Door: Marc Broere
2 juni 2017

Categorieën

Tags

In het westen wordt hij gezien als een gevaarlijke gek, op de Filippijnen is zijn populariteit ongekend hoog omdat hij de eerste president is die echt de armoede en ongelijkheid aanpakt. Hoe moet je als maatschappelijke organisatie omgaan met het fenomeen Rodrigo Duterte?

Sinds hij tot president van de Filippijnen werd gekozen, is de eilandengroep bijna dagelijks in het nieuws. Rodrigo Duterte kreeg vorig jaar juni bijna 40 procent van de stemmen na een campagne waarin hij beloofde de misdaad in zijn land te stoppen met een zero tolerance beleid ten opzichte van drugsdealers en drugsverslaafden. De inwoners van de Filippijnen waren op zoek naar een ‘sterke man’ die de problemen van het land kon oplossen. Ze hebben precies gekregen waar ze om vroegen. Volgens Al Jazeera zijn er inmiddels meer dan 6000 mensen gedood: 2000 door politiegeweld en 4000 door onbekende schutters. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag heeft Duterte al gewaarschuwd: het systematisch vermoorden van vooraf geselecteerde groepen mensen valt binnen de jurisdictie van het gerechtshof.

De president trekt zich er weinig van aan. Duterte koketteert met zijn goede contacten met Donald Trump die volgens hem lovende woorden heeft over zijn aanpak van het drugsprobleem. Ook gaat hij onverminderd door met verbaal geweld. Nadat hij oud-president Obama al eens een hoerenzoon noemde, zou Duterte afgelopen week volgens internationale media tegen zijn soldaten die strijden tegen aan IS gelieerde opstandelingen in Mindanao hebben gezegd: ‘Ik steun je, ook al verkracht je drie vrouwen.’

 

Hoge populariteit

Terwijl in het westen het beeld van een gevaarlijke idioot overheerst, is de populariteit van Duterte in de Filippijnen zelf ongekend hoog. Voor veel Filippino’s zijn de harde en onbeleefde uitbarstingen van Duterte tekenen van daadkrachtigheid. Het zwakke leiderschap van vorige presidenten leidde tot meer gewelddadige misdaad, drugsgebruik, slechte infrastructuur en wijdverspreide armoede, zo redeneren veel mensen. Ze zien daarnaast een president die niet alleen de misdaad met harde hand bestrijdt, maar ook iemand die het land vooruit duwt met een serie sociale maatregelen. Zijn regering heeft de eerste stappen gezet voor lokale bewoners, die door mijnbouw en houtkap van hun grond gejaagd waren, om terug te keren naar hun oorspronkelijke land. Ook zet Duterte zich in om boeren van gratis irrigatie te voorzien, zijn de activiteiten van mijnbouwbedrijven die zich niet aan milieubeschermingswetten houden stopgezet, en is zijn regering begonnen met gratis medische check-ups voor de 20 miljoen armsten van het land.

Duterte verkreeg op democratische wijze het presidentschap op een moment dat het land in een belangrijke transitie zat. Sinds de val van dictator Ferdinand Marcos in 1986 zijn de democratische systemen op de Filippijnen sterk verbeterd. Europa, en in het bijzonder ook Nederland, heeft daar via ontwikkelingsprogramma’s een belangrijke bijdrage aan geleverd. Dit leidde tot veel ruimte voor debat en een goed georganiseerd maatschappelijk middenveld op de Filippijnen. Nadat deze basis gelegd was, was de afgelopen jaren de nadruk op versterking van politieke rechten overgegaan in programma’s die tot meer voelbare economische verbetering van gemeenschappen moeten leiden.

De opkomst van Duterte met zijn populistische beleid lijkt het maatschappelijk middenveld op de Filippijnen te verdelen. Aan de ene kant is er grote steun voor de ambities van de president om de 30 % van de inwoners die onder de armoedegrens leven daaruit te trekken. In die zin probeert Duterte ook de al eerder in gang gezette transitie te versnellen. Tegelijkertijd is er grote zorg omdat de president begonnen lijkt met het weghalen van het fundament onder de langzaam opgebouwde democratische instituties.

 

Interessante vragen

Er liggen nu een aantal hele interessante vragen. Hoe ga je om met een president die aan de ene kant hetzelfde doel nastreeft als veel maatschappelijke organisaties, namelijk armoedebestrijding en het invoeren van sociaal progressief beleid, maar tegelijkertijd essentiële mensenrechten met de voeten treedt? Is president Duterte bereid om samen te werken met het maatschappelijk middenveld op de Filippijnen als het gaat om mensenrechten of heeft hij de deur volledig gesloten? En vooral: wat is nu de beste strategie voor maatschappelijke organisaties en burgers op de Filippijnen om nog steeds tegenmacht uit te oefenen in een situatie als deze?

Nederland heeft vanuit het budget voor Ontwikkelingssamenwerking het programma ‘Samenspraak en Tegenspraak’ ontwikkeld, om pleiten en beïnvloeden in ingewikkelde situaties te ondersteunen.  Negen van de 25 strategische partnerschappen die er zijn afgesloten binnen dit programma zijn ook actief op de Filippijnen. De penvoerders zijn BothEnds, FCAM, GPPAC, Hivos, IUCN, Mama Cash, Milieudefensie, Plan en het Rode Kruis. Verder stond de Nederlandse ambassadeur op de Filippijnen, Marion Derckx, in haar vorige functie mede aan de basis van dit programma. Het lijkt mij een goede zaak als de organisaties die op de Filippijnen actief zijn samen met de Nederlandse ambassade snel bijeen komen om te kijken hoe ze gezamenlijk Filippijnse organisaties kunnen ondersteunen in hoe zij de dialoog met hun president gaande kunnen houden. Daar mag ook best een extra potje voor aangewend worden. Een soort noodhulp binnen Samenspraak en Tegenspraak dus.

Het merk ‘Refugee’

Door Ayaan Abukar | 20 juni 2017

Neem ze liever op als volwaardig lid van de samenleving, dan te labelen

Lees artikel

Handel en Hulp: 10 lessen en 1 hartekreet

Door Ruerd Ruben | 19 juni 2017

Op basis van het congres ‘Hulp en Handel -de balans en de toekomst’, van afgelopen vrijdag, zette professor Ruerd Ruben zijn tien belangrijkste lessen en éen hartenkreet op een rij.

Lees artikel

Vrijdagmiddagborrel: Tussen feiten en fictie

Door Marc Broere | 16 juni 2017

Ook binnen de wereld van ontwikkelingssamenwerking is het gebruik van alternatieve feiten in opkomst en vindt steeds meer framing plaats, schrijft Marc Broere in deze Vrijdagmiddagborrel.

Lees artikel