Door: Marc Broere
25 augustus 2017

Categorieën

Tags

VVD’er Pieter Duisenberg, de man die in de universitaire wereld een links complot ziet en de politieke voorkeur van wetenschappers wil laten registreren, wordt voorzitter van de koepelorganisatie van Nederlandse  universiteiten. Zorgwekkend, vindt Marc Broere.

Pieter Duisenberg kreeg forse kritiek toen hij in januari van dit jaar het debat opende over de politieke kleur van medewerkers van universiteiten. Het VVD Kamerlid vond dat universiteiten te weinig politiek divers zijn en wilde dat minister Bussemaker hier onderzoek naar gaat doen.  Tijdens een Kamerdebat zei Duisenberg dat hem berichten hadden bereikt dat er bij universiteiten te veel sprake is van één politieke kleur. Volgens hem is dat zeer onwenselijk en zorgt het ervoor dat de uitkomsten van onderzoek op elkaar lijken. Bovendien worden ‘bepaalde wetenschappers’ volgens hem buitenspel gezet en lopen zij tegen een glazen plafond aan.

Zowel vanuit de universiteiten als van minister Bussemaker kwam er veel kritiek op het debat dat Duisenberg aanzwengelde. Er was geen haar op het hoofd van de minister die eraan dacht hem gelijk te geven.  ‘We gaan niet van universiteiten en hogescholen  politiek correcte organisaties maken’, zei ze. ‘Het gaat in de wetenschap om de inhoud en gaan inventariseren welke politieke voorkeuren er zijn, staat daar haaks op.’ En in een interview zei Bussemaker: ‘Ik heb nog nergens een onderzoek gelezen dat rechtse wetenschappers geen kans hebben op de universiteit. Ik denk dat de politieke voorkeuren van wetenschappers vrij divers zijn, maar dan nog: de overheid moet zich daar niet mee bemoeien.’

Toch diende Duisenberg een motie in die naast van zijn eigen fractie steun kreeg van PVV, CDA, SGP en nog een paar kleine fracties. De regering moet de Koninklijke Academie van Wetenschappen (KNAW) nu vragen om een ‘nadere beschouwing en advies’ over dit onderwerp.

Gekleurde missie

Ik moet zeggen dat ik bijna van mijn stoel viel toen ik woensdag las dat Pieter Duisenberg de Tweede Kamer vroegtijdig verlaat om voorzitter te worden van de VSNU, de koepel van universiteiten. Deze organisatie behartigt de belangen van de veertien Nederlandse universiteiten en is ook de werkgeversorganisatie in de sector. Dan heb ik het nog niet eens over het kiezersbedrog van Duisenberg, die nog maar enkele maanden gelezen was herkozen in het parlement. Of om het dubieuze principe van een politicus die overstapt naar een lobbyorganisatie op het terrein van waar hij zelf woordvoerder van was.

Nee, ik heb het hier over de benoeming zelf. De keuze voor Duisenberg lijkt toch een beetje hetzelfde als wanneer je een klimaatscepticus hoofd maakt van de organisatie in Nederland die het Klimaatakkoord moet uitvoeren. Niet omdat Duisenberg tegen de wetenschap als zodanig is, maar omdat hij een duidelijke politiek gekleurde missie heeft.

De manier waarop Duisenberg naar de wetenschap kijkt past in een sfeer die heerst in de Nederlandse samenleving en die vooral de onderbuikgevoelens voedt; een onderbuikgevoel dat sterk leeft in een deel van onze samenleving en dat vooral in het publieke debat luidruchtig aanwezig is. Het gaat om mensen die geloven in linkse complotten.  Alles zou te links zijn, van de publieke omroep tot de wetenschap. Dit soort complottheorieën doen het goed bij boze verongelijkte mensen.

Het is een zorgwekkende ontwikkeling die ook past in de trend van de afnemende ruimte van het maatschappelijk middenveld wereldwijd. In landen als Turkije, Rusland en op tal van andere plaatsen neemt dit steeds brutere vormen aan en worden onafhankelijke journalisten en mensen van maatschappelijke organisaties in de gevangenis gestopt en hun organisatie of kranten verboden. Maar ook in Nederland zie je subtiele dingen gebeuren die zorgen baren. Met een publieke opinie die steeds meer gedomineerd wordt door rechtse schreeuwers als Wierd Duk, Joost Niemöller, Sylvain Ephimenco, Arnold Karkens en Ebru Umar. Met haatsites als Geen Stijl en bedreigingen aan het adres van journaliste Seada Nourhussen die consequent het onderwerp van white privilege en racisme aan de orde stelt.

Is het allemaal echt zo links?

Of het feitelijk klopt wat deze mensen roepen, is nog maar zeer de vraag. Want is de publieke omroep in Nederland echt zo links? Een publiek omroep waarin de best bekeken talkshow Geert Wilders over zijn liefde voor katten interviewt, zonder ook maar één kritische vraag te stellen, en de presentatrice na afloop gezellig met hem op de foto gaat. Een publieke omroep waarin WNL zich nadrukkelijk profileert als ‘rechtse’ omroep, terwijl er geen enkele omroep is die zich als ‘links’ profileert.

En zijn de universiteiten echt zo links?  Ik vraag het me af. Misschien zijn best veel wetenschappers progressief te noemen, maar het beleid van de meeste universiteiten is juist uitgesproken neo-liberaal.  Neem bijvoorbeeld de Wageningen University waar de banden met de voedselindustrie groot zijn en waar Matt Ridley (een ultra-rechtse klimaatscepticus en vriend van de olie en gasindustrie) binnenkort de Keynote zal verzorgen tijdens de opening van het academisch jaar.

Eigenlijk is de benoeming van Duisenberg een perfect staaltje van typisch rechts/populistische politiek: wat jezelf doet, daar anderen van betichten.

 

Marc Broere

Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa. Daarnaast is hij auteur van een aantal boeken waaronder De Bewogen Beweging -50 jaar mondiale solidariteit (met Hans Beereends), Berichten over Armoede -een journalistieke kijk op ontwikkelingssamenwerking, en Minder Hypes, Meer Hippocrates -een positieve injectie voor de ontwikkelingssector (met Ellen Mangnus).

Vrijdagmiddagborrel: Over ophef en ongelijkwaardigheid

Door Marc Broere | 16 februari 2018

Hoewel we mooie termen als internationale samenwerking hebben bedacht, blijft ongelijkwaardigheid tussen donor en ontvanger de rode draad binnen ontwikkelingssamenwerking. Daarom moet je altijd extra beducht blijven voor excessen, schrijft Marc Broere in zijn Vrijdagmiddagborrel.

Lees artikel

Duurzame palmolie draait om landrechten

Door Joris Tielens | 15 februari 2018

Niet ontbossing is het grote probleem in Indonesië, maar gebrekkige landrechten, stellen een milieu-activist èn de directeur van IDH in Indonesië. Over de aanpak verschillen ze van mening, maar allebei zien ze een grote rol voor de overheid.

Lees artikel

De paradox van palmolie

Door Dominique van de Kamp | 14 februari 2018

Palmolie: een wondermiddel waar we bijna niet zonder kunnen en een bestanddeel met bedenkelijke bijwerkingen. In aanloop naar het grote palmoliedebat op 16 februari zoekt Dominique van de Kamp uit hoe en waarin we de olie in het dagelijks leven tegenkomen – en kunnen vermijden.

Lees artikel