Door: Marc Broere
8 december 2017

Categorieën

Tags

Slavenhandel in Libië, bombardementen op Jemen. Het maatschappelijk middenveld in Nederland heeft niet meer de flexibiliteit om gezamenlijk aandacht te vragen voor urgente en actuele thema’s, schrijft Marc Broere. We moeten het daarom hebben van TV-presentator Floortje Dessing en MMA-vechter Francis Ngannou.

Het was Floortje Dessing die er afgelopen week voor zorgde dat Jemen op de voorpagina van de Nederlandse kranten kwam en in De Wereld Draait Door. ‘Televisiemaakster Floortje Dessing zit klem tussen de strijdende partijen in Jemen. De plots heftig oplaaiende oorlog verraste de ambassadeur van het Rode Kruis die ter plaatse onder meer zou gaan kijken hoe het Nederlandse hulpgeld werd besteed’, aldus een van de nieuwsberichten.

Kennelijk hebben we eerst een bekende Nederlander nodig die in de problemen zit om uitgebreide media-aandacht te genereren voor een conflict dat alles in zich heeft om op dit moment eigenlijk iedere dag prominent in de kranten te staan. In Jemen speelt een bloedig conflict waar een coalitie, onder aanvoering van Saoedi-Arabië, vecht tegen door Iran gesteunde Houthi-rebellen. Het land lijkt de speelbal van grotere geopolitieke krachten in de regio te zijn en de bevolking is het weerloze slachtoffer. Saoedi-Arabië blokkeert nu zelfs alle humanitaire hulp aan het land, waardoor hulp eigenlijk als oorlogsmiddel wordt ingezet. Dit is een extreme situatie.

Overigens alle hulde voor Floortje zelf, die er meteen op wees dat het ironisch is dat er vanwege haar situatie opeens meer aandacht is voor Jemen in Nederland. Dat is een compleet andere houding dan Derk Bolt van het programma Spoorloos die zijn kortstondige ontvoering in Colombia tot op de laatste druppel aan het uitmelken is.

Afschuwelijke beelden

En dan is er nog die andere kwestie, de slavenhandel in Libië. Gelukkig is er nu eindelijk flink wat ophef over de positie van West-Afrikaanse migranten die stranden in Libië en daar als slaven worden verkocht. De afschuwelijke beelden, die wel op een veemarkt lijken, spreken boekdelen. Op de gezamenlijke EU-Afrika Top in Ivoorkust was dit opeens ook een belangrijk thema geworden na nieuwe beelden van CNN.

Leiders van West-Afrikaanse landen, waar de migranten vandaan komen, spraken er schande van. ‘Het is verschrikkelijk dat Nigerianen in Libië voor een paar dollar als geiten worden verkocht’, riep de Nigeriaanse president Muhammadu Buhari uit. Rwanda liet weten dat het bereid is om 30.000 Afrikaanse asielzoekers op te nemen die gestrand zijn in Libië omdat het niet werkeloos kan toezien hoe de Afrikanen als slaven verkocht worden. En de Ivoriaanse president Alassane Ouattara wil mensenhandelaren die zwarte Afrikanen op slavenmarkten in Libië verkopen laten berechten door het Internationaal Strafhof in Den Haag. Aan Europese zijde riep de Franse president Emmanuel Macron de Veiligheidsraad van de VN op om sancties te treffen tegen de slavenhandelaren.

Opmerkelijk vond ik dat het eigenlijk geen nieuwe feiten waren. Al in april kwamen berichten naar buiten dat de wetteloosheid in Libië extreme vormen aanneemt en dat Afrikaanse migranten worden mishandeld, uitgebuit en verkocht als slaven. Journalisten van de Duitse televisiezender Deutsche Welle volgden bijvoorbeeld een groep Gambiaanse migranten op weg naar Europa. Velen van hen strandden in Libië, waar zij werden gearresteerd, opgesloten en sommigen verkocht als slaven. De organisatie IOM zei ook toen al dat er op Libische stadspleinen en parkeerplaatsen slavenmarkten zijn waar criminele bendes slaven veilen aan de lokale bevolking. Vrouwelijk migranten zouden als seksslaven eindigen.

Maar toen was er geen grote topconferentie waar politieke leiders voor de camera hun verontwaardiging konden laten doorschemeren; toen ontstond er geen wereldwijde ophef. De nieuwe beelden van CNN kwamen zo enkele dagen voor de Top natuurlijk ook op een perfect moment.

Wrang

Wat ik echter wel wrang vind is dat er de afgelopen maanden nagenoeg geen druk vanuit het maatschappelijk middenveld op politici is uitgeoefend om het onderwerp van slavenhandel in Libië aan de orde te stellen, net zoals er geen publiekscampagnes zijn opgezet om burgers ervan bewust te maken. Dat geldt zeker ook voor Nederland. Waarom is er vanuit Nederlandse maatschappelijke organisaties in april geen gezamenlijke campagne gestart om aandacht te vragen voor het schrijnende probleem van slavenhandel en onveilige migratieroutes? Waarom vindt er geen publiekscampagne plaats over de échte grondoorzaken van migratie? En waarom vindt er nu geen gezamenlijke campagne plaats om de Nederlandse bevolking voor te lichten over de situatie in Jemen?

Alleen als het om acute noodhulp gaat wordt er samengewerkt binnen Giro 555. Verder lijkt er weinig flexibiliteit te zijn binnen het maatschappelijk middenveld in Nederland. Iedereen doet zijn of haar eigen ding. Organisaties organiseren liever hun eigen festival en ‘Nacht’, of een pompeuze SDG Impact Summit, dan gezamenlijk op actuele en urgente vraagstukken in te spelen. Ze zijn helaas te veel gericht op het bezighouden van elkaar en veel minder op de wereld om ons heen. Het maatschappelijk middenveld in Nederland op het gebied van belangrijke mondiale thema’s is amper een beweging meer, maar een optelsom geworden van individuele organisaties die vooral met eigen profilering bezig zijn en het liefst met mensen omgaan die dezelfde jargontaal spreken.

In België doen ze dat anders en beter. Daar voeren organisaties op het terrein van ontwikkelingssamenwerking binnen de koepel 11.11.11 gezamenlijk campagne om bijvoorbeeld de grondoorzaken van migratie voor een breed publiek over het voetlicht te brengen. Daar wordt ook de zogeheten Vierde Pijler als volwaardige partij bij betrokken, alle particuliere initiatiefnemers in België met hun eigen kleinschalige projecten. Want juist zij weten hun buurman of familielid te betrekken en te interesseren. In Nederland gebeurt dit helaas niet. Ik heb al eens eerder opgeroepen om een soort Giro 555 op te richten, maar dan niet voor noodhulp maar voor gezamenlijke campagnes rondom urgente vraagstukken en ontwikkelingen.

Mijn man van de week was in ieder geval de Frans/Kameroenese MMA-vechter Francis Ngannou. Hij sloeg afgelopen zondag in de eerste ronde al zijn Nederlandse tegenstander Alistair Overeem knock-out (zie foto). The strongest puncher on the planet, wordt hij genoemd. Een man die zelf jarenlang dakloos door Parijs zwierf en zijn afkomst nooit vergeten is. Meteen na zijn gevecht deed Ngannou een oproep in de Ring. Hij droeg zijn overwinning op aan al zijn broeders in Libië die behandeld worden als slaven. ‘Dit is niet eerlijk en crimineel, en ik voel me hier heel slecht over’, zei hij.  Om met een paar krachtermen te eindigen die in alle samenvattingen werden weggepiept. ‘Excuse me for my words, but I just want to say:  f**k slavery, f**k racists, f**k racism. Claim the freedom, claim the liberty.’

Dit soort helden hebben we nodig.

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

De strijd om patenten  

Door Manon Stravens | 20 juli 2018

Sinds de schaamteloze rechtszaak van Big Pharma tegen Nelson Mandela in 1998 is veel ten goede veranderd: voor tientallen ontwikkelingslanden zijn generieke en dus veel goedkopere aidsmedicijnen nu voorhanden. Juriste Ellen ’t Hoen riep een ‘patentpool’ in het leven, dat intellectueel eigendom beheert en licenties uitgeeft. Ze vindt dat het mechanisme ook op andere essentiële medicijnen toepasbaar is. ‘Het is een ongelooflijke gemiste kans’, zegt ’t Hoen, ‘als we dat verzuimen.’

Lees artikel

De twee verhalen over aids

Door Joris Tielens | 19 juli 2018

Ruim dertig jaar aidsbestrijding slaagde goeddeels in het bedwingen van de epidemie èn leert ons wat nodig is om de ziekte ten einde te brengen. Maar de wet van de remmende voorsprong geldt: er is veel vooruitgang door behandeling, maar preventie is verwaarloosd. Bovendien dreigt het succesverhaal te vroeg de mondiale financiering te verkleinen, met mogelijk desastreuse gevolgen. Gevraagd: politieke wil.

Lees artikel

Politieke wil nodig om aids schaakmat te zetten

Door Vice Versa | 18 juli 2018

.Ter gelegenheid van de grote internationale aidsconferentie, die volgende week bijna 20.000 mensen uit de hele wereld naar Amsterdam zal brengen, is een speciale uitgave van Vice Versa verschenen. De epidemie is bedwongen, maar er is politieke wil nodig om aids voor eens en altijd schaakmat te zetten.

Lees artikel