Door: Marc Broere
24 november 2017

Categorieën

Tags

Gaan ontwikkelingsorganisaties onderbuikgevoelens ten opzichte van vluchtelingen gebruiken om fondsen te werven? Marc Broere is geschrokken van de nieuwe campagne van Health Works.

Afgelopen week zag ik een voorproefje van iets waar ik me serieus zorgen over maak: ontwikkelingsorganisaties die in het kielzog van onze nieuwe regering meegaan in de negatieve framing van vluchtelingen en migranten. Ik doel in dit geval op de organisatie Health Works die campagne voert met de slogan: ‘Een hek houdt vluchtelingen niet tegen, een nieuw ziekenhuis wel.’ Een van mijn vrienden op Facebook had een billboard van de campagne in de stad gezien en maakte er een foto van die ze op haar tijdlijn zette.

Health Works is het voormalige Healthnet TPO, dat zich bezighoudt met de versterking van gezondheidssystemen in fragiele staten. De organisatie is in 1992 voortgekomen uit Artsen zonder Grenzen. Nadat Healthnet TPO financieel in zwaar weer terecht was gekomen, is het overgenomen door een vermogend echtpaar dat eigenaar is van het in Maleisië gevestigde Zalivuda. Dit bedrijf ontwikkelt gezondheidsproducten zoals de ‘worlds leading fat binder’ om af te vallen of een gel om van je neusallergie af te komen.

De overname van Healthnet TPO door het echtpaar doet denken aan een noodlijdende voetbalclub die in handen komt van een rijke vastgoedmagnaat. Zoals ADO Den Haag, waar opeens meneer Wang Hui als verlosser op de stoep stond, of Vitesse waar de Georgiër Mereb Jordania de Arnhemse club de Champions League beloofde. Meestal lopen dit soort dingen overigens niet goed af en blijken deze verlossers vooral vertegenwoordigers in gebakken lucht te zijn.

Uit de bocht vliegen

Ik hoop niet dat dit bij Health Works ook het geval zal zijn. De eerste voortekenen zijn echter niet hoopvol. De vrouwelijke helft van het echtpaar liet zichzelf kronen tot voorzitter van de Raad van Toezicht, ontsloeg de directeur die vanaf de oprichting het gezicht van de organisatie was, en de in de donorwereld gerenommeerde naam Healthnet TPO is inmiddels vervangen door Health Works. Daarbij speelde het kennelijk geen rol dat Health Works ook de naam is van talloze fitnesscentra in Nederland, van Almere tot Gorinchem  -net zoals veel Chinese restaurants zich Lotus of De Chinese Muur noemen. En nu vliegt de organisatie toch wel behoorlijk uit de bocht door in hun nieuwe campagne volop aan te haken bij de negatieve framing jegens vluchtelingen: als jullie aan ons doneren, zorgen wij dat die enge vluchtelingen niet onze kant opkomen. Dat is toch het gevoel dat de campagne bij mij oproept.

Ik vrees dat het niet bij deze ene campagne van Health Works zal blijven, maar dat we nog meer vergelijkbare campagnes gaan krijgen in Nederland.  Als je het regeerakkoord goed leest, is het belangrijkste doel van ontwikkelingssamenwerking voor dit kabinet het tegenhouden van migrantenstromen geworden. Ontwikkelingssamenwerking zal vooral ingezet worden om de grondoorzaken van migratie te bestrijden. Hoewel de nieuwe minister Sigrid Kaag pas in het voorjaar van volgend jaar met een nota komt waarin ze haar lange termijn plannen zal ontvouwen, kregen we afgelopen week al een voorproefje te zien. Het kabinet maakt extra geld vrij voor noodhulp en opvang van vluchtelingen in de regio. Dat gaat vooral naar onderwijs en bevorderen van werkgelegenheid, zowel voor de vluchtelingen zelf als voor de lokale bevolking. Dat alles met het doel om de mensen vooral daar te houden.

Twee opties

Eigenlijk zijn er nu twee opties voor de Nederlandse ontwikkelingssector. De eerste is volop meegaan in deze nieuwe koers van de overheid en je massaal storten op projecten om grondoorzaken van migratie aan te pakken en jezelf zo in de markt te zetten. Daar waarmee Health Works dus nu al mee is begonnen. Dit doet me overigens denken aan toen veel ontwikkelingsorganisaties na de benoeming van Lilianne Ploumen zich massaal op private sectorontwikkeling en hulp en handel zijn gaan storten. En dan maar hopen dat je als onderaannemer van de overheid via tenders projecten kunt gaan uitvoeren.

Maar er is ook nog een andere mogelijkheid, en die is denk ik veel duurzamer en geloofwaardiger. Dat is gewoon je eigen koers blijven varen en zorgen dat je werk complementair is aan dat van de overheid. Dan ga je dus bij voorkeur niet op de thema’s van het nieuwe kabinet zitten; dan ga je juist de gaten opvullen die de overheid nu laat vallen door ontwikkelingssamenwerking zo te verengen tot migratiebeperking; dan ga je naar regio’s en kies je voor thema’s die nu buiten de boot dreigen te vallen; dan doe je waar oud-staatssecretaris Ben Knapen zo voor pleitte: dan zet je de N van NGO weer meer centraal.

En als je je dan toch ook nog met dat urgente vraagstuk van migratie en vluchtelingen wilt bezighouden, doe je dat op een andere manier als de overheid. Ook daar ben je dan complementair. Dan volg je het beleid van de Nederlandse overheid kritisch en onderzoek je de aannames van dat beleid; dan zoek je innovatieve oplossingen die buiten de denkkaders van dit kabinet liggen.

Laten we hopen dat het bij deze ene campagne van Health Works blijft. Ze ondermijnen het duurzame draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking in de Nederlandse samenleving.  Laat de boodschap van ontwikkelingssamenwerking gewoon uit kernwaarden als solidariteit, betrokkenheid en rechtvaardigheid blijven bestaan en niet op het aanwakkeren van angst voor vluchtelingen.

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Respect voor bevallende vrouwen wereldwijd

Door Vice Versa | 18 december 2017

In 2010, toe zij voor het laatste deel van haar studie geneeskunde in Suriname zat, schreef Irene de Vries met regelmaat wegblogs voor Vice Versa, Nu, ruim zeven jaar later en onder andere na een intensieve periode als arts in een streekziekenhuis in Zambia, pakt ze de draad van het schrijven weer op. In deze eerste bijdrage breekt ze een lans voor bevallende vrouwen wereldwijd.

Lees artikel

Vrijdagmiddagborrel: Hoe inclusief zijn wij zelf?

Door Marc Broere | 15 december 2017

In de nieuwe Vice Versa veel aandacht voor diversiteit en inclusiviteit. In plaats van dat maatschappelijke organisaties hiervan de voordelen zien, blijken er vooral veel vooroordelen te zijn, schrijft Marc Broere in zijn Vrijdagmiddagborrel.

Lees artikel

Goede, betaalbare gezondheidszorg voor iedereen: een gedeelde ambitie voor 2030

Door Vice Versa | 12 december 2017

Ieder jaar, op 12 december, voeren organisaties actie voor het recht op goede en betaalbare gezondheidszorg voor iedereen. In deze opiniebijdrage pleit Petra van Haren (Cordaid) voor een verdubbeling van het Nederlandse ontwikkelingsbudget hiervoor.

Lees artikel