Door: Marc Broere
17 november 2017

Categorieën

Tags

Tijdens de Student Research Award afgelopen woensdag bleek het merendeel van de excellente scripties over thema’s als armoede, ongelijkheid en klimaatverandering te gaan. Onder studenten en jonge wetenschappers zijn mondiale vraagstukken hot. Dat biedt hoop, schrijft Marc Broere.

Afgelopen woensdag organiseerden we samen met NWO-WOTRO Science for Global Development de Nacht van de Wetenschapper. Het was een mooie en inspirerende bijeenkomst. Pieter Duisenberg, de nieuwe baas van de koepel van universiteiten VSNU, was helemaal uit Middelburg gekomen om nog voor het laatste deel aan te sluiten. Iedereen keek uit naar een pittig vraaggesprek tussen hem en Frénk van der Linden, die bij uitstek iemand het vuur aan de schenen kan leggen. Duisenberg had immers in zijn vorige functie, als Tweede Kamerlid voor de VVD, gezegd dat hij de wetenschappelijk wereld te weinig divers vond als het om politieke kleur gaat. Waarmee hij eigenlijk bedoelde dat wetenschappers ‘te links’  waren. Het beeld was ontstaan dat Duisenberg zelfs de politieke voorkeur van wetenschappers wilde gaan laten registreren, iets wat volgens hemzelf overigens pertinent niet waar is.

Naast dat het hem sierde dat hij het gesprek met een kritische interviewer en kritische zaal niet schuwde, liet Duisenberg zich bovendien van een kant zien die veel mensen nog niet van hem kende.

Scripties

Duisenberg kwam namelijk aangesneld uit Middelburg waar hij de Student Research Award had mogen uitreiken. Dit is een jaarlijkse conferentie met als doel bacheloronderzoek in de schijnwerpers te zetten en het enthousiasme van studenten voor wetenschappelijk onderzoek aan te wakkeren en te vergroten. Studenten uit Nederland en Vlaanderen krijgen de kans hun onderzoek aan elkaar en aan een breed publiek te presenteren. In Middelburg kreeg Duisenberg ook een boek aangeboden met daarin de samenvattingen van de beste scripties van het jaar.

Toen hij op weg naar onze bijeenkomst door het boek bladerde, viel hem één ding op. Het merendeel van de scripties ging over thema’s als klimaat, armoede, ongelijkheid, water en milieu. Dát zijn kennelijk de onderwerpen waar studenten door geraakt worden en waar ze enthousiast voor worden, constateerde Duisenberg. Ik vond dat heel inspirerend en hoopvol. Onder de beste studenten zijn dit de dominante onderwerpen.

De nieuwe generatie wetenschappers speelde ook een belangrijke rol op De Nacht van de Wetenschapper.  Zo was het een genot om te luisteren naar de nieuwe lichting hoogleraren op belangrijke mondiale thema’s, zoals Bram Büscher en Rivke Jaffe. Ze zijn beiden nog geen 40 en willen hun stempel drukken op wetenschappelijk onderzoek én het publieke debat. Bram wil meer de scherpe randjes van dat debat opzoeken en vindt dat een wetenschapper de plicht heeft zich te mengen in het publieke debat. Terwijl Rivke blijft benadrukken dat de wetenschap geen loopjongen van de politiek en de economie mag zijn en dat ze het als haar belangrijkste taak als wetenschapper vindt om de status quo kritisch te bevragen.

Persoonlijke ontwikkeling stimuleren

We hadden ook drie jonge wetenschappers gevraagd om telkens hun reflecties te geven op de discussie, en ook dat was enorm hoopvol.  Zo vertelde Thom Hamer over De Focus, het initiatief waarvan hij voorzitter is. De Focus is een non-profit onderzoeksplatform dat jonge experts uit elke wetenschappelijke discipline wil inspireren en motiveren om hun kennis publiekelijk beschikbaar te maken. Dit doen ze door hen te begeleiden bij het publiceren van een aangepaste versie van hun scriptie of onderzoek. Uit eigen ervaring weet Thom dat veel studenten hun expertise graag delen. Hij wil ze een platform bieden om hun kennis op een aantrekkelijke manier te presenteren. ‘Hiermee stimuleren we de persoonlijke ontwikkeling en dagen we studenten uit om een vertaalslag te maken richting de maatschappij.’ Duurzaamheid en ontwikkeling zijn twee belangrijke thema’s van De Focus.

Ook onze eigen Ellen Mangnus, bekend van de rubriek Filosoferen met Ellen uit ons magazine, zat in dit panel van jonge wetenschappers. Ze merkt dat op veel conferenties of in de media toch altijd weer mensen als Ruerd Ruben of Paul Hoebink worden opgevoerd als wetenschappelijk expert als het om ontwikkelingssamenwerking gaat. Mensen met veel expertise en goede ideeën, benadrukte Ellen, maar ‘waar zijn wij als jonge wetenschappers? Moeten we ons niet veel meer profileren zodat ook wij meer worden gevraagd?’

En deze jonge wetenschappers die veel meer als experts gevraagd zouden kunnen worden, zijn al in ruime mate voorradig. Met natuurlijk Ellen zelf die al jaren op haar eigen bijzondere wijze reflecteert op mondiale vraagstukken en het gedrag van ontwikkelingsorganisaties. Of wat de denken van Joyce Browne die ook in het panel zat. Ze is arts en assistent-professor in Utrecht op het Universitair Medisch Centrum. Joyce wordt in haar onderzoek gedreven door de ongelijkheid op het gebied van reproductieve, maternale en perinatale gezondheid. Met haar kennis, bevlogenheid en uitstekende presentatie kan ze een absolute smaakmaker en gezicht worden als het om het onderwerp wereldwijde toegang tot gezondheidzorg (duurzaam doel 3) gaat.

Kritische spiegel

Of Sara Kinsbergen. Ze zou eigenlijk woensdag een gesproken column uitspreken, maar moest onverwachts naar een conferentie in de Verenigde Staten. Sara zal volgende week tijdens het jubileum van Wilde Ganzen haar nieuwe onderzoek presenteren naar het zogeheten Particulier Initiatief (PI), al die vele kleinschalige ontwikkelingsinitiatieven van betrokken Nederlanders. Sara is kritisch en scherp maar wordt door de groep die ze onderzoekt ook echt gezien als een van hen. Het PI in Nederland heeft een eigen jonge sterwetenschapper door wie het gevoed wordt en van wie het bij tijd en wijle een kritische spiegel krijgt voorgehouden. Het zou mooi zijn als ook ‘professionele’ ontwikkelingsorganisaties meer worden uitgedaagd door jonge wetenschappers die hen kritisch bevragen, voeden en scherp houden. Dat gebeurt al wel op sommige inhoudelijke thema’s, maar ook de sector zelf mag wel wat meer worden uitgedaagd en kritisch onder de loep worden genomen door wetenschappers.

Rob de Vos, voormalig topambtenaar en  ambassadeur in Zuid-Afrika, zei dat we meer ‘geesteskinderen van Jan Pronk’ nodig hebben. Hij doelde in dit geval op wetenschappers die gedreven zijn en die met bevlogenheid meedoen aan het publieke debat en ook een mening durven te verkondigen. En zanger/componist Orville Breeveld bracht in liedvorm een prachtige ode aan de wetenschapper. Hij zong ze toe om ‘ballonnen door te prikken en niet met leiders mee te knikken.’ En twitterde later: ‘ We worden doodgegooid met hypes en fake nieuws. Zou het niet fijn zijn als we wat vaker door de wetenschap ontnuchterd worden?’ Hoewel ik zelf eigenlijk meer van het borrelen dan van het ontnuchteren ben, sluit ik me hier graag bij aan.

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Van de Libische hel naar het Élysée

Door Ayaan Abukar | 21 juni 2018

Ineens was Mamoudou Gassama een superheld, nadat hij in Parijs een kleuter redde – en de Franse nationaliteit kreeg. Ayaan Abukar zocht Gassama op. Een gesprek over de daad en het debat, over idealisme en hypocrisie.

Lees artikel

Global Health Café 3: Financing Health

Door Vice Versa | 13 juni 2018

Come to the third Global Health Café on health financing, on the 2nd of July in Nieuwspoort in The Hague

Lees artikel

‘Wij zijn allemaal Palermitanen’

Door Vice Versa | 11 juni 2018

Burgemeester Leoluca Orlando van Palermo verwelkomt migranten meestal persoonlijk en gelooft heilig in het recht op mobiliteit. Zijn beleid loont; Orlando is vorig jaar met grote meerderheid herkozen. Rechtspopulisme heeft geen schijn van kans in zijn stad. Wat is het geheim van Palermo? Ayaan Abukar en Marc Broere gingen op onderzoek en zijn door de burgemeester voor vier dagen tot Palermitaan benoemd.

Lees artikel