wordt in een nieuw proefschrift de politieke ‘ruk naar rechts’ in Nederland verklaard, die ook grote gevolgen heeft voor maatschappelijke organisaties. Hoogste tijd dus voor progressief Nederland om te investeren in een goed inhoudelijk verhaal en een nog beter tegengeluid te laten horen, vindt Marc Broere.

De afgelopen week heb ik drie interessante stukken gelezen die me aan het denken hebben gezet.  ‘Wanneer houdt deze flauwekul eens op?’ stond  afgelopen maandag als kop boven de column van Tom-Jan Meeus van NRC Handelsblad. De politiek columnist had zich erover verbaasd dat bij het immigratiedebat van ‘De Nederlandse Leeuw’ allerlei mensen een podium kregen die we al jaren kennen -van hun grote mond welteverstaan. Initiatiefnemer Rutger van de Noort (die overigens in 2011 promoveerde met een proefschrift over hoe de Nederlandse ontwikkelingssector geïnnoveerd kan worden,mb) had in NRC gezegd dat hij mensen het woord wilde geven die volgens hem ‘worden weggecensureerd.’  Meeus schrijft: ‘We kunnen nu veilig stellen dat zijn debatavond allesbehalve is weggecensureerd: Google Nieuws vermeldde maandagavond 29.400 hits voor het evenement.’

Hij vervolgt:’ En zo kregen vrijdag allerlei mensen een podium die we al jaren kennen – van hun grote mond. Ik noem een Machiel de Graaf, het PVV-Kamerlid dat bij de commentator van de Telegraaf in 2014 “fascistoïde associaties” opriep. Ik noem een Joost Niemöller, die vorig jaar burgeroorlog voorspelde als Wilders niet ging regeren. Dus de vraag is: wanneer houdt deze flauwekul op? In de campagne van 2017 belichtte elk tv-programma de weerzin van boze burgers tegen immigratie. Ondanks de vluchtelingencrisis haalden Wilders en Baudet slechts 14,8 procent van de stemmen. Bij de doorbraak van nieuw rechts, in 2002, kwamen Fortuyn en Leefbaar Nederland nog uit op 18,6 procent. Dit is dus een krimpende factie in de Haagse politiek, en het zou geen kwaad kunnen ze als zodanig te behandelen.’

Minder chagrijnig dan we denken

Het tweede stuk waar ik op doel, was een column van Tony van der Meulen in het Brabants Dagblad van 23 januari. Op de van hem bekende humoristische toon schreef Van der Meulen dat drie universiteiten gaan uitzoeken ‘of wij als volk toch wat minder chagrijnig, kortaangebonden en lawaaierig zijn dan inmiddels vrij algemeen wordt gedacht.’

Directe aanleiding was de ‘stormsolidariteit’ van vorige week. Voor Utrecht Centraal stond tegen de avond zeven kilometer file. Volgens Van der Meulen allemaal goedwillende vaderlanders die vrienden en familie gingen ophalen, maar ook gestrande wildvreemden. Hij schrijft: ‘Volgens de berichten heerste in die file een sereen gemeenschapsgevoel als in een aaigrage commune: allemaal samen op pad voor een heel mooi doel.’

Van der Meulen vervolgt: ‘Er zijn de laatste tijd vaker aanwijzingen dat het aantal hufters en rabauwen misschien toch wel wat meevalt. Haagse politici die zich in de provincie wagen melden regelmatig dat zij er veel meer aardige mensen aantreffen dan zij op basis van alle nationale geschreeuw vermoedden. Voor iedere vluchteling staan inmiddels al twee vrijwilligers klaar. Steeds meer idealisten ruimen goed gehumeurd het zwerfvuil op. Buren lenen aan elkaar gereedschap uit en geven het nog terug ook. Er is een bulderende storm voor nodig om een zekere vertekening in de samenleving bloot te leggen. Een oerkracht die afrekent met het negativisme. Misschien duurt het maar kort, maar door de klimaatsverandering gaat het gelukkig steeds vaker hard waaien.’

De beste verhalenvertellers

Tot slot las ik in de weekendbijlage van Trouw afgelopen zaterdag een interessant interview met Merijn Oudenampsen. Hij promoveerde vorige week op de  ‘ruk naar rechts’ in het politiek landschap van Nederland. Oudenampsen verklaart die ruk naar rechts mede omdat er voldoende brandstof was van ideeën, artikelen, lezingen en boeken. Of het nu ging om de voordelen van de vrije markt of om de waarde van de eigen cultuur: achter al die ideeën zaten concrete filosofen, economen en politicologen.

Op de vraag of de ruk naar rechts een logisch gevolg is van globalisering, migratie en Europese eenwording, antwoordde Oudenampsen: ‘Mijn stelling is eerder dat conservatieve politici en intellectuelen de beste verhalenvertellers zijn geweest: zij wisten de onvrede het beste te kanaliseren.’

Stof tot nadenken

De drie artikelen bieden interessante stof tot nadenken. De twee belangrijkste conclusies die ik er uit trek zijn:

1-Het politieke debat en het debat over mondiale vraagstukken wordt door rechts gedomineerd. Rechts beschikt over betere verhalenvertellers, bepaalt de toon van het debat, wekt ten onrechte de suggestie dat ze niet gehoord wordt en krijgt onevenredig veel aandacht in de media. Interessant in dit kader is overigens ook het artikel in het februarinummer van Vrij Nederland over de boze twitteraar die het debat bepaalt. De toon in dat debat wordt gezet door 15.000 rechtse twitteraars die volgens Vrij Nederland absoluut niet representatief zijn voor de Nederlandse bevolking.

2-We zijn een veel aardiger volkje dan we onszelf vaak wijsmaken. Alleen hoor je die zwijgende meerderheid, die het goede voorheeft met zijn of haar medemens, zelden terug in debatten en discussie. Het is hierbij overigens ook goed om nog eens te vermelden dat de meest recente onderzoeken naar publieke steun voor ontwikkelingssamenwerking laten zien dat die steun veel groter is dan je op grond van de toon van de discussie zou verwachten. Ook interessant in dit kader is een rapport dat vlak voor het Wereld Economisch Forum verscheen over het vertrouwen dat men in verschillende landen in het eigen democratisch bestel heeft. Nederland eindigde met  77% keurig op de tweede plaats achter Zweden (79%) en voor Duitsland (73 %). De echt overgrote meerderheid van de Nederlanders heeft dus vertrouwen in onze democratie, niet iets dat je meteen zou verwachten als je de thermometer in het publieke debat steekt.

Belangrijke taak

Het lijkt me van cruciaal belang dat progressieve burgers, politici en maatschappelijke organisaties meer gaan investeren in hun boodschap; in een goed inhoudelijk en ook offensief verhaal waarmee ze de discussie kunnen aangaan met de rechtse verhalenvertellers en populistische schreeuwers.

Juist ook voor maatschappelijke organisaties op het terrein van thema’s als internationale samenwerking, mensenrechten en klimaatverandering ligt hier een belangrijke taak. OxfamNovib liet afgelopen week overigens perfect zien hoe dat zou kunnen door aan de vooravond van het Wereld Economisch Forum in Davos een rapport te presenteren waaruit blijkt dat de acht rijksten evenveel bezitten als de armste helft van de wereldbevolking. Niet alleen inhoudelijk een ijzersterk frame, maar ook een staaltje van perfecte timing. Het haalde zelfs het NOS Journaal.

Tegen organisaties op het terrein van internationale samenwerking zou ik willen zeggen: ga investeren in dat goede inhoudelijke verhaal. Dat is op de lange termijn veel duurzamer dan nu je (verspilde) energie te steken in bijvoorbeeld beleidsbeïnvloeding van de nota die minister Kaag aan het schrijven of je straks als een kameleon weer aan te passen aan de nieuwe beleidsprioriteiten die daaruit voortkomen.

 

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Vrijdagmiddagborrel: Migratiebeleid met lef loont

Door Marc Broere | 20 april 2018

Een gedurfd beleid op het gebied van migratie en vluchtelingen loont wel degelijk, schrijft Marc Broere in zijn Vrijdagmiddagborrel naar aanleiding van een bezoek aan Palermo. Nederlandse politici zouden zich kunnen laten inspireren door burgemeester Leoluca Orlando.

Lees artikel

Asiel bied je niet alleen

Door Vice Versa | 20 april 2018

Stop met ‘Dublin’ en verdeel asielmigranten eerlijk over Europa. En zorg dat lidstaten hun verantwoordelijkheden nemen en niet afschuiven. Dat schrijft Marthe Hesselmans van het wetenschappelijk bureau van D66 in deze opiniebijdrage.

Lees artikel

De illusie van Afrikaanse grensbewaking

Door Joris Tielens | 18 april 2018

De EU-projecten voor grensbewaking in Afrika om migratie naar Europa te verkleinen, kunnen ook de regionale mobiliteit bìnnen Afrika beperken – die vele malen groter is. Sommige experts twijfelen aan het effect van de miljardenprojecten, anderen zien grenzen ontstaan die er nooit waren. Klein onderzoek naar een nog schimmig speelveld.

Lees artikel